(Tóm tắt ý chính theo cách hiểu của t)
Về vụ tai nạn do Nguyễn Sỹ Cương lái, báo chí nhà nước chỉ đưa tin đây là một vụ tai nạn do tài xế viết tắt "NSC" gây ra, ghi nhận trong máu tài xế không có nồng độ cồn và hoàn toàn không đưa tin về cái chết của cô nữ sinh. Đến hiện tại vẫn chưa có bất kỳ quyết định khởi tố hay kết luận rõ ràng nào được công bố từ cơ quan chức năng. Trong khi đó, vào tháng 4/2026, vợ ông Cương là bà Lâm Thị Phương Thanh (một cán bộ cao cấp của Đảng) đã được phê chuẩn làm Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Trung (Hội Đồng Cừu) nhận định đây là một ví dụ hoàn hảo cho một bất công và áp bức trắng trợn. Sự bồi thường hay xin lỗi nếu có từ phía gia đình Cương khó có thể xem là một sự trao đổi công bằng.
Từ vụ tai nạn trên, Trung đặt ra một câu hỏi triết học: Bất công này đến từ đâu?
Rõ ràng, nó không bắt nguồn từ việc sở hữu nhà máy, bòn rút giá trị thặng dư hay đàn áp công nhân theo mô hình kinh tế tư bản chủ nghĩa. Nạn nhân không qua đời lặng lẽ vì chủ nghĩa tư bản, mà vì một loại quyền lực hoàn toàn khác: vị thế của bộ máy nhà nước – thứ có thể khiến hồ sơ chìm xuồng, báo chí phải viết tắt tên và khiến công lý ngập ngừng.
Điều này trực tiếp phản biện lại chủ nghĩa Marx. Một trong những trụ cột của học thuyết Marx là coi bất công cốt lõi của xã hội hiện đại nằm ở sự bóc lột trong quá trình sản xuất, nơi giai cấp tư sản chiếm đoạt giá trị thặng dư của công nhân. Marx cho rằng mọi bất công khác trên đời đều mọc ra từ cái gốc kinh tế này, và nhà nước chỉ là công cụ quản lý chung của giai cấp tư sản. Tức là Marx cho rằng chỉ cần xóa bỏ tư hữu và gốc rễ tư bản, mâu thuẫn giai cấp sẽ biến mất, bất công tiêu biến và nhà nước sẽ tự tiêu vong
Trung (Hội Đồng Cừu) đưa ra 03 luận điểm chính phản bác lại quan điểm của Marx từ một số nhân vật xuất thân là nhà kinh tế, xã hội học
A) Luận điểm 01: nhà kinh tế học Joseph Schumpeter trong cuốn Capitalism, Socialism and Democracy (1942). Schumpeter chỉ ra một nghịch lý: Giai cấp tư sản xét về mặt chính trị thực chất là gần như vô hại và bất lực.
- Bản chất của con người tư sản: Họ có tài năng thực sự và tầm ảnh hưởng mạnh mẽ trong việc quản trị sản xuất, quản trị vốn, tối ưu quy trình, tính toán chi phí và đổi mới sản phẩm. Tuy nhiên, năng lực này chỉ gói gọn trong văn phòng và sổ kế toán chứ không thể biến thành khả năng cai trị con người. Họ là những con người duy lý, tính toán nhưng "phi anh hùng", thiếu hẳn uy nghi và hào quang cần có để chỉ huy và bắt người khác phục tùng.
- Nhu cầu có "ông chủ" bảo hộ: Giai cấp tư sản không thể tự lãnh đạo quốc gia, thậm chí không tự lo nổi lợi ích riêng của chính mình, do đó họ luôn cần một ông chủ. Trong lịch sử, giới tư bản luôn phải nép sau sự bảo trợ của một tầng lớp có nghề cai trị thực sự như quân chủ, quý tộc hoặc giới chức quan liêu. Khi tầng lớp bảo hộ tiền tư bản này tiêu biến do sự phát triển của chính chủ nghĩa tư bản, giai cấp tư sản sẽ mất đi người che chở và buộc phải suy tàn vì sự bất lực về mặt chính trị của họ.
=> Schumpeter gợi ý rằng năng lực kinh tế và quyền lực chính trị là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. Quyền cai trị, đứng trên pháp luật và tạo ra pháp luật có một logic vận hành rất riêng, không hề mọc ra từ nhà máy hay ngân hàng
B) Luận điểm 02:
Marx cho rằng mọi bất bình đẳng đều có thể quy về kinh tế (Quan điểm nhất nguyên kinh tế của Marx). Hội Đồng Cừu lại trích tác phẩm Economy and Society của nhà xã hội học Max Weber để combat với học thuyết của Marx: Weber chỉ ra rằng bất bình đẳng và quyền lực trong xã hội đứng trên ba chân thuộc ba trật tự khác nhau và không thể quy hoàn toàn về nhau
- Giai cấp
- Vị thế xã hội (Marx đã bỏ qua chân này)
- Đảng phái (Marx cũng bỏ qua chân này)
Weber định nghĩa nhà nước là thực thể nắm độc quyền việc sử dụng bạo lực một cách chính danh trên một lãnh thổ. Bản thân nhà nước là một trung tâm quyền lực riêng biệt có logic vận hành độc lập chứ không phụ thuộc vào việc ai sở hữu nhà máy.
Weber đưa ra lời tiên tri đáng chú ý: Xóa bỏ sở hữu tư nhân không hề thủ tiêu sự thống trị, mà chỉ dẹp bỏ đi đối trọng duy nhất của hệ thống quan liêu.
Trong xã hội có tư hữu, bộ máy hành chính nhà nước và bộ máy kinh tế tư nhân tồn tại độc lập và ghìm giữ quyền lực của nhau. Nhưng khi xóa bỏ tư hữu và gộp cả nền kinh tế vào tay nhà nước, hai bộ máy này sẽ nhập làm một. Kết quả không phải là sự chuyên chính của giai cấp công nhân, mà là sự chuyên chính của những người viên chức, do không còn một quyền lực độc lập nào bên ngoài để kiềm chế bộ máy này.
C) Luận điểm 03:
Sự phê phán đối với hệ thống quyền lực nhà nước tập quyền còn được củng cố bởi hai nhân vật lịch sử khác:
- Mikhail Bakunin (nhà tư tưởng vô chính phủ thế kỷ 19): Trong các cuộc tranh luận nảy lửa với Marx, Bakunin đã cảnh báo rằng cái gọi là "chuyên chính vô sản" thực chất sẽ đẻ ra một tầng lớp quan liêu thống trị mới mà ông gọi là "quý tộc đỏ". Chế độ này hoàn toàn có khả năng trở nên chuyên chế và ngạo mạn như mọi chế độ trước đó. Bakunin cho rằng Marx quá ám ảnh với tư bản mà coi nhẹ một sự thật: bản thân nhà nước là một cỗ máy thống trị có logic riêng, và một nhà nước nhân danh công nhân sẽ không tiêu diệt cỗ máy đó mà chỉ tiếp tục cưỡi lên nó để cai trị.
- Milovan Djilas - một cựu + Sản kỳ cựu (cựu Phó Tổng thống Nam Tư, đồng chí thân cận của Tito, sau trở thành người bất đồng chính kiến): Trong cuốn sách nổi tiếng Giai cấp mới (The New Class - 1957), ông kết luận rằng cách mạng có thể xóa bỏ giai cấp tư sản cũ nhưng lại đẻ ra một giai cấp bóc lột mới là tầng lớp quan liêu. Giai cấp này không đứng tên sở hữu đất đai, nhà máy hay tài khoản ngân hàng về mặt pháp lý. Tuy nhiên, họ kiểm soát toàn bộ tư liệu sản xuất và bản thân bộ máy nhà nước. Từ quyền kiểm soát thực tế này, họ tự rút ra các đặc quyền, đặc lợi, quyền miễn trừ pháp lý và khả năng bóc lột toàn bộ cộng đồng. Sự bóc lột ở đây dựa trên vị thế và quyền kiểm soát chứ không dựa trên sở hữu pháp lý, khiến nó càng khó bị rà soát và loại trừ hơn.
Kết luận
Vụ việc của ông Nguyễn Sỹ Cương có thể được nhìn nhận dưới nhiều hệ quy chiếu. Tuy nhiên, đối với những người quan sát và tham gia vào các phong trào xã hội, lý thuyết của Weber, Schumpeter, Bakunin và Djilas mở ra một con đường lý luận quan trọng: Bất công và bóc lột không chỉ giới hạn ở khía cạnh kinh tế hay sở hữu tư bản chủ nghĩa, mà còn bắt nguồn trực tiếp từ quyền lực chính trị, vị thế trong bộ máy nhà nước và quyền kiểm soát thực tế
)
