Ian Graham và cuộc chơi của những con số
Part 1: Bóng đá giấy không chỉ là bóng đá giấy
Tuần thứ 3 với cương vị HLV của Liverpool (tháng 11/2015), Jurgen Klopp mới có lần đầu chạm mặt Giám đốc nghiên cứu của đội bóng Ian Graham khi ông này cầm tới văn phòng Klopp một bản báo cáo và thuyết phục Klopp hãy sử dụng nó. Graham bắt đầu bày giấy tờ ra trên bàn và nói về một trận đấu của Borussia Dortmund – đội bóng cũ của Klopp trước khi tới Liverpool – từ mùa giải ngày trước thời điểm đó.
Graham chỉ ra rằng trong trận đấu vào tháng 9/2014 đó Dortmund đã có rất nhiều cơ hội tốt trước một Mainz 05 chống cự yếu ớt - cuối mùa họ đã chính thức trụ hạng ở vị trí thứ 11. Thế mà, Dortmund vẫn thất thủ 2-0 và Graham bắt đầu giải thích dựa trên báo cáo phân tích của ông nhưng sau khi nghe được những phân tích này thì Klopp nổi đóa: “Trời má, anh xem trận đó rồi mà. Bóng bánh gì điên cả người. Chúng tôi đã bóp nghẹt bọn họ. Anh đã xem rồi còn gì”.
Nhưng, Graham không hề xem trận đấu đó. Quay ngược lại thời điểm đầu mùa thu, Liverpool đang quyết định ai sẽ là người thay thế Brendan Rodgers sắp bị sa thải và Graham đã kết xuất số liệu về các đường chuyền, pha dứt điểm và tắc bóng của các cầu thủ Dortmund dưới thời Jurgen Klopp vào mô hình toán học do chính tay ông xây dựng. Sau đó, ông đánh giá từng trận đấu của Dortmund dựa trên những những kết quả tính toán của mô hình và thực tế thể hiện trên sân của các cầu thủ. Sự khác biệt giữa 2 kết quả là rất bất ngờ khi Dortmund kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 7 trong khi mô hình của Graham đánh giá họ sẽ kết thúc ở vị trí á quân. Graham khẳng định kết quả đáng thất vọng này không có lỗi của Klopp cho dù danh tiếng của ông bị ảnh hưởng không ít, ông chỉ vô tình trở thành một trong những HLV kém may mắn nhất lịch sử.
Trong trận đấu với Mainz đó, các số liệu thống kê cho thấy Dortmund tung ra 19 pha dứt điểm so với con số 10 của đối thủ. Họ kiểm soát bóng gần 2/3 thời gian trên sân, có tới 85 đường chuyền vào khu vực final third của đối thủ và chỉ để Mainz thực hiện công việc tương tự 55 lần. Ngoài ra, Dortmund có 36 đường chuyền hướng vào khu vực vòng cấm của Mainz, con số ở đầu đối diện bên kia sân chỉ là 17. Nhưng cuối cùng thì Dortmund vẫn phải nhận thất bại vì hai lỗi rất hi hữu như phút thứ 70 thì họ bỏ lỡ cơ hội ghi bàn trên chấm phạt đền và chỉ 4 phút sau thì bị thủng lưới vì một pha đá phản lưới. Về mặt số liệu, Dortmund đã chơi một trận vượt trội so với Mainz ngoại trừ việc ghi bàn.
Trong bóng đá, những cơ hội thuần túy có thể tạo ra ảnh hưởng lớn tới kết quả cuối cùng, một điều khác biệt so với nhiều môn thể thao khác. Bàn thắng luôn là thứ hiếm có của môn thể thao này, trung bình các trận đấu mùa vừa rồi của Premier League có ít hơn 3 bàn thắng. Vì thế, một tình huống bóng đổi hướng bay vào lưới sau khi đập vào người ai đó hay đi chệch khung thành trong gang tấc sau một pha dứt điểm điệu nghệ đều có ảnh hướng rất lớn tới kết quả chung cuộc, tác động như vậy còn lớn hơn những tình huống homerun trong môn bóng chày hay một cầu thủ chạy một mạch tới vạch ghi điểm mà không bị truy cản ở môn bóng bầu dục.
Graham tiếp tục cho Klopp xem một trận đấu nữa trong mùa giải cuối cùng của ông tại Đức, đối đầu với Hannover 96 – chỉ sau trận với Mainz 05 có 1 tháng – các số liệu thống kế còn nghiêng về phía đội bóng vàng đen nhiều hơn nữa: 18 pha dứt điểm so với 7, 55 đường chuyền vào vòng cấm so với 13, 11 tình huống tạt bóng thành công so với 3. “Đội bóng của anh thua 1-0 nhưng đã tạo ra số cơ hội nhiều gấp đối”, Graham nhấn mạnh để rồi Klopp lại thét lên, “Anh có xem trận đó không thế?”. Graham từ tốn nói “Không, không, chỉ là….”, rồi Klopp lại cao giọng “Chúng tôi đã ép chin họ! Tôi chưa bao giờ nhìn thấy điều gì như thế. Đáng lẽ chúng tôi đã thắng. À, chắc chắn là anh đã xem rồi!”
Không, Graham cũng không hề xem trận đó. Thực tế, ông đã nói với Klopp rằng ông không hề xem 1 trận đấu nào của Dortmund trong mùa giải đó, kể cả trực tiếp hay xem băng hình. Graham không cần làm thế, trừ khi ông muốn cảm nhận một trong những bầu không khí nghẹt thở nhất nhì của môn bóng đá hay sự kịch tính khi hai đội bóng bám đuổi nhau về tỷ số như tất cả những cổ động viên bóng đá mong muốn có thể cảm nhận được. Để hiểu được những gì xảy ra, tất cả những gì Graham cần là dữ liệu.
Công việc phân tích dữ liệu vốn đã nổi tiếng với hệ quả ảnh hưởng tới chiến thuật trong các môn thể thao chuyên nghiệp như bóng chày, bóng rổ trong những năm gần đây. Và rồi, vượt qua những truyền thống có sẵn của bóng đá là không hề dựa vào thống kế để tìm ra các phương án xử lý, công việc này đang dần khẳng định được chỗ đứng của mình tại bộ môn này. Ian Graham, người đã cầm trong tay tấm bằng tiến sỹ vật lý lý thuyết của Cambridge, xây dựng một cơ sở dữ liệu riêng để theo dõi quá trình hoạt động của hơn 100000 cầu thủ trên toàn thế giới. Bằng cách gợi ý cầu thủ nào nên được để ý và tiếp cận chiêu mộ với Liverpool và nên sử dụng những tân binh này thế nào, Graham đã giúp CLB từng trượt dài dưới vũng lầy trở lại với vinh quang.
Dịch: Quỳnh Như, my lil sis.
Part 1: Bóng đá giấy không chỉ là bóng đá giấy
Tuần thứ 3 với cương vị HLV của Liverpool (tháng 11/2015), Jurgen Klopp mới có lần đầu chạm mặt Giám đốc nghiên cứu của đội bóng Ian Graham khi ông này cầm tới văn phòng Klopp một bản báo cáo và thuyết phục Klopp hãy sử dụng nó. Graham bắt đầu bày giấy tờ ra trên bàn và nói về một trận đấu của Borussia Dortmund – đội bóng cũ của Klopp trước khi tới Liverpool – từ mùa giải ngày trước thời điểm đó.
Graham chỉ ra rằng trong trận đấu vào tháng 9/2014 đó Dortmund đã có rất nhiều cơ hội tốt trước một Mainz 05 chống cự yếu ớt - cuối mùa họ đã chính thức trụ hạng ở vị trí thứ 11. Thế mà, Dortmund vẫn thất thủ 2-0 và Graham bắt đầu giải thích dựa trên báo cáo phân tích của ông nhưng sau khi nghe được những phân tích này thì Klopp nổi đóa: “Trời má, anh xem trận đó rồi mà. Bóng bánh gì điên cả người. Chúng tôi đã bóp nghẹt bọn họ. Anh đã xem rồi còn gì”.
Nhưng, Graham không hề xem trận đấu đó. Quay ngược lại thời điểm đầu mùa thu, Liverpool đang quyết định ai sẽ là người thay thế Brendan Rodgers sắp bị sa thải và Graham đã kết xuất số liệu về các đường chuyền, pha dứt điểm và tắc bóng của các cầu thủ Dortmund dưới thời Jurgen Klopp vào mô hình toán học do chính tay ông xây dựng. Sau đó, ông đánh giá từng trận đấu của Dortmund dựa trên những những kết quả tính toán của mô hình và thực tế thể hiện trên sân của các cầu thủ. Sự khác biệt giữa 2 kết quả là rất bất ngờ khi Dortmund kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 7 trong khi mô hình của Graham đánh giá họ sẽ kết thúc ở vị trí á quân. Graham khẳng định kết quả đáng thất vọng này không có lỗi của Klopp cho dù danh tiếng của ông bị ảnh hưởng không ít, ông chỉ vô tình trở thành một trong những HLV kém may mắn nhất lịch sử.
Trong trận đấu với Mainz đó, các số liệu thống kê cho thấy Dortmund tung ra 19 pha dứt điểm so với con số 10 của đối thủ. Họ kiểm soát bóng gần 2/3 thời gian trên sân, có tới 85 đường chuyền vào khu vực final third của đối thủ và chỉ để Mainz thực hiện công việc tương tự 55 lần. Ngoài ra, Dortmund có 36 đường chuyền hướng vào khu vực vòng cấm của Mainz, con số ở đầu đối diện bên kia sân chỉ là 17. Nhưng cuối cùng thì Dortmund vẫn phải nhận thất bại vì hai lỗi rất hi hữu như phút thứ 70 thì họ bỏ lỡ cơ hội ghi bàn trên chấm phạt đền và chỉ 4 phút sau thì bị thủng lưới vì một pha đá phản lưới. Về mặt số liệu, Dortmund đã chơi một trận vượt trội so với Mainz ngoại trừ việc ghi bàn.
Trong bóng đá, những cơ hội thuần túy có thể tạo ra ảnh hưởng lớn tới kết quả cuối cùng, một điều khác biệt so với nhiều môn thể thao khác. Bàn thắng luôn là thứ hiếm có của môn thể thao này, trung bình các trận đấu mùa vừa rồi của Premier League có ít hơn 3 bàn thắng. Vì thế, một tình huống bóng đổi hướng bay vào lưới sau khi đập vào người ai đó hay đi chệch khung thành trong gang tấc sau một pha dứt điểm điệu nghệ đều có ảnh hướng rất lớn tới kết quả chung cuộc, tác động như vậy còn lớn hơn những tình huống homerun trong môn bóng chày hay một cầu thủ chạy một mạch tới vạch ghi điểm mà không bị truy cản ở môn bóng bầu dục.
Graham tiếp tục cho Klopp xem một trận đấu nữa trong mùa giải cuối cùng của ông tại Đức, đối đầu với Hannover 96 – chỉ sau trận với Mainz 05 có 1 tháng – các số liệu thống kế còn nghiêng về phía đội bóng vàng đen nhiều hơn nữa: 18 pha dứt điểm so với 7, 55 đường chuyền vào vòng cấm so với 13, 11 tình huống tạt bóng thành công so với 3. “Đội bóng của anh thua 1-0 nhưng đã tạo ra số cơ hội nhiều gấp đối”, Graham nhấn mạnh để rồi Klopp lại thét lên, “Anh có xem trận đó không thế?”. Graham từ tốn nói “Không, không, chỉ là….”, rồi Klopp lại cao giọng “Chúng tôi đã ép chin họ! Tôi chưa bao giờ nhìn thấy điều gì như thế. Đáng lẽ chúng tôi đã thắng. À, chắc chắn là anh đã xem rồi!”
Không, Graham cũng không hề xem trận đó. Thực tế, ông đã nói với Klopp rằng ông không hề xem 1 trận đấu nào của Dortmund trong mùa giải đó, kể cả trực tiếp hay xem băng hình. Graham không cần làm thế, trừ khi ông muốn cảm nhận một trong những bầu không khí nghẹt thở nhất nhì của môn bóng đá hay sự kịch tính khi hai đội bóng bám đuổi nhau về tỷ số như tất cả những cổ động viên bóng đá mong muốn có thể cảm nhận được. Để hiểu được những gì xảy ra, tất cả những gì Graham cần là dữ liệu.
Công việc phân tích dữ liệu vốn đã nổi tiếng với hệ quả ảnh hưởng tới chiến thuật trong các môn thể thao chuyên nghiệp như bóng chày, bóng rổ trong những năm gần đây. Và rồi, vượt qua những truyền thống có sẵn của bóng đá là không hề dựa vào thống kế để tìm ra các phương án xử lý, công việc này đang dần khẳng định được chỗ đứng của mình tại bộ môn này. Ian Graham, người đã cầm trong tay tấm bằng tiến sỹ vật lý lý thuyết của Cambridge, xây dựng một cơ sở dữ liệu riêng để theo dõi quá trình hoạt động của hơn 100000 cầu thủ trên toàn thế giới. Bằng cách gợi ý cầu thủ nào nên được để ý và tiếp cận chiêu mộ với Liverpool và nên sử dụng những tân binh này thế nào, Graham đã giúp CLB từng trượt dài dưới vũng lầy trở lại với vinh quang.
Dịch: Quỳnh Như, my lil sis.
)))))))))))))))))))))))))))
