Xamvn123456zxc
Lồn phải lá han
Ngày nay, hễ nhắc đến nhà Minh, rất nhiều người lập tức rơi vào một trạng thái tự hào mang tính phản xạ, như thể bản thân triều đại ấy là một thứ “vinh dự dân tộc” bất khả xâm phạm. Chỉ cần ai đó nói một câu rằng nhà Minh không tốt, lập tức sẽ vấp phải những phản ứng dữ dội: nào là “Hán gian”, nào là “tàn dư Mãn Thanh”, nào là “sâu bọ”. Cảm giác như người ta không còn bàn về lịch sử nữa, mà đang chạm vào một tín điều không được phép nghi ngờ.
Muốn trả lời những câu hỏi ấy, chỉ có một cách: gạt bỏ khẩu hiệu và lập trường, trở về với bản thân thể chế và trình độ văn minh, để nhìn lại xem triều đại này thực sự đã làm gì.
Cái gọi là “khôi phục Trung Hoa” thực ra là một trong những huyền thoại lớn nhất suốt 600 năm lịch sử. Rất nhiều người sùng bái Chu Nguyên Chương thường khẳng định ông là vị anh hùng đã “phục hưng Trung Hoa”. Nhưng luận điệu ấy không chịu nổi bất kỳ sự phân tích nghiêm túc nào.
Trước hết, cần làm rõ một khái niệm thường xuyên bị cố tình đánh tráo: “Trung Hoa” chưa bao giờ chỉ là một khái niệm địa lý. Đó là một khái niệm văn minh, được cấu thành bởi thể chế chính trị, truyền thống quản trị, hình thái văn hóa, ngôn ngữ, chữ viết, lễ nghi và phục sức. Nếu chỉ cần chiếm được thiên hạ và để một người Hán ngồi lên ngai vàng là đủ để gọi là “khôi phục Trung Hoa”, thì khái niệm ấy quả thật quá nông cạn.
Xét về lãnh thổ, nhà Minh cũng không hề khôi phục hoàn toàn cương vực thời Hán Đường. Xét về thể chế, tình hình còn ngược lại. Từ thời Hán đến Tống, đặc trưng căn bản của chính trị Trung Hoa là sự cân bằng tương đối giữa hoàng quyền và tướng quyền, giữa hoàng đế và tầng lớp sĩ đại phu. Nhưng việc lớn đầu tiên Chu Nguyên Chương làm sau khi lên ngôi chính là bãi bỏ chế độ tể tướng, tập trung toàn bộ quyền lực vào tay hoàng đế.
Muốn trả lời những câu hỏi ấy, chỉ có một cách: gạt bỏ khẩu hiệu và lập trường, trở về với bản thân thể chế và trình độ văn minh, để nhìn lại xem triều đại này thực sự đã làm gì.
Cái gọi là “khôi phục Trung Hoa” thực ra là một trong những huyền thoại lớn nhất suốt 600 năm lịch sử. Rất nhiều người sùng bái Chu Nguyên Chương thường khẳng định ông là vị anh hùng đã “phục hưng Trung Hoa”. Nhưng luận điệu ấy không chịu nổi bất kỳ sự phân tích nghiêm túc nào.
Trước hết, cần làm rõ một khái niệm thường xuyên bị cố tình đánh tráo: “Trung Hoa” chưa bao giờ chỉ là một khái niệm địa lý. Đó là một khái niệm văn minh, được cấu thành bởi thể chế chính trị, truyền thống quản trị, hình thái văn hóa, ngôn ngữ, chữ viết, lễ nghi và phục sức. Nếu chỉ cần chiếm được thiên hạ và để một người Hán ngồi lên ngai vàng là đủ để gọi là “khôi phục Trung Hoa”, thì khái niệm ấy quả thật quá nông cạn.
Xét về lãnh thổ, nhà Minh cũng không hề khôi phục hoàn toàn cương vực thời Hán Đường. Xét về thể chế, tình hình còn ngược lại. Từ thời Hán đến Tống, đặc trưng căn bản của chính trị Trung Hoa là sự cân bằng tương đối giữa hoàng quyền và tướng quyền, giữa hoàng đế và tầng lớp sĩ đại phu. Nhưng việc lớn đầu tiên Chu Nguyên Chương làm sau khi lên ngôi chính là bãi bỏ chế độ tể tướng, tập trung toàn bộ quyền lực vào tay hoàng đế.
