Johnny Lê Nữu Vượng
Già làng


Câu nói trên, dù mang tính ví von, lại phần nào phản ánh áp lực khổng lồ mà ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, đang phải đối mặt trong hành trình đầy tham vọng với VinFast – dự án xe điện từng được kỳ vọng là niềm tự hào của Việt Nam nhưng giờ đây đang trở thành tâm điểm của tranh cãi. Từ chiến lược đầu tư mạo hiểm, lỗ hàng tỷ USD, đến những cáo buộc về lũng đoạn kinh tế và bất động sản, câu chuyện của VinFast và Vingroup đang đặt ra nhiều câu hỏi về tính bền vững và tác động lên nền kinh tế Việt Nam.
VinFast: Tham vọng lớn, lỗ lớn

VinFast, thương hiệu xe điện đầu tiên của Việt Nam, ra đời với mục tiêu đưa tên tuổi Việt Nam vươn ra toàn cầu. Tuy nhiên, sau hơn 5 năm hoạt động, VinFast liên tục báo lỗ, với con số lên đến hàng tỷ USD. Theo báo cáo tài chính, chỉ riêng năm 2023, VinFast lỗ ròng hơn 2,4 tỷ USD, một con số gây sốc đối với một doanh nghiệp mới gia nhập thị trường xe điện.
Lý do chính được chỉ ra là chi phí sản xuất cao, trong khi phần lớn linh kiện và công nghệ phải nhập khẩu 100% từ nước ngoài. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn khiến Việt Nam mất đi lượng ngoại tệ mạnh đáng kể. Trong bối cảnh tỷ giá biến động và nguồn ngoại tệ của Việt Nam vốn đã eo hẹp, việc nhập khẩu linh kiện cho VinFast được ví như "đổ tiền ra cửa sổ". Nhiều ý kiến cho rằng, thay vì xây dựng một chuỗi cung ứng nội địa bền vững, VinFast lại đang phụ thuộc quá nhiều vào nguồn lực bên ngoài, khiến giấc mơ "xe điện Việt" trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Thu đất rẻ, bán đất đắt: Chiến lược bất động sản đầy tranh cãi

Phá dỡ công trình nhà dân mặt bằng dự án Vinhome
Bên cạnh mảng xe điện, Vingroup còn bị cáo buộc lợi dụng các dự án bất động sản để "lũng đoạn" thị trường. Với các dự án quy mô lớn như Vinhomes, Vingroup được cho là đã tiếp cận quỹ đất với giá ưu đãi thông qua các mối quan hệ và chính sách hỗ trợ. Sau đó, đất được chuyển đổi thành các khu đô thị cao cấp, bán với giá cao ngất ngưởng, mang lại lợi nhuận khổng lồ.
Chiến lược "thu đất rẻ, bán đất đắt" không chỉ giúp Vingroup tích lũy vốn mà còn làm dấy lên nghi vấn về sự công bằng trong phân bổ tài nguyên đất đai. Nhiều người đặt câu hỏi: Liệu Vingroup có đang tận dụng các chính sách ưu đãi để trục lợi, trong khi các doanh nghiệp khác khó lòng cạnh tranh? Hơn nữa, việc tập trung nguồn lực vào bất động sản và xe điện khiến Vingroup bị xem là đang "hút máu" nền kinh tế, khi dòng tiền chảy vào những lĩnh vực có lợi nhuận cao nhưng thiếu bền vững.
Lũng đoạn kinh tế: Câu hỏi về trách nhiệm xã hội

Sự lớn mạnh của Vingroup, với sự hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực từ bất động sản, y tế, giáo dục đến ô tô, đã khiến nhiều người lo ngại về nguy cơ lũng đoạn kinh tế. Với quy mô và tầm ảnh hưởng, Vingroup có thể tác động lớn đến chính sách, thị trường và cả tâm lý người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc liên tục báo lỗ ở VinFast, trong khi vẫn đầu tư mạnh vào các dự án khác, khiến dư luận đặt dấu hỏi về tính minh bạch và hiệu quả trong cách sử dụng nguồn lực của tập đoàn.
Hơn nữa, việc tập trung nguồn lực vào các dự án lớn như VinFast, trong khi nền kinh tế Việt Nam còn nhiều thách thức về hạ tầng, công nghệ và nguồn nhân lực, khiến nhiều người lo ngại rằng Vingroup đang đặt lợi ích riêng lên trên lợi ích chung. Nếu VinFast tiếp tục lỗ và không thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế, liệu gánh nặng này có được chuyển sang người tiêu dùng Việt Nam thông qua các chính sách trợ giá hoặc ưu đãi?
"Đầu vẫn còn trên cổ": Áp lực của một đế chế
Câu nói "Mỗi ngày Phạm Nhật Vượng tỉnh dậy là rờ tay lên cổ để biết, đầu vẫn còn ở trên đó" không chỉ là một cách nói ẩn dụ về áp lực cá nhân của ông Vượng, mà còn phản ánh thực trạng của Vingroup trong bối cảnh kinh tế đầy biến động Vượng đã bị cấm xuất cảnh từ lâu, an ninh mật vụ theo dõi mỗi ngày. Tham vọng đưa Việt Nam lên bản đồ xe điện thế giới là đáng trân trọng, nhưng cái giá phải trả – từ lỗ tỷ USD, mất ngoại tệ, đến những cáo buộc về lũng đoạn kinh tế – đang khiến Vingroup và ông Vượng đứng trước những thử thách lớn hơn bao giờ hết.
Liệu VinFast có thể vượt qua giai đoạn khó khăn để trở thành niềm tự hào thực sự của Việt Nam, hay chỉ là một canh bạc quá lớn của ông Phạm Nhật Vượng? Câu trả lời có lẽ chỉ thời gian mới có thể trả lời. Nhưng hiện tại, mỗi bước đi của Vingroup đều đang được cả xã hội dõi theo, với lo ngại và oán hận với sự bảo kê 100% của toàn hệ thống chính trị.