Dưới đây là sơ đồ tuyển quân tại các thành phố lớn:
1. Thành phố cũng là một đơn vị thi đấu (như một Tỉnh)
Trong kỳ thi Quốc gia, Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ được tính là các đơn vị dự thi ngang hàng với các tỉnh (Nghệ An, Thanh Hóa...).
* Học sinh được chọn sẽ nằm trong "Đội tuyển học sinh giỏi Thành phố Hồ Chí Minh" hoặc "Đội tuyển học sinh giỏi Thành phố Hà Nội".
* Đội tuyển này do Sở Giáo dục & Đào tạo của thành phố đó quản lý.
2. Sự khác biệt lớn nhất: Cơ chế "Hai hệ thống song song"
Đây là điểm rối rắm nhất mà học sinh thành phố cần biết. Tại Hà Nội và TP.HCM, có 2 loại đội tuyển đi thi Quốc gia hoạt động độc lập với nhau:
Hệ thống A: Đội tuyển của Sở Giáo dục (Dành cho tất cả các trường trong thành phố)
* Ai được thi: Tất cả học sinh các trường THPT công lập, tư thục, chuyên và không chuyên (như Ams, Chu Văn An, Lê Hồng Phong, Gia Định, Nguyễn Thượng Hiền...) trực thuộc Sở.
* Quy trình:
* Vòng Trường: Bạn thi đấu tại trường mình để được chọn đi thi cấp Quận/Cụm hoặc thẳng cấp Thành phố.
* Vòng Thành phố (Vòng 1): Thi chung toàn thành phố. Nếu đạt giải cao (Nhất/Nhì), bạn được vào vòng sau.
* Vòng Chọn đội tuyển (Vòng 2): Những bạn giỏi nhất Vòng 1 thi tiếp một bài thi cực khó. Top 10-20 bạn điểm cao nhất sẽ thành lập "Đội tuyển Thành phố".
* Cơ hội cho trường thường: Đây chính là con đường dành cho học sinh trường thường (như Gia Định, Nguyễn Thượng Hiền) để đi thi Quốc gia.
Hệ thống B: Đội tuyển của các Trường Chuyên thuộc Đại học (Chỉ có ở HN/TP.HCM)
Đây là đặc sản chỉ thành phố lớn mới có. Các trường này KHÔNG thuộc Sở Giáo dục mà thuộc các Đại học Quốc gia/Sư phạm. Họ có quyền lập đội tuyển riêng, thi đấu ngang hàng với cả một tỉnh/thành phố.
* Ví dụ ở Hà Nội:
* Trường THPT Chuyên KHTN (ĐH Khoa học Tự nhiên) \rightarrow Có đội tuyển riêng (Đội tuyển Chuyên KHTN).
* Trường THPT Chuyên Sư Phạm \rightarrow Có đội tuyển riêng.
* Trường THPT Chuyên Ngoại Ngữ \rightarrow Có đội tuyển riêng.
* Ví dụ ở TP.HCM:
* Trường Phổ thông Năng Khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM) \rightarrow Có đội tuyển riêng.
* Quy trình: Học sinh trường nào thi nội bộ trường đó. Học sinh trường ngoài (trường thường) không thể chui vào đội tuyển này được.
3. Tại sao ở thành phố "khó thở" hơn ở tỉnh?
Nếu bạn ở một tỉnh (ví dụ Hà Nam), đối thủ của bạn chỉ là học sinh trong trường Chuyên Biên Hòa và vài trường huyện.
Nhưng nếu bạn ở Hà Nội, cuộc chiến bị xé lẻ:
* Nếu bạn học Chuyên KHTN: Bạn phải đấu với những "quái vật" toán học từ khắp miền Bắc tụ về học tại đây để tranh 10 suất của trường.
* Nếu bạn học Trường thường (ví dụ THPT Phan Đình Phùng): Bạn phải đấu với học sinh của Chuyên Hà Nội - Amsterdam và Chuyên Chu Văn An để tranh suất trong đội tuyển Sở Hà Nội. Đây là cuộc chiến cực kỳ chênh lệch.
4. Tóm lại: Lộ trình cho bạn (nếu bạn ở Thành phố)
Nếu bạn đang học một trường thường (không chuyên) tại Hà Nội hoặc TP.HCM:
* Mục tiêu: Nhắm vào Đội tuyển của Sở Giáo dục (Đội tuyển Thành phố).
* Đối thủ chính: Học sinh các trường chuyên trực thuộc Sở (Ams, Nguyễn Huệ, Chu Văn An - ở HN; Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa - ở TP.HCM).
* Cách thức:
* Hỏi giáo viên chủ nhiệm về lịch thi Học sinh giỏi cấp Thành phố (thường tổ chức vào tháng 9 hoặc tháng 10).
* Đăng ký dự thi. Nếu bạn đạt giải Nhất/Nhì thành phố, bạn sẽ có vé mời dự thi Vòng 2 chọn đội tuyển Quốc gia.
* Thắng Vòng 2 Bạn chính thức khoác áo đội tuyển Thành phố đi thi Quốc gia.