Mùi giàu mùi nghèo

Năm mình học lớp 6, có một kỷ niệm nhớ hoài khi đứa bạn cùng lớp hỏi mình sao ngày nào đi học cũng ủi đồ thẳng thớm thơm phức vậy? Mình phân trần, ủa nhà mình giặt đồ bình thường mà, phơi xong rồi mặc chứ có bao giờ ủi đồ đâu. Bạn nói mình xạo, vì đứng gần mình bạn ngửi thấy rõ mùi đồ mới ủi.

Về nhà hỏi mẹ, mình mới biết do nhà mình ngoài giặt đồ bằng xà bông Omo thì còn xài thêm nước xả vải Comfort nên đồ giặt xong phơi ngoài nắng sẽ có mùi thơm như đồ mới ủi. Thời đó máy giặt vẫn chưa thịnh hành, nhà nào cũng xài bột giặt Omo là chủ yếu, không phải ai cũng có điều kiện mua nước xả vải.

Khi biết được đáp án đó, mình lựa chọn im lặng chứ không đi giải thích với bạn. Nhìn chiếc áo trắng tinh như mới của mình và chiếc áo màu cháo lòng nhàu nhĩ của bạn, nói ra mình sợ bạn nghe buồn lòng. Từ khoảnh khắc ấy, trong mình đã có ý niệm về mùi giàu mùi nghèo. Chỉ qua cái mùi hương thôi mà đã có thể phản ánh được sự khác biệt về giàu nghèo trong xã hội.

Hồi nhỏ mỗi lần ăn hải sản, hai tay thường ám mùi tanh rất dữ. Thời đó chưa có Sunlight, chỉ có nước rửa chén Mỹ Hảo hay xà bông cục để rửa tay, nhưng dù có chà rửa kỹ cách mấy, rửa xong đưa tay lên hửi vẫn thấy phảng phất đâu đó mùi tanh. Có lần mình về nhà ngoại, sau màn ăn hải sản xong, dì Bảy lấy ra chai xà bông rửa tay của Mỹ cất riêng trong phòng, xịt cho mình một ít lên tay để rửa. Rửa xong hai tay mình thơm lừng, ngửi đi ngửi lại không còn thấy mùi tanh đâu nữa, quả thực hết sức thần kỳ. Dì Bảy mình chơi với mấy bà Việt kiều từng ở trong xóm nhà ngoại trước đây, mỗi lần mấy bả về Việt Nam chơi là dì hay đưa rước, thành ra được cho nhiều đồ xách tay chính hãng của Mỹ sản xuất. Và đồ ngoại, đồ Mỹ so với đồ Việt quả là một đẳng cấp khác biệt.

Cho đến tận bây giờ, dù cho có rất nhiều loại xà bông chuyên dụng rửa tay, từ dạng cục, dạng nước tới dạng gel, xuất xứ từ đủ mọi nước với công nghệ tiên tiến hiện đại hơn nhiều, nhưng mình chưa tìm ra được chai xà bông nào thần kỳ như năm xưa dì Bảy cho mình rửa. Bởi mỗi lần ăn hải sản xong, rửa loại nào thì đưa tay lên hửi vẫn thấy còn ám mùi tanh.

Ngày trước mỗi lần đi ngang qua một người nước ngoài nào đó, dù không biết quốc tịch nào, chỉ cần là người phương Tây da trắng mắt xanh tóc vàng, thì bao giờ mình cũng nghe thấy ở họ toát ra một mùi thơm rất đặc biệt. Mùi thơm đó rất dễ chịu, không phải thứ nước hoa nồng nặc mỗi lần ngửi là muốn hắt xì của mấy chị mấy mợ hay xịt khi đi đám tiệc đám cưới. Gần đây khi đọc một truyện dài của Trung Quốc thời dân quốc, nhân vật nam chính cũng bị một cô Tây làm cho mê hoặc bởi thứ mùi thơm lạ kỳ trên người cô, tới nỗi đi chơi với cô ấy xong về tới nhà thì trên người chàng trai vẫn còn phảng phất mùi thơm đặc biệt đó tới mấy ngày sau. Là một công tử con nhà giàu từng ra vào nhiều chốn phong lưu, ấy vậy mà cậu chưa bao giờ ngửi thấy mùi thơm đặc biệt đó ở những cô gái bản địa.

Hồi xưa mình cứ nghĩ rằng người nước ngoài họ thích xịt nước hoa nên mới thơm như thế, nhưng sau này tiếp xúc với một số bạn nước ngoài mình mới thấy đó là mùi hương cơ thể tự nhiên của họ kết hợp với mùi quần áo sử dụng các sản phẩm giặt tẩy ở nước họ. Ngoài ra còn có thể có những yếu tố khác như đặc trưng địa lý, khí hậu và những thức ăn họ nạp vào cơ thể hằng ngày. Nhưng chung quy, ngày trước hễ là người Tây thì bao giờ mình cũng thấy họ thơm hơn người Việt Nam nhiều.

Hồi trước người Việt Nam mình cũng rất khi xài nước hoa, trừ khi đi đám đi tiệc, chứ ít ai xức nước hoa đi làm hằng ngày, thời đó cũng làm gì có các thể loại lăn khử mùi, xịt thơm cơ thể bạt ngàn như bây giờ. Thành ra để nhận diện và phân biệt giữa người giàu và người nghèo, ngoài quần áo lụa là thì mùi hương cơ thể là thứ phản ánh rõ nhất.

Lúc mình mới ra trường đi làm, mình không biết xài nước hoa, cũng không bao giờ nghĩ tới chuyện đàn ông con trai lại đi xức nước hoa. Nhưng mỗi lần gặp mấy sếp nam sếp nữ trong công ty, bao giờ cũng thấy ở họ thơm phức mùi nước hoa hạng sang, nhẹ nhàng thanh tao chứ không quá nồng nàn. Sau này làm việc phải đi sự kiện và tiếp xúc nhiều hơn, mình mới bắt đầu tập sử dụng nước hoa, nhưng vẫn có cảm giác gì đó hơi ố dè mỗi khi xịt nước hoa lên người. Người sếp nam trực tiếp mình từng làm cùng, mỗi lần ngồi họp hành hay đứng nói chuyện gần anh, bao giờ mình cũng có cảm giác đẳng cấp hai bên quá khác biệt – ở anh toát ra mùi giàu, còn ở mình toát ra mùi nghèo.

Mẹ mình thường hay than thở mỗi lần đi xe đò xe khách đường dài, lên xe ngồi một chút nghe mùi máy lạnh là đã mắc ói, đi chuyến nào là như hành xác chuyến đó. Dì Út mình ở quê năm thuở mười thì mới đi xa, được một lần mấy bà trong xóm bao xe rủ nhau đi miền Tây chơi, xe vừa chạy ra khỏi địa phận thành phố thì dì đã la làng kêu bác tài thả xuống để dì bắt xe ôm đi về, vì ngồi xe khó chịu mắc ói quá, khỏi đi chơi gì ráo trọi nữa.

Mình tuy đi đi về về không biết bao nhiêu chuyến xe khách từ Sài Gòn về quê, từ quê lên Sài Gòn, nhưng mỗi lần đi xe khách vẫn là mỗi lần cảm thấy khó chịu và không thoải mái, chủ yếu vì trên xe có quá nhiều thứ mùi ám ảnh: mùi máy lạnh, mùi dầu gió, mùi mền mùi màn nhà xe để lâu chưa giặt, mùi mồ hôi ám trên ghế trên gối trên thành xe, và mùi lưu cũ tổng hợp lại từ nhiều chuyến xe liên tục (các nhà xe không rảnh để thường xuyên vệ sinh xe mỗi ngày hay xịt khử mùi trên khoang xe)… Tất cả những thứ mùi đó tổng hòa lại có thể gọi là mùi nghèo. Vì nghèo nên mới phải ngồi xe khách xe đò, chứ giàu đã đi xe hơi riêng.

Có một lần mình từng trải nghiệm chuyện đi du lịch bằng xe du lịch Limousine sang chảnh được thuê riêng để đi theo lịch trình của đoàn. Mỗi băng ghế trên xe chỉ có hai người ngồi, ghế rất rộng, sạch và êm, có thể ngả người nằm ra được, và đặc biệt ghế còn có chế độ mát-xa. Trên xe có luôn chỗ cắm cho ai muốn sạc pin điện thoại. Và đặc biệt xe được vệ sinh thường xuyên kỹ lưỡng nên rất sạch sẽ và không bị ám mùi khó chịu.

Khi đi xe đường dài, ngoài chuyện mùi thì thứ làm hành khách khó chịu nhất là chuyện xe chỉ dừng ở một số trạm nhất định để khách xuống đi vệ sinh, thường phải xài 2-3 tiếng mới dừng một trạm. Nhưng phàm là con người, đâu ai có thể kiểm soát được khi nào mình mắc tiểu hay đau bụng? Đợt đi xe Limousine đó, chủ trương của đoàn mình là ai mắc gì cứ la lên, tài xế sẽ tấp vô cây xăng hay quán nước nào gần nhất để mọi người được giải quyết kịp thời. Chính nhờ trải nghiệm đặc biệt thoải mái như vậy nên chuyến đi đó với mình hết sức tuyệt vời ngoài sức tưởng tượng, bởi lần đầu tiên đi chơi xa mà không hề thấy mệt vì chuyện ngồi xe liên tục trên đường dài.

Mà ngẫm lại mới thấy, suy cho cùng sự cách biệt giữa hai trải nghiệm – chuyện mùi xe hay chuyện đi vệ sinh chỉ là bề nổi, còn bề chìm là sự khác biệt giữa người giàu và người nghèo trong xã hội. Người giàu có nhiều lựa chọn hơn và trải nghiệm những thứ tốt hơn người nghèo. Họ không phải nhồi nhét trong một chiếc xe khách đủ thứ mùi và phải chịu đựng tất cả sự khó chịu ấy. Đó cũng là đặc quyền của người giàu.

Sếp cũ của mình bây giờ là một người rất giàu, tài sản có tới mấy tỷ đô. Ngày trước anh từng trải qua tuổi thơ cơ cực nghèo khó, phải chạy vạy từng bữa ăn trong một gia đình lao động bình dân. Có đôi lúc mình tự hỏi, hồi ấy trên người anh có toát ra mùi giàu như bây giờ không? Hay vì giàu nên người anh mới thơm?