Tỷ lệ giá nhà trên thu nhập ở Việt Nam hiện nay thuộc hàng cao nhất thế giới. Ở các nước phát triển, tỷ lệ này thường là 3-6 lần thu nhập hộ gia đình. Ở Hà Nội và TP.HCM, con số này có thể lên tới 20-30 lần”.
Nghĩa là gì? Nghĩa là một cặp vợ chồng trẻ, cả hai đều có việc làm ổn định, thu nhập trung bình, cần phải làm việc không nghỉ, không ăn không uống trong 20-30 năm mới đủ tiền mua một căn nhà. Đó là trên lý thuyết. Thực tế, không ai có thể “không ăn không uống”, nên thời gian cần còn lâu hơn nhiều.
Ngày xưa, cha mẹ chúng tôi sống đơn giản: xe đạp, điện thoại cơ bản, không áp lực “sống ảo”. Chi phí sinh hoạt thấp, phần lớn lương có thể để dành. Bây giờ khác. Chi phí sống tối thiểu đã cao: laptop làm việc, smartphone, xe máy, quần áo đi làm. Còn chi phí giáo dục, y tế, bảo hiểm - tất cả đều tăng nhanh hơn lương.
Và quan trọng nhất: năm 2000-2010, nhà đất chủ yếu để ở. Từ 2015 trở đi, nhà đất trở thành kênh đầu tư. Nhiều người mua 5-10 căn “cất” chờ tăng giá. Theo một báo cáo, có đến 30-40% căn hộ tại các dự án mới ở Hà Nội và TP.HCM được mua để đầu cơ, không phải để ở.
Kết quả? Giá nhà tăng phi mã, vượt xa sức mua của người thực sự cần nhà để ở.
Một người bạn làm kinh tế kể với tôi về khái niệm “rent-seeking society” - xã hội thu lợi từ tài sản có sẵn. Ở những nước như vậy, người giàu ngày càng giàu không phải vì họ sản xuất ra giá trị mới, mà vì họ nắm giữ tài sản (đất đai, bất động sản) rồi hưởng lợi từ việc giá tăng. Người nghèo thì càng nghèo vì họ phải trả giá ngày càng cao cho những tài sản đó.
“Đó chính là cái bẫy mà thế hệ các bạn đang rơi vào,” bạn tôi nói. “Bố mẹ các bạn may mắn sinh ra đúng thời điểm, khi đất đai còn rẻ. Họ mua được. Giờ giá đất tăng, họ giàu lên. Còn thế hệ các bạn, dù có học hành cao, làm việc chăm chỉ, vẫn không mua nổi nhà vì điểm xuất phát đã khác”.
Ở nhiều nước phát triển, thuê nhà suốt đời là chuyện bình thường. Ở Đức, Thụy Sĩ, hơn 50% dân số thuê nhà. Họ có luật bảo vệ người thuê rất chặt chẽ: chủ nhà không được đuổi tuỳ tiện, không được tăng giá thuê quá mức, hợp đồng thuê có thể kéo dài hàng chục năm.
Nhưng ở Việt Nam, thuê nhà là sống tạm bợ. Chủ nhà có thể đuổi bất cứ lúc nào. Giá thuê tăng theo ý muốn. Không có luật pháp bảo vệ. Tuổi già không có nhà là nỗi lo lớn nhất.
Vậy lỗi tại ai? Dễ dàng nhất là đổ lỗi cho bản thân. Nhưng khi cả một thế hệ đều rơi vào tình cảnh tương tự, thì đó không còn là vấn đề cá nhân nữa.
Ở Singapore, chính phủ có HDB (Housing and Development Board), bán căn hộ giá rẻ cho dân, giá chỉ bằng 1/3 thị trường. Hơn 80% dân số Singapore sống trong nhà HDB. Họ coi nhà ở là quyền cơ bản, không phải hàng hóa để đầu cơ.
Ở Việt Nam, nhà ở xã hội vẫn quá ít, thủ tục phức tạp, nhiều dự án bị “hô biến” thành nhà thương mại. Thị trường bất động sản phần lớn nằm trong tay nhà đầu tư. Người thực sự cần nhà để ở lại không mua nổi.
Mong các xamer thảo luận thêm
Trân trọng!
.png "Sex :vozvn (25):"){kind=icon}
h ôm Bình Dương, Đồng Nai, Vũng Tàu nhóe 
.png "Sex :vozvn (17):"){kind=icon}
