如臨大敵
Trẻ trâu
Tài liệu sớm nhất trong lịch sử Việt Nam có ghi chép về con rươi là Đại Việt sử ký Toàn thư:
帝諭行遣司交好翰林院。
故事凣宣德音則翰林預送詔藁于行遣,使先肄習,至宣讀時兼講音義,令凡庶易曉者,以行遣專用中官故也。時黎從教為左輔,與翰林奉旨丁拱垣素不相協。宣示德音有日矣,拱垣故不送藁。從教屡索求,竟不能得。是日駕方出宫,拱垣始送藁。從教宣讀大赦,不通音義,遂默然。帝召拱垣立後,開是音義。從教頗有慙色。拱垣指示聲轉大,而從教聲反低,朝中但聞拱垣聲。帝還內詔從教論曰:
「拱垣士人也,爾中官也,何不相協至是耶。爾為天長留守,土蝦、黄橘投贈往還,何傷乎。」
自是從教、拱垣交好更篤。
Dịch nghĩa:
Vua dụ ty Hành khiển giao hảo với Hàn Lâm viện.
Lệ cũ, mỗi khi tuyên đọc lời vua thì Hàn Lâm viện lĩnh đưa bản thảo tờ chiếu cho Hành khiển để giảng tập trước. Đến khi tuyên đọc thì giảng cả âm nghĩa cho dân thường dễ hiểu vì chức Hành khiển chỉ dùng hoạn quan thôi. Bấy giờ Lê Tòng Giáo làm Tả phụ, vốn bất hòa với Hàn Lâm phụng chỉ Đinh Củng Viên. Ngày tuyên đọc lời vua đã đến rồi mà Củng viên vẫn cố ý không đưa bản thảo. Tòng Giáo đòi nhiều lần vẫn không được. Hôm ấy, xa giá sắp ra ngoài cung, Củng Viên mới đưa bản thảo. Tòng Giáo tuyên đọc tờ chiếu đại xá không hiểu âm nghĩa, phải im lặng. Vua gọi Củng Viên đứng đằng sau nhắc bảo âm nghĩa. Tòng Giáo rất thẹn, tiếng nhắc của Củng Viên to dần mà tiếng đọc của Tòng Giáo lại nhỏ đi, trong triều chỉ còn nghe thấy tiếng của Củng Viên thôi. Vua về trong cung, gọi Tòng Giáo mà bảo rằng:
"Củng Viên là sĩ nhân, ngươi là trung quan(*) sao lại bất hòa đến thế? Ngươi là lưu thủ Thiên Trường, dùng con rươi quả quýt đi lại, đưa tặng lẫn nhau thì có việc gì?"
Từ đó Tòng Giáo và Củng Viên giao hảo với nhau càng gắn bó.
(*) Trung Quan tức là hoạn quan.
Đoạn này trích trong quyển V, kỷ nhà Trần, phần Nhân Tông Hoàng Đế. Từ đó chúng ta có thể suy luận là người Việt Nam ăn con rươi ít nhất từ thời Trần Nhân Tông (thậm chí là trước đó cũng có ăn rồi).
帝諭行遣司交好翰林院。
故事凣宣德音則翰林預送詔藁于行遣,使先肄習,至宣讀時兼講音義,令凡庶易曉者,以行遣專用中官故也。時黎從教為左輔,與翰林奉旨丁拱垣素不相協。宣示德音有日矣,拱垣故不送藁。從教屡索求,竟不能得。是日駕方出宫,拱垣始送藁。從教宣讀大赦,不通音義,遂默然。帝召拱垣立後,開是音義。從教頗有慙色。拱垣指示聲轉大,而從教聲反低,朝中但聞拱垣聲。帝還內詔從教論曰:
「拱垣士人也,爾中官也,何不相協至是耶。爾為天長留守,土蝦、黄橘投贈往還,何傷乎。」
自是從教、拱垣交好更篤。
Dịch nghĩa:
Vua dụ ty Hành khiển giao hảo với Hàn Lâm viện.
Lệ cũ, mỗi khi tuyên đọc lời vua thì Hàn Lâm viện lĩnh đưa bản thảo tờ chiếu cho Hành khiển để giảng tập trước. Đến khi tuyên đọc thì giảng cả âm nghĩa cho dân thường dễ hiểu vì chức Hành khiển chỉ dùng hoạn quan thôi. Bấy giờ Lê Tòng Giáo làm Tả phụ, vốn bất hòa với Hàn Lâm phụng chỉ Đinh Củng Viên. Ngày tuyên đọc lời vua đã đến rồi mà Củng viên vẫn cố ý không đưa bản thảo. Tòng Giáo đòi nhiều lần vẫn không được. Hôm ấy, xa giá sắp ra ngoài cung, Củng Viên mới đưa bản thảo. Tòng Giáo tuyên đọc tờ chiếu đại xá không hiểu âm nghĩa, phải im lặng. Vua gọi Củng Viên đứng đằng sau nhắc bảo âm nghĩa. Tòng Giáo rất thẹn, tiếng nhắc của Củng Viên to dần mà tiếng đọc của Tòng Giáo lại nhỏ đi, trong triều chỉ còn nghe thấy tiếng của Củng Viên thôi. Vua về trong cung, gọi Tòng Giáo mà bảo rằng:
"Củng Viên là sĩ nhân, ngươi là trung quan(*) sao lại bất hòa đến thế? Ngươi là lưu thủ Thiên Trường, dùng con rươi quả quýt đi lại, đưa tặng lẫn nhau thì có việc gì?"
Từ đó Tòng Giáo và Củng Viên giao hảo với nhau càng gắn bó.
(*) Trung Quan tức là hoạn quan.
Đoạn này trích trong quyển V, kỷ nhà Trần, phần Nhân Tông Hoàng Đế. Từ đó chúng ta có thể suy luận là người Việt Nam ăn con rươi ít nhất từ thời Trần Nhân Tông (thậm chí là trước đó cũng có ăn rồi).