Khi giá nhà tại các đô thị lớn ngày càng tạo khoảng cách với thu nhập, nhiều người trẻ từ bỏ giấc mơ mua nhà. Thay vào đó, họ có thể chi đến 20 triệu đồng/tháng thuê căn hộ trung tâm.
Chị Giang (ngụ tại TPHCM) vừa trở lại thành phố sau 1 năm chuyển đến sống ở Đà Nẵng. Thuộc thế hệ 9X đời đầu, chị Giang đã trải nghiệm cuộc sống tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và hiện nay là TPHCM. Mỗi nơi, chị đều trích cả chục triệu đồng mỗi tháng để thuê chung cư ngay trung tâm thành phố.
Công tác trong lĩnh vực truyền thông với mức thu nhập cao, tiền tích lũy khá, khi được hỏi tại sao không mua nhà để “an cư”, vẫn câu trả lời quen thuộc từ 2-3 năm trước, chị Giang nói: “Tại sao phải mua nhà?”.
“Tại sao phải mua nhà?”
Thực tế, chị Giang từng có giai đoạn dự định mua nhà, tuy nhiên dù sẵn có tiền tỷ, chị Giang cũng chỉ có thể sở hữu được căn hộ ngoài khu vực trung tâm. Nếu vay thêm, trong bối cảnh lãi suất ngày càng tăng, số tiền thực tế bỏ ra để sở hữu bất động sản sẽ không nhỏ. Sau khi cân nhắc, chị chọn thuê căn hộ tại trung tâm, vừa có rất nhiều tiện ích lại thuận tiện đi lại. Chưa kể, các chung cư nội đô chất lượng ở, an ninh cũng tốt hơn rất nhiều.Nếu mua nhà ở xa, vừa áp lực trả lãi vay, vừa phải đi xa, không hưởng được tiện ích đô thị, chất lượng sống lại giảm sút. “Tôi không đánh đổi ngắn hạn để lấy một căn nhà về dài hạn. Cuộc sống không biết trước được điều gì”, chị nói.
Quan điểm sống của Giang tuy không đại diện cho hầu hết giới trẻ, song cũng là câu chuyện chung của nhiều người thế hệ 9X, gen Z (nhóm người sinh từ năm 1997 đến năm 2012).
Đặc biệt bối cảnh hiện nay, khi giá nhà tại các đô thị lớn ngày càng tạo khoảng cách với thu nhập của người trẻ, một lựa chọn đang được nhắc đến nhiều hơn: thay vì cố mua nhà ở xa trung tâm, nhiều người dành 15-20 triệu đồng mỗi tháng để thuê một nơi ở thuận tiện cho công việc và cuộc sống.
Khảo sát quý II của Nhà tốt chỉ ra, với mặt bằng lãi suất 13-15%/năm hiện nay, khoảng cách giữa chi phí mua và chi phí thuê nhà đang dãn ra đáng kể. Với cùng một căn hộ 2 phòng ngủ khoảng 65m2 tại TPHCM, giá chào thuê trung bình 10 triệu đồng/tháng, trong khi tiền trả góp nếu mua căn tương đương rơi vào khoảng 29-33 triệu đồng/tháng, gấp khoảng 3 lần tiền thuê.
Với nhà phố, tỷ lệ cũng tương tự, chi phí thuê khoảng 15 triệu/tháng trong khi trả góp lên tới 36-40 triệu/tháng.
Giao dịch ngân hàng (Ảnh: Tiến Tuấn).
Báo cáo Nhà tốt cũng ghi nhận, giá thuê căn hộ tại TPHCM chỉ tăng 11% so với cùng kỳ năm trước, chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng giá mua (tăng đến 17%). Giá thuê nhà phố thậm chí đi ngang ở mức 15 triệu/tháng. Điều này cho thấy trong bối cảnh lãi suất cao, thuê nhà đang trở thành lựa chọn hợp lý hơn về tài chính cho nhiều người, đặc biệt là người trẻ.
Thuê nhà hay mua nhà: Câu hỏi không chỉ xuất hiện ở Việt Nam
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Tạ Thanh Tùng - Giám đốc khối bất động sản khu vực TPHCM, FIDT - cho biết việc nên thuê nhà trung tâm hay mua nhà là câu hỏi không chỉ xuất hiện ở Việt Nam. Tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở những thành phố có giá bất động sản cao, thuê nhà dài hạn đã trở thành một lựa chọn phổ biến hơn đối với một bộ phận người trẻ.Tuy nhiên, nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, chuyên gia nhấn mạnh cũng khó đi đến kết luận rằng thuê đang thay thế mua. Sự khác biệt giữa các quốc gia cho thấy lựa chọn nhà ở phụ thuộc rất nhiều vào giá bất động sản, thị trường cho thuê, chính sách nhà ở, văn hóa và điều kiện tài chính của từng hộ gia đình.
Tại Đức, chẳng hạn, tỷ lệ người thuê nhà thuộc nhóm cao nhất châu Âu và việc thuê nhà lâu dài không phải điều bất thường. Trong khi đó, tại Singapore, sở hữu nhà vẫn đóng vai trò rất lớn trong cấu trúc tài sản của các hộ gia đình nhờ hệ thống nhà ở công cộng và chính sách hỗ trợ sở hữu nhà được xây dựng trong nhiều thập niên.
Ở Việt Nam, câu chuyện này càng đáng bàn khi sở hữu nhà từ lâu không đơn thuần là một quyết định kinh tế. “An cư lạc nghiệp” gắn căn nhà với cảm giác ổn định, thành công và nền tảng để xây dựng gia đình. Vì vậy, nhiều người trẻ có xu hướng đặt mục tiêu mua nhà rất sớm, đôi khi trước cả khi xác định rõ nơi mình muốn sống lâu dài hay cấu trúc gia đình trong tương lai.
Thuê nhà không có nghĩa là mất tiền
Một dự án chung cư (Ảnh: DT).
Dưới góc độ hoạch định tài chính cá nhân, ông Tùng nhấn mạnh mỗi cá nhân nên hiểu rõ “mục tiêu của mình là gì và phương án nào phù hợp hơn với mục tiêu đó?”. Bởi cả thuê và mua nhà đều có những giá trị cũng như chi phí riêng.
Thuê một căn hộ 15-20 triệu đồng/tháng gần nơi làm việc có thể không tạo ra quyền sở hữu tài sản, nhưng đổi lại là khả năng linh hoạt về nơi ở. Với một người còn ở giai đoạn phát triển sự nghiệp, việc giảm một đến hai giờ di chuyển mỗi ngày, dễ dàng thay đổi nơi sống khi chuyển việc hoặc thay đổi nhu cầu gia đình có thể mang lại giá trị đáng kể. Theo cách nhìn này, tiền thuê không hoàn toàn là “tiền mất đi”. Một phần trong đó đang được trả cho vị trí, thời gian và sự linh hoạt.
Ở chiều ngược lại, sở hữu nhà cũng mang những giá trị khó thay thế. Một căn nhà có thể tạo sự ổn định cho gia đình, giảm rủi ro phải chuyển nơi ở và trở thành một phần quan trọng trong tài sản dài hạn. Việc trả nợ mua nhà hàng tháng cũng tạo ra một hình thức tích lũy có tính kỷ luật khi một phần khoản thanh toán dần chuyển thành phần sở hữu của người mua trong căn nhà.
Vì vậy, quan niệm “thuê nhà là mất tiền” chưa hẳn đầy đủ, nhưng quan điểm “cứ thuê rồi đầu tư sẽ tốt hơn mua” cũng cần được nhìn nhận thận trọng.
Điểm khác biệt nằm ở toàn bộ bức tranh tài chính phía sau mỗi lựa chọn. Ông Tùng lấy ví dụ, với một người 28 tuổi chưa xác định sẽ sống ở thành phố nào trong 5 năm tới, có khả năng thay đổi công việc và ưu tiên phát triển sự nghiệp có thể đánh giá cao tính linh hoạt của việc thuê nhà. Còn nếu người trẻ đã kết hôn, thì có thể cân đối sở hữu một căn hộ để ổn định cuộc sống.
Chuyên gia cũng chỉ ra làm sao để quản trị được rủi ro nếu quyết định vay mua nhà. Ông Tùng khuyến cáo người mua nhà nên có một quỹ dự phòng (phòng trường hợp ốm đau, hoặc giảm thu nhập trong 6 tháng, 1 năm tới).
Trong chia sẻ trước đó, TS. Châu Đình Linh, chuyên gia kinh tế tài chính, cũng khuyên rằng khi đưa ra quyết định vay trong bối cảnh hiện nay, người mua cũng cần phải xây dựng những kịch bản có thể xảy ra, và xem sức chịu đựng của mình sẽ ra sao. Đồng thời, người đi vay cũng nên có một quỹ dự phòng để bảo vệ nếu có những cú sốc về tài chính.
Nguyên tắc vay an toàn, theo chuyên gia, là tỷ lệ trả gốc và lãi không vượt quá 40-50% thu nhập, đồng thời duy trì kỷ luật chi tiêu là thu nhập trừ tiết kiệm trước, phần còn lại mới dành cho chi phí hàng tháng. Vốn tự có thường khoảng 30% giá trị căn nhà, song để an toàn nên đạt 50%.
Ngoài ra, người trẻ cũng nên chọn phân khúc phù hợp với khả năng, ưu tiên vay lãi suất cố định càng dài càng tốt, thời hạn tối đa khoảng 35 năm. Nếu được 50 năm thì càng thuận lợi, nhưng cần có lộ trình trả sớm và ngân hàng nên giảm phí phạt trả nợ trước hạn, để người trẻ sớm thực hiện giấc mơ an cư.
