Ảnh: Hiệp ước trung lập Xô-Nhật ký vào tháng 4 năm 1941
Các sự kiện diễn ra từ tháng 3 đến tháng 4 năm 1941;
Cho đến ngày 15 tháng 9 năm 1939, đại diện Nhật bản đã phải ký vào lệnh ngừng bắn sau trận thua Khalkhin Gol.
Tiếp theo, ngày 13 tháng 4 năm 1941, Nhật bản chấp nhận ký Hiệp ước Xô-Nhật, cam kết tôn trọng chủ quyền lãnh thổ Mông Cổ, từ bỏ hoàn toàn ý định đe dọa lãnh thổ Liên Xô từ phía đông. Stalin đã có thể yên tâm về hậu phương Viễn Đông và Siberia để dồn toàn lực vào mặt trận phía tây.
Ngày 12 tháng 3 năm 1941, Bộ trưởng Ngoại giao quân phiệt Nhật Yosuke Matsuoka lên đường sang Liên Xô và châu Âu. Đến Mátxcơva, Matsuoka được ủy quyền ký kết Hiệp ước không xâm lược hay còn gọi là Nhật cam kết trung lập với giới lãnh đạo Liên Xô, tuy nhiên, dù vừa thua trận Matsuoka vẫn cố mặc cả các điều kiện của Nhật. Vào ngày 3 tháng 2, Hội đồng điều phối của Chính phủ và Đại bản doanh Đế quốc (Renraku kaigi) đã thông qua tài liệu "Các nguyên tắc đàm phán với Đức, Ý và Liên Xô". Tài liệu này được thông qua để đổi lấy sự đồng ý của Nhật ký kết hiệp ước không xâm lược, nhưng được cho là buộc giới lãnh đạo Liên Xô có nhượng bộ quan trọng, cụ thể là đòi hỏi các vùng Bắc Sakhalin thuộc về Nhật và Liên Xô ngừng giúp đỡ Trung Quốc.
Tại cuộc gặp đầu tiên với nhà ngoại giao Molotov, Matsuoka nói rằng mục đích chính thức của chuyến đi tới châu Âu là thiết lập liên lạc cá nhân với Hitler, Ribbentrop, Mussolini và Ciano (Ngoại trưởng Ý). Ông ta nói về việc mình không muốn tạo ấn tượng rằng chuyến đi này có mục đích là để đàm phán với Liên Xô.
Cuối cuộc nói chuyện, Matsuoka bày tỏ mong muốn được gặp Stalin, như ông ta nói là "ngay bây giờ". Trước sự ngạc nhiên, đề nghị của ông ta được chấp nhận. Molotov đứng trước mặt Matsuoka, đã gọi điện thoại cho Stalin và sau đó nói rằng "Stalin có thể gặp trong mười phút nữa".
Tư liệu về cuộc nói chuyện của Stalin với Matsuoka được ghi âm và lưu trữ. Dưới đây là báo cáo tóm tắt trích từ băng ghi âm này, cuộc nói chuyện của Stalin với Matsuoka tại Điện Kremlin vào ngày 24 tháng 3 năm 1941.
***
Ảnh: Tổng bí thư CSLX Stalin và Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Yosuke Matsuoka
Matsuoka đầu tiên giải thích cho nhà lãnh đạo Liên Xô về thực chất của cái mà ông ta gọi là "
chủ nghĩa cộng.sản Nhật". Ông ta nói:
“Như các vị đã biết, ở Nhật, quyền lực tối cao nằm trong tay các Tenno. Theo tiếng nước ngoài, Tenno thường được dịch là Hoàng đế. Tuy nhiên, điều này không đúng, bởi vì ở Nhật đã có chủ nghĩa cộng.sản từ lâu, còn tôi thì gọi đó là chủ nghĩa cộng.sản đạo đức. Trong gia đình Nhật, chẳng hạn, những gì thuộc về con trai cả thì cũng thuộc về con trai út. Tất cả tài sản và tính mạng của thần dân đều thuộc về Tenno, không ai lấy làm tiếc điều này. Còn hơn nữa, chẳng hạn, một người không khá giả, khi nhìn thấy một cậu bé nghèo nào đó, đã cho cậu ta tiền để học và do đó, giúp đỡ trong khả năng cho cậu ta”.
“Đối với câu hỏi của đc Stalin, đây không phải là con đường của hoàng đế hay sao, Matsuoka nói rằng Tenno là một quốc gia, và mọi thứ đều thuộc về nó. Truyền thống của người Anglo-Saxon đã gây hại cho Nhật và cuộc cách mạng công nghiệp đã làm chậm lại sự phát triển của chủ nghĩa cộng.sản đạo đức. Tuy nhiên, hiện nay, Matsuoka tiếp tục, một nhóm người đã được thành lập, mặc dù không đáng kể, để tìm cách mở rộng các nguyên tắc của mình ra toàn bộ không gian châu Á rộng lớn và gọi nguyên tắc chính sách của mình theo tiếng Nhật là Hakkoichu (nghĩa là: Tám góc dưới một mái nhà" – N.D)
, theo bản dịch có nghĩa là hòa bình thế giới dựa trên công lý. Tất cả những điều này, Matsuoka chỉ ra, đã tồn tại trước đây, nhưng bị chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa tự do xâm phạm, vì vậy bây giờ chúng tôi đang đưa ra khẩu hiệu - hạ gục chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cá nhân. Nhưng đối với điều này, cần phải tiêu diệt Anglo-Saxons. Vì mục đích này, Matsuoka cho biết thêm, Hiệp ước ba cường quốc (Hiệp ước phe trục Đức, Ý, Nhật - N.D) đã được ký kết, những lợi ích nhỏ nhặt không được tính đến”.
“Sau điều này, Matsuoka nói rằng, nếu đc Stalin hiểu những gì ông ta muốn nói, và nếu phía Liên Xô có sự hiểu biết phù hợp và mong muốn đi cùng nhau, thì chúng tôi, Matsuoka nói, sẵn sàng song hành với quí vị. Đồng thời, Matsuoka bày tỏ hy vọng rằng trước khi quay lại từ Berlin, đc Stalin có thể suy nghĩ về những gì Matsuoka đã nói.
Sau đó, khi đề cập đến cuộc chiến tranh Trung-Nhật, Matsuoka nói rằng Nhật đang tiến hành chiến tranh không phải với người dân Trung Quốc, mà với người Anglo-Saxon, tức là với Anh và Mỹ. Matsuoka tiếp tục, Nhật, đang có chiến tranh với chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cá nhân, còn Tưởng Giới Thạch là đầy tớ của giới tư bản Anglo-Saxon. Vì vậy, xung đột Nhật-Trung phải được nhìn từ góc độ này. Liên quan đến những gì đã nói, Matsuoka yêu cầu rằng ý định của Nhật tại Trung Quốc cần phải được tính đến”.
“Đối với câu hỏi của đc Stalin, nếu ông ấy cần trả lời ngay bây giờ, Matsuoka tuyên bố rằng ông ta chỉ nêu một ý tưởng chung và muốn đc Stalin đã suy nghĩ về những câu hỏi mà Matsuoka nêu ra và sẽ đưa ra câu trả lời sau khi Matsuoka từ Berlin quay lại. Đc Stalin nói rằng ông ấy có thể đưa ra một câu trả lời ngắn ngay bây giờ.
Matsuoka nói rằng sẽ tốt hơn nếu đc Stalin sẽ trả lời sau khi Matsuoka từ Berlin quay lại.
Đc Stalin nói rằng nếu Matsuoka muốn như vậy, thì ông ấy có thể hoãn lại và đưa ra câu trả lời sau khi Matsuoka quay lại. Đồng thời đc Stalin nói rằng cho dù bất cứ ý thức hệ nào ở Nhật hay thậm chí ở Liên Xô, thì điều đó cũng không ngăn cản sự xích lại gần nhau trên thực tế của hai quốc gia, nếu cả hai bên đều có mong muốn chung. Về phần mình, đc Stalin chỉ ra, ông biết không có hệ tư tưởng nào có thể ngăn cản việc đặt ra vấn đề cải thiện quan hệ giữa các bên trên thực tế.
Với giới Anglo-Saxons, đc Stalin nói, người Nga chưa bao giờ là bạn của họ, và bây giờ có lẽ, không thực sự muốn làm bạn với họ. Hơn nữa, đc Stalin tuyên bố rằng những gì Nhật muốn nhà nước kiểm soát các nhà tư bản tư nhân đã được thực hiện ở Đức và Ý. Điều này là tốt. Nhà nước chỉ có thể mạnh nếu kiểm soát toàn bộ người dân và tất cả các giai cấp.
Matsuoka trả lời rằng ông ta tin tưởng sâu sắc rằng nếu không phá hủy hệ tư tưởng Anglo-Saxon thì sẽ không thể tạo ra một trật tự mới, không thể cả những lợi ích nhỏ nhặt.
***
Ảnh: Hiệp ước không xâm lược lẫn nhau giữa Đức và Liên Xô
Có thể thấy trong nội dung cuộc nói chuyện, Matsuoka đã cố gắng thể hiện quan điểm về triển vọng Liên Xô tham gia Hiệp ước phe trục dưới hình thức này hay hình thức khác với Stalin. Đồng thời, Ngoại trưởng Nhật công khai gợi ý rằng vì lợi ích của việc "tiêu diệt Anglo-Saxon" mà họ đi đến chỗ bắt tay với Liên Xô. Khi phát triển ý tưởng lôi kéo Liên Xô vào phe trục, Matsuoka dựa trên thông tin về các cuộc đàm phán của Molotov với Hitler và Ribbentrop diễn ra vào tháng 11 năm 1940 tại Berlin.
Quyết định tấn công Liên Xô được Hitler đưa ra vào cuối tháng 7 năm 1940. Hắn ta nói rằng:
“Nga phải bị kết liễu. Hạn chót là mùa xuân năm 1941”. Hitler nói điều này chính xác vào ngày 31 tháng 7 năm 1940 tại một cuộc họp của Ban lãnh đạo các lực lượng vũ trang Đức. Do đó, việc Đức đề nghị chính phủ Liên Xô tham gia Hiệp ước phe trục chỉ có thể được coi là một hoạt động đánh lạc hướng thông tin, được thiết kế để ru ngủ sự cảnh giác của Stalin, khiến ông nghĩ rằng Đức không có ý định gây hấn với Liên Xô. Do đó, đề xuất đàm phán Ribbentrop, ngay trong ngày nói chuyện đầu tiên ở Berlin của Molotov vào ngày 12 tháng 11 năm 1940 là
"nghĩ về hình thức mà ba quốc gia, là Đức, Ý và Nhật, có thể đạt được thỏa thuận với Liên Xô".
Trong thời gian Molotov đàm phán với Hitler, thì Hitler đã trực tiếp tuyên bố rằng
"ông ta mời Liên Xô tham gia với tư cách là đối tác thứ tư trong Hiệp ước này
". Đồng thời, Fuhrer không che giấu sự thật rằng họ đang hợp lực trong cuộc chiến chống lại Vương quốc Anh và Mỹ: “
... chúng tôi đều là các quốc gia lục địa, mặc dù mỗi quốc gia đều có lợi ích riêng. Mỹ và Anh không phải là các quốc gia lục địa, họ chỉ tìm cách khiến các quốc gia châu Âu chống lại nhau và chúng tôi muốn loại bỏ họ khỏi châu Âu. Tôi tin rằng thành công của chúng ta sẽ lớn hơn nếu chúng ta cùng kề vai sát cánh và chiến đấu chống lại các thế lực bên ngoài hơn là chúng ta kề vai sát cánh và chống lại nhau”.
***
Trong trường hợp nỗ lực lôi kéo Liên Xô tham gia cuộc chiến chống Anglo-Saxon bằng cách tham gia vào Hiệp ước phe trục không thành, Nhật dự kiến sẽ ký kết một hiệp ước trung lập hoặc không xâm lược song phương với Liên Xô để ngoại trừ Liên Xô như một quốc gia đối thủ của họ. Với vấn đề này, Matsuoka tiếp tục các nỗ lực thuyết phục Stalin trong lần gặp thứ 2 vào ngày 12 tháng 4 năm 1941.
Như thấy ở bên trên, Matsuoka rất tự tin vào sức mạnh của Phe Trục và thậm chí lợi dụng nó để đòi hỏi Stalin. Tuy nhiên, cuộc gặp lần thứ 2 với Stalin lại có một kết cục khác.
Hiệp ước trung lập Xô-Nhật được ký vào 13 tháng 4 năm 1941 và trở thành một văn kiện chính thức. Điều khoản đầu tiên: Nhật và Liên Xô tôn trọng biên giới giữa các quốc gia và cam kết không xâm phạm. Với TQ, Hiệp ước viết rằng, Nhật chiến đấu với quốc gia này và Liên Xô không hỗ trợ TQ.
Ngoại trưởng Molotov viết trong hồi ký rằng, không phải Liên Xô mà chính là Nhật khởi xướng việc soạn thảo và ký kết Hiệp ước nói trên, còn trong lễ ký kết, đại sứ Nhật Matsuoka đã say đến mức phải dìu lên toa tàu để về.
Matsuoka đã cố gắng tiếp cận Stalin trong một thời gian dài, nhưng không được chấp nhận. Ông ta gặp Molotov và thảo luận rất dài về vai trò của Liên Xô trong phe trục, về các chi tiết của một thỏa thuận song phương và mong muốn ký kết một hiệp ước "hòa bình" với Liên Xô. Stalin trả lời rằng: tốt thôi, vì Nhật muốn điều này, mọi thứ đều nhường cho các vị khách quý, chúng ta hãy thương lượng!
Thỏa thuận đã được ký, một tiệc mừng được dọn ra, và không thể thiếu Molotov tại sự kiện này. Còn Matsuoka đã bị chuốc say.
Hồi ký của Molotov viết ông ấy đã song ca bài hát
"Cây sậy đung đưa" (Шумел Камыш) của Nga cùng với Matsuoka say xỉn trong buổi tiệc (ông ta đã hát, chính ông ta thừa nhận), rất thú vị. Cơ mà “... Matsuoka gần như không thể đứng vững tại nhà ga”.
Theo Molotov, Hiệp ước với Nhật được ký kết vào thời điểm đó hóa ra lại có tác dụng đáng kể: "Người Nhật không bắt đầu chiến đấu với chúng ta". Tờ Pravda sau đó đã công bố một bức điện từ Matsuoka, gửi đi sau khi tỉnh rượu, ông ta cảm ơn vì sự đón tiếp thân tình dành cho mình tại Điện Kremlin và nói tích cực về những tiến bộ mà các dân tộc Liên Xô đã đạt được và nói mình đã có những khoảnh khắc hạnh phúc nhất cuộc đời ở Điện Kremlin.
Tuy nhiên, đó là rượu nói! Ngay sau khi quân Đức tấn công Liên Xô, Matsuoka đã lên tiếng ủng hộ Nhật ngay lập tức tham chiến chống lại Liên Xô.
Dù lật lọng nhưng thực tế, sau trận thua đau ở Khalkhin-gol, quân phiệt Nhật đã không dám động binh. Nhưng chính vì điều này, mà Liên Xô đã giúp đỡ TQ. Trong 2 năm 1937-38, Liên Xô đã giao 985 máy bay, 82 xe tăng, hơn 1300 khẩu pháo, hơn 14 nghìn súng máy, cùng như đạn dược, thiết bị và vật tư, sản phẩm dầu mỏ và thuốc men cho Trung Quốc. Việc vận chuyển được thực hiện bởi 5200 xe tải ZIS-2 của Liên Xô. Một hãng hàng không đã được tạo ra để vận chuyển bằng đường hàng không. 3500 chuyên gia, quân tình nguyện Liên Xô đã sang Trung Quốc. Theo số liệu chính thức, 211 người đã chết tại Trung Quốc. Đặc biệt, sau khi đập tan đạo quân Quan Đông, toàn bộ vũ khí, trang bị được bàn giao cho Trung Quốc, lãnh thổ Mãn châu lý cũng được trao trả cho Trung Quốc.
Chỉ có điều, Matsuoka bị bắt và xét xử tại Tòa án Tokyo sau khi Thế chiến II kết thúc như một tội phạm chiến tranh. Nhưng ông ta không sống để thấy bản án của mình – vì đã chết năm 1946.
Chính sách được cân nhắc kỹ lưỡng của Stalin đã không cho phép các nước phương Tây cũng như Nhật Bản chiếm được toàn bộ Trung Quốc.
Nguồn: Group FB -
Huyphuc nb 1981 mar 2022 .1
)
) 
