1. Bối cảnh: Hồng Kông bị cắt nhượng thành 3 phần
Vùng lãnh thổ Hồng Kông ngày nay được hình thành từ 3 hiệp ước khác nhau giữa nhà Thanh và thực dân Anh:
Đảo Hồng Kông (1842): Bị cắt nhượng vĩnh viễn cho Anh sau Chiến tranh Nha phiến lần 1 (do Kỳ Anh ký Hiệp ước Nam Kinh).
Bán đảo Cửu Long (1860): Tiếp tục bị cắt nhượng vĩnh viễn cho Anh sau Chiến tranh Nha phiến lần 2 (Hiệp ước Bắc Kinh).
Vùng Tân Giới - New Territories (1898): Đây mới là phần liên quan trực tiếp đến Lý Hồng Chương.
2. "Công lao" của Lý Hồng Chương nằm ở đâu?
Vào năm 1898, sau khi nhà Thanh đại bại dưới tay Nhật Bản, các cường quốc phương Tây ồ ạt ép Trung Quốc cho thuê đất làm tô giới. Thực dân Anh lúc này gây áp lực rất lớn, muốn nuốt trọn vùng Tân Giới (chiếm 86% diện tích Hồng Kông hiện tại) để mở rộng thuộc địa và làm vùng đệm quân sự.
Trước sức ép quân sự quá lớn, việc mất đất là không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, trong quá trình đàm phán Hiệp ước mở rộng địa giới Hồng Kông (1898), Lý Hồng Chương đã cố gắng xoay xở được hai điểm mấu chốt:
Chuyển từ "Cắt nhượng vĩnh viễn" thành "Cho thuê 99 năm": Phía Anh ban đầu muốn cắt đứt hoàn toàn vùng này như đảo Hồng Kông. Lý Hồng Chương đã kiên quyết đấu tranh đổi thành điều khoản thuê đất với thời hạn 99 năm (hết hạn vào ngày 30/6/1997). Chính con số 99 năm định mệnh này đã tạo ra cơ sở pháp lý để chính phủ Trung Quốc thu hồi lại toàn bộ Hồng Kông vào năm 1997. Nếu ngày đó bị cắt vĩnh viễn, việc thu hồi sẽ vô cùng phức tạp.
Giữ lại chủ quyền tại thành cổ Cửu Long (Kowloon Walled City): Ông đấu tranh để giữ lại một vệt chủ quyền nhỏ — cơ quan hành chính của nhà Thanh tại thành cổ Cửu Long vẫn được giữ lại trong lòng đất thuộc địa của Anh (dù sau này trên thực tế vùng này trở thành khu vô trị).
Góc nhìn lịch sử:
Đại đa số người dân Trung Quốc thời đó và sau này vẫn xem Lý Hồng Chương là một "tội nhân" vì ông là người đặt bút ký hàng loạt hiệp ước bất bình đẳng, dâng đất đại, trả tiền nợ cho ngoại bang. Bản thân ông khi về già cũng tự cười ra nước mắt, ví mình như "người thợ dán giấy" cho một ngôi nhà nát, gió thổi bên nào thì che bên đó chứ không thể cứu vãn được cả triều đại đang sụp đổ.
Vùng lãnh thổ Hồng Kông ngày nay được hình thành từ 3 hiệp ước khác nhau giữa nhà Thanh và thực dân Anh:
Đảo Hồng Kông (1842): Bị cắt nhượng vĩnh viễn cho Anh sau Chiến tranh Nha phiến lần 1 (do Kỳ Anh ký Hiệp ước Nam Kinh).
Bán đảo Cửu Long (1860): Tiếp tục bị cắt nhượng vĩnh viễn cho Anh sau Chiến tranh Nha phiến lần 2 (Hiệp ước Bắc Kinh).
Vùng Tân Giới - New Territories (1898): Đây mới là phần liên quan trực tiếp đến Lý Hồng Chương.
2. "Công lao" của Lý Hồng Chương nằm ở đâu?
Vào năm 1898, sau khi nhà Thanh đại bại dưới tay Nhật Bản, các cường quốc phương Tây ồ ạt ép Trung Quốc cho thuê đất làm tô giới. Thực dân Anh lúc này gây áp lực rất lớn, muốn nuốt trọn vùng Tân Giới (chiếm 86% diện tích Hồng Kông hiện tại) để mở rộng thuộc địa và làm vùng đệm quân sự.
Trước sức ép quân sự quá lớn, việc mất đất là không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, trong quá trình đàm phán Hiệp ước mở rộng địa giới Hồng Kông (1898), Lý Hồng Chương đã cố gắng xoay xở được hai điểm mấu chốt:
Chuyển từ "Cắt nhượng vĩnh viễn" thành "Cho thuê 99 năm": Phía Anh ban đầu muốn cắt đứt hoàn toàn vùng này như đảo Hồng Kông. Lý Hồng Chương đã kiên quyết đấu tranh đổi thành điều khoản thuê đất với thời hạn 99 năm (hết hạn vào ngày 30/6/1997). Chính con số 99 năm định mệnh này đã tạo ra cơ sở pháp lý để chính phủ Trung Quốc thu hồi lại toàn bộ Hồng Kông vào năm 1997. Nếu ngày đó bị cắt vĩnh viễn, việc thu hồi sẽ vô cùng phức tạp.
Giữ lại chủ quyền tại thành cổ Cửu Long (Kowloon Walled City): Ông đấu tranh để giữ lại một vệt chủ quyền nhỏ — cơ quan hành chính của nhà Thanh tại thành cổ Cửu Long vẫn được giữ lại trong lòng đất thuộc địa của Anh (dù sau này trên thực tế vùng này trở thành khu vô trị).
Góc nhìn lịch sử:
Đại đa số người dân Trung Quốc thời đó và sau này vẫn xem Lý Hồng Chương là một "tội nhân" vì ông là người đặt bút ký hàng loạt hiệp ước bất bình đẳng, dâng đất đại, trả tiền nợ cho ngoại bang. Bản thân ông khi về già cũng tự cười ra nước mắt, ví mình như "người thợ dán giấy" cho một ngôi nhà nát, gió thổi bên nào thì che bên đó chứ không thể cứu vãn được cả triều đại đang sụp đổ.
