Hôm nay tòa án Syria đã tuyên án tử hình đối với cựu Tổng thống Bashar al-Assad sau phiên tòa vắng mặt, cáo buộc ông giết người. Ông đang sống tại Nga

Hôm nay tòa án Syria đã tuyên án tử hình đối với cựu Tổng thống Bashar al-Assad sau phiên tòa vắng mặt, cáo buộc ông giết người. Ông đang sống tại Nga.



Cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad - Ảnh: AFP

Theo Hãng tin Reuters, đây là bản án đầu tiên được đưa ra đối với cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Ông đã bị lật đổ trong cuộc tấn công của lực lượng nổi dậy hồi tháng 12-2024, chấm dứt nhiều thập kỷ cai trị của gia đình ông tại Syria cũng như cuộc chiến tàn khốc khiến hàng trăm ngàn người Syria thiệt mạng.

Ông Assad đã rời khỏi thủ đô Damascus khi các tay súng nổi dậy tiến vào thành phố cách đây gần hai năm và hiện sống tại Nga.

Trong phiên tòa xét xử các cựu quan chức Syria ngày 11-8, thẩm phán đã tuyên án tử hình ông Assad về các tội danh "giết người có chủ đích và có kế hoạch đối với nhiều người và trẻ em, tra tấn, bắt giữ tùy tiện và các tội ác chống lại loài người".

Ông Atef Najib, một quan chức an ninh dưới thời Tổng thống Assad, cũng bị tuyên án tử hình.


Sinh năm 1965, ông Assad trở thành tổng thống vào năm 2000 sau khi cha là ông Hafez qua đời.

Ông tiếp tục duy trì sự cai trị của gia đình và vị thế thống trị của cộng đồng Alawite tại quốc gia có đa số dân theo Hồi giáo dòng Sunni. Dưới thời ông, Syria là đồng minh của Iran, đối đầu với Israel và Mỹ.

Những năm đầu cầm quyền của ông Assad chịu ảnh hưởng bởi cuộc chiến Iraq và cuộc khủng hoảng tại Lebanon. Tuy nhiên, dấu ấn rõ nét nhất trong thời kỳ ông cai trị là cuộc nội chiến, leo thang kể từ phong trào Mùa xuân Ả Rập năm 2011.

Sau khi ông Assad bị phe nổi dậy lật đổ vào tháng 12-2024 và phải rời khỏi đất nước, người đứng đầu nhóm Hồi giáo Hayat Tahrir al-Sham, ông Ahmed al-Sharaa, đã trở thành nhà lãnh đạo trên thực tế của Syria.


Vào tháng 11-2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump khen ngợi Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa sau cuộc hội đàm chưa từng có tại Nhà Trắng, nói rằng quá khứ của ông Sharaa từng là một chiến binh thánh chiến giờ đây sẽ giúp ông tái thiết đất nước Syria bị chiến tranh tàn phá.

Ông Sharaa là nhà lãnh đạo Syria đầu tiên tới thăm Nhà Trắng kể từ khi quốc gia Trung Đông này giành độc lập năm 1946.

Syria truy nã... 8 triệu người​

Ngày 24-5, Damascus tiết lộ có hơn 8 triệu người Syria đã bị các cơ quan tình báo và an ninh dưới thời nhà cầm quyền lâu năm Bashar al-Assad - người đã bị lật đổ vào tháng 12 năm ngoái - truy nã.



Cựu tổng thống Syria Bashar al-Assad - Ảnh: TASS

Theo Hãng tin AFP, phát biểu tại cuộc họp báo ở Damascus ngày 24-5, người phát ngôn Bộ Nội vụ Syria Noureddine al-Baba cho biết "số người bị chính quyền cũ truy nã vì lý do chính trị đã vượt quá 8 triệu người".

"Khoảng 1/3 số dân Syria từng bị lập hồ sơ và bị truy nã bởi các cơ quan tình báo và an ninh hà khắc của chính quyền cũ" - vị này nói.

Syria có dân số khoảng 25 triệu người.

Theo báo New York Times, dưới thời tổng thống Bashar al-Assad và cả thời cha của ông cai trị Syria, bất kỳ ai bị các cơ quan tình báo, an ninh hoặc quân đội Syria truy nã đều có tên trong danh sách được kiểm tra tại các sân bay, cửa khẩu hoặc đồn cảnh sát và đối mặt với nguy cơ bị bỏ tù.

Nhiều người bị cáo buộc tham gia hoặc cổ vũ biểu tình, "phá hoại uy tín của nhà nước", liên lạc với các bên nước ngoài, tài trợ và hỗ trợ "chủ nghĩa khủng bố"...

Tại Syria, người ta hay gọi là "có tên" khi đề cập đến việc hàng triệu công dân có tên trong danh sách truy nã dưới thời ông Assad.


Hồi tháng 3, New York Times tường thuật về một câu chuyện liên quan: "Khi trở về Syria gần đây lần đầu tiên sau 12 năm, (nhà báo) Kazem Togan đã yêu cầu nhân viên kiểm tra hộ chiếu kiểm tra xem ông "có tên" hay không".

"Đội 235 đã truy nã ông. Đó là nhánh tình báo" - người đàn ông chia sẻ thông tin với nhà báo này.

Gần đây ông Khaled al-Abdullah, một quan chức Bộ Nội vụ Syria, cho biết: "Tất nhiên chúng tôi đã tha thứ cho nhiều trường hợp, như những người bị truy nã về vấn đề nghĩa vụ quân sự. Đây là một phần rất lớn. Chúng tôi đã gác lại những hồ sơ này".

Tuy nhiên, ông cho biết chính quyền mới sẽ không hủy bỏ các phán quyết của tòa án dân sự và một số cáo buộc hình sự trước đây.

Tổng thống Syria Bashar al-Assad bị phe nổi dậy lật đổ vào tháng 12-2024 và phải rời khỏi đất nước. Lúc đó, người đứng đầu nhóm Hồi giáo Hayat Tahrir al-Sham, ông Ahmed al-Sharaa (còn được gọi là Abu Mohammed al-Jolani) đã trở thành nhà lãnh đạo trên thực tế của Syria.