Theo Bộ luật Hình sự 2015, có 2 góc độ để xem xét việc
không bị truy cứu trách nhiệm hình sự (TNHS) khi xảy ra tai nạn làm chết người:
1. Không cấu thành tội phạm (Hoàn toàn không có tội)
...
2. Có vi phạm nhưng được "Miễn trách nhiệm hình sự" (Căn cứ Khoản 3 Điều 29 Bộ luật Hình sự)
Trường hợp này người gây tai nạn
có lỗi vi phạm (như thiếu quan sát, không giữ khoảng cách...) dẫn đến chết 01 người. Tuy nhiên, Viện kiểm sát hoặc Tòa án
có thể quyết định miễn TNHS nếu đáp ứng đủ tất cả điều kiện sau:
- Tính chất tội phạm: Hành vi làm chết 01 người thuộc Khoản 1 Điều 260 BLHS (khung phạt tối đa đến 5 năm tù) – đây được phân loại là tội phạm nghiêm trọng do lỗi vô ý.
- Đã tự nguyện khắc phục: Người gây tai nạn đã bồi thường đầy đủ toàn bộ thiệt hại về vật chất và tinh thần cho gia đình nạn nhân.
- Thỏa thuận hòa giải thành công: Gia đình nạn nhân (người đại diện hợp pháp) tự nguyện hòa giải và có đơn đề nghị miễn trách nhiệm hình sự cho người gây tai nạn.
Lưu ý quan trọng: Cụm từ luật dùng là
"CÓ THỂ được miễn", tức là quyền quyết định thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng. Nếu lỗi vi phạm quá nghiêm trọng (như uống rượu bia, vượt đèn đỏ, không có bằng lái...) hoặc tình hình tai nạn tại địa phương phức tạp, cơ quan chức năng vẫn sẽ truy tố và xét xử (nhưng sẽ cho hưởng án treo hoặc giảm nhẹ mức phạt nhờ việc bồi thường).