Hai đảng chính trị lớn của Mỹ—Đảng Dân chủ (Democratic Party) và Đảng Cộng hòa (Republican Party)—có nguồn gốc lịch sử, cơ chế hoạt động và bản chất tư tưởng hoàn toàn khác so với Đảng ********.
1. Nguồn gốc thành lập của hai đảng
Đảng Dân chủ (Democratic Party)
- Ai sáng lập? Đảng không do một cá nhân duy nhất "đẻ ra" mà tiến hóa theo thời gian.
- Rễ cây của đảng bắt nguồn từ Đảng Dân chủ - Cộng hòa (Democratic-Republican Party) do Thomas Jefferson và James Madison lập ra vào khoảng năm 1792.
- Tuy nhiên, Đảng Dân chủ hiện đại chính thức định hình vào khoảng những năm 1828 dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Andrew Jackson và chiến lược gia Martin Van Buren.
- Bối cảnh: Lập ra nhằm đại diện cho "người dân bình thường" (nông dân, lao động) chống lại sự tập trung quyền lực vào tay tầng lớp精英 (tinh hoa) và chính phủ trung ương.
Đảng Cộng hòa (Republican Party)
- Ai sáng lập? Được thành lập vào năm 1854 bởi một liên minh gồm các nhà hoạt động chống nô lệ, các cựu thành viên Đảng Whig, và những người ủng hộ tự do lao động (như Alvan Bovay, Horace Greeley...).
- Nhân vật biểu tượng: Tổng thống Abraham Lincoln (đắc cử năm 1860) là Tổng thống đầu tiên của đảng và là người đưa Đảng Cộng hòa trở thành lực lượng chính trị hàng đầu.
- Bối cảnh: Ra đời trong bối cảnh nước Mỹ tranh cãi gay gắt về việc mở rộng chế độ nô lệ sang các vùng đất mới ở phía Tây.
2. Có "học thuyết" kèm theo như Đảng ******** không?
Câu trả lời ngắn gọn: Không.
Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa
không hoạt động dựa trên một học thuyết toàn trị, cố định hay có tính giáo điều như Chủ nghĩa Mác - Lênin của các Đảng ********. Sự khác biệt cụ thể gồm:
Khác biệt về bản chất tư tưởng:
- Đảng ********: Dựa trên một hệ thống lý luận triết học - kinh tế - xã hội đóng khung (Chủ nghĩa Mác - Lênin). Có mục tiêu dài hạn rõ ràng (xây dựng chủ nghĩa xã hội/********), coi tư tưởng là "kim chỉ nam" cho mọi hành động.
- Hai đảng Mỹ: Dựa trên các khung giá trị rộng (Ideology / Spectrum) chứ không phải một cuốn "kinh thánh" tư tưởng duy nhất:
- Đảng Dân chủ (Tổ chức theo hướng Trung - Tả / Khuynh hướng Cấp tiến): Nhấn mạnh vào công bằng xã hội, vai trò của chính phủ trong việc can thiệp kinh tế để trợ giúp người nghèo, bảo vệ môi trường, quyền tự do cá nhân và quyền của các nhóm yếu thế.
- Đảng Cộng hòa (Tổ chức theo hướng Trung - Hữu / Khuynh hướng Bảo thủ): Nhấn mạnh vào tự do kinh tế, thị trường tự do, chính phủ nhỏ (ít can thiệp), giảm thuế, giá trị gia đình truyền thống và quốc phòng mạnh mẽ.
Khác biệt về tính chất thay đổi qua lịch sử:
Vì không bị ràng buộc bởi một học thuyết cố định, tư tưởng của hai đảng Mỹ
thay đổi rất nhiều theo thời gian:
- Lịch sử Mỹ từng chứng kiến sự "đảo chiều tư tưởng" nổi tiếng: Trong thế kỷ 19, Đảng Cộng hòa là bên ủng hộ quyền lực chính quyền trung ương và giải phóng nô lệ, trong khi Đảng Dân chủ bảo vệ quyền của các bang và giới chủ nô Miền Nam. Đến thế kỷ 20 (đặc biệt từ sau Thời kỳ Đại khủng hoảng và phong trào Quyền công dân), hai đảng đã tráo đổi vị trí tư tưởng cho nhau như ngày nay.
Khác biệt về tổ chức đảng:
- Đảng ********: Hoạt động theo nguyên tắc Tập trung dân chủ, có kỷ luật đảng rất nghiêm ngặt, có hệ thống tổ chức chặt chẽ từ trung ương đến từng chi bộ cơ sở.
- Đảng Mỹ: Thực chất là những liên minh cử thi rộng lớn (Big Tent). Trong cùng một đảng Dân chủ hay Cộng hòa, các chính trị gia có thể có quan điểm rất khác nhau (từ ôn hòa đến gay gắt). Cử tri Mỹ không cần phải kết nạp hay tuyên thệ trung thành với học thuyết nào, họ chỉ cần đăng ký danh xưng cử tri để đi bầu cử.
Cả hai đảng Mỹ đều hoạt động chung trong một khung khổ hiến pháp: Hiến pháp Hoa Kỳ và mô hình Dân chủ Đại nghị / Cộng hòa Tổng thống.
Như vậy, khác với các đảng phái chuyên chế độc tài như ĐCS Mác Ăng Lê, TTHCM, TTMTĐ, đều do cá nhân viết ra các học thuyết, không có phản biện xã hội, mang tính độc tài, chuyên chính, những người vì nó mà ngã xuống thì chỉ có thể nói là tử vì đạo, mà tử vì đạo thì hầu hết là vô minh
