Tao là người Đức, sinh ra và lớn lên ở Berlin. Tao mới sống ở Việt Nam hơn 2 tháng, nên tao nói trước luôn: tao không nghĩ tao đã “hiểu Việt Nam”. 2 tháng thì đéo đủ để hiểu một đất nước.
Nhưng có một câu hỏi tao bắt đầu nghĩ đến khá nhiều.
Việt Nam thật sự dễ sống hơn Đức, hay đơn giản là Việt Nam dễ sống đối với một thằng kiếm tiền theo mức Đức nhưng tiêu tiền theo mức Việt Nam?
Vì nếu chỉ nhìn vào cuộc sống của chính tao thì phải công nhận: có khá nhiều thứ ở Việt Nam tao đang thích hơn ở Đức.
Đồ ăn ngon, đa dạng và với thu nhập của tao thì rẻ. Nhiều dịch vụ cũng rẻ. Cuộc sống ngoài đường nhộn nhịp hơn. Buổi tối vẫn có người ngồi ăn, uống, nói chuyện với nhau. Tao cảm thấy cuộc sống ở đây có tính cộng đồng và gia đình rõ hơn. Trải nghiệm cá nhân của tao về an toàn đến giờ cũng khá tốt.
Nói đơn giản: hiện tại tao thích sống ở Việt Nam.
Nhưng càng sống ở đây, tao càng nhận ra rằng góc nhìn của tao có một vấn đề rất lớn:
Tao không sống bằng mức thu nhập trung bình của người Việt.
Tao làm việc online và thu nhập của tao đến từ công việc trả theo mức châu Âu/Đức. Tao kiếm tiền trong một hệ thống có mức lương cao hơn rồi tiêu nó trong một đất nước có chi phí sinh hoạt thấp hơn rất nhiều.
Đương nhiên cuộc sống của tao sẽ dễ hơn.
Trong khi đó, tao nhìn những người sống xung quanh tao.
Tao không sống trong một khu expat ở Sài Gòn hay Hà Nội. Chỗ tao sống gần như toàn người Việt. Tao thấy đàn ông và phụ nữ làm việc cực kỳ vất vả.
Trong gia đình tao có người khoảng 4 giờ sáng đã dậy để chuẩn bị đồ ăn, rồi bán đến khoảng 10 giờ tối. Ngày hôm sau lại tiếp tục.
Tao nhìn cảnh đó rồi nghĩ: nếu tao kiếm mức lương giống họ, làm số giờ giống họ và vẫn phải trả tiền nhà, tiền ăn, nuôi con, thuốc men, học hành… liệu tao còn ngồi đây nói “Việt Nam dễ sống” không?
Có lẽ là không.
Và chiều ngược lại cũng vậy.
Nhiều người Việt tao gặp muốn sang Đức. Có người hỏi tao về Ausbildung, việc làm và lương ở Đức. Với họ, mức lương Đức nhìn rất hấp dẫn.
Nhưng tao là người sinh ra ở Đức nên tao cũng biết mặt còn lại: tiền thuê nhà cao, thuế và bảo hiểm, giấy tờ và bureaucracy, chi phí dịch vụ cao, và một kiểu cuộc sống xã hội rất khác Việt Nam.
Vì vậy tao bắt đầu nghĩ rằng khi một thằng Tây nói “Việt Nam rẻ, thoải mái, dễ sống”, còn một người Việt nói “tao muốn sang Đức để có tương lai tốt hơn”, có thể cả hai đều nói thật.
Chỉ là họ đang nhìn hai đất nước từ hai vị trí kinh tế hoàn toàn khác nhau.
Nếu cho một người Việt thu nhập Đức nhưng sống ở Việt Nam, và cho một người Đức thu nhập trung bình Việt Nam nhưng cũng sống ở Việt Nam, hai người đó có còn nói về cùng một “Việt Nam” không?
Tao thật sự muốn nghe góc nhìn của tụi mày, đặc biệt là mấy thằng từng sống cả ở Việt Nam lẫn nước ngoài:
1. Nếu có thu nhập tốt và ổn định, tụi mày có muốn sống lâu dài ở Việt Nam không? Hay vẫn muốn đi Đức, Mỹ, Úc, Nhật, Hàn…?
2. Nếu một người nước ngoài nói Việt Nam “dễ sống”, theo tụi mày phần nào là thật và phần nào chỉ là đặc quyền của người có thu nhập ngoại?
3. Với một người Việt bình thường, cái gì làm cuộc sống khó nhất: lương thấp, giá nhà, giáo dục, y tế, quan hệ, luật pháp, hay thứ khác?
4. Và nếu được chọn: thu nhập Đức + sống ở Việt Nam, hay thu nhập Đức + sống ở Đức? Tại sao?
Tao mới ở đây hơn 2 tháng nên cứ phản biện thoải mái. Tao lên XAM cũng vì muốn nghe những thứ mà một thằng nước ngoài sống ở đây có thể chưa nhìn thấy.
À, trước khi lại có thằng bảo tao là bot 😂: tao là người thật. Tiếng Việt của tao ngoài đời chưa ngon như thế này đâu. Ý và trải nghiệm là của tao, còn mấy bài dài tao dùng AI để sửa tiếng Việt và cách diễn đạt cho tự nhiên hơn.