Thiếu người trí thức dẫn đường

Tôi thường thấy ở mình kẻ nào khôn hơn chút đỉnh, giao thiệp với người kém hơn chút đỉnh, thuần chỉ nói dối. Đứa "ăn cắp có giấy", đứa ăn cắp chưa có cấp bằng, cũng đều một mực như thế cả. Tôi xem thấy lắm người danh dự không bằng ai, học thức không hơn ai, nhắm lại mình chưa khỏi hai chữ "đầy tớ người" mà khi ra đối với người đồng bào đồng chủng đã có ý kiêu căng, bảo ta là thày đây! ta là ông đây! chớ không có tự nghĩ cho rằng: Thày đây ông đây đã làm được điều gì ích lợi cho bọn chân lấm tay bùn kia chưa? Tôi cũng đã từng thấy nhiều người viết báo than thở rằng đạo đức nước nhà tụy lạc nhưng nói như nước chảy lá môn chẳng có hiệu quả gì. Vì sao vậy? Là vì các ông nói mà các ông ít chịu thực hành thì người ta không dám theo các ông cũng là phải. Huống chi luân lý các ông giảng đó tự tệ tục của chế độ chuyên chế tạo ra không chính đáng không hợp thời thì người ta không thèm nghe cũng không có gì là lạ.

- Nhưng anh vẫn không thể chối được rằng họ có nhiều cái ngố không chịu được. Tôi thấy có nhiều ông tự vệ hay cả vệ quốc quân nữa táy máy nghịch súng hay lựu đạn làm chết người như bỡn. Nhiều ông cầm đến một khẩu súng kiểu lạ, không biết bắn thế nào. Nước mình như vậy, suốt đời không được mó đến khẩu súng thì làm gì biết bắn, họ đánh mãi rồi cũng biết. Thì cứ để cho họ đánh Tây đi! Nhưng tai hại là người ta lại cứ muốn cho họ làm uỷ ban nọ, uỷ ban kia nữa, thế mới chết người ta chứ! Nói thí dụ ngay như cái thằng chủ tịch uỷ ban khu phố tôi ở Hà Nội lúc chưa đánh nhau, nó là một anh hàng cháo lòng. Bán cháo lòng thì nó biết đánh tiết canh, chứ biết làm uỷ ban thế nào mà bắt nó làm uỷ ban? Ông chủ tịch làng này, xem giấy của nhà tôi, thấy đề Nguyễn Thục Hiền, cứ nhất định bảo là giấy mượn của đàn ông. Theo ông ấy, thì đàn bà ai cũng phải là thị này, thị nọ.

Chị Hoàng cười nhiều quá, phát ho, chảy cả nước mắt ra.

Đôi mắt, Nam Cao

Tính Giao:

Tôi thường thấy ở mình kẻ nào khôn hơn chút đỉnh, giao thiệp với người kém hơn chút đỉnh, thuần chỉ nói dối. Đứa "ăn cắp có giấy", đứa ăn cắp chưa có cấp bằng, cũng đều một mực như thế cả. Tôi xem thấy lắm người danh dự không bằng ai, học thức không hơn ai, nhắm lại mình chưa khỏi hai chữ "đầy tớ người" mà khi ra đối với người đồng bào đồng chủng đã có ý kiêu căng, bảo ta là thày đây! ta là ông đây! chớ không có tự nghĩ cho rằng: Thày đây ông đây đã làm được điều gì ích lợi cho bọn chân lấm tay bùn kia chưa? Tôi cũng đã từng thấy nhiều người viết báo than thở rằng đạo đức nước nhà tụy lạc nhưng nói như nước chảy lá môn chẳng có hiệu quả gì. Vì sao vậy? Là vì các ông nói mà các ông ít chịu thực hành thì người ta không dám theo các ông cũng là phải. Huống chi luân lý các ông giảng đó tự tệ tục của chế độ chuyên chế tạo ra không chính đáng không hợp thời thì người ta không thèm nghe cũng không có gì là lạ.

Phan Châu Trinh
Đạo đức và luân lý Đông Tây, 1925​

Bấm để mở rộng...

Sao mày không post cả bài cho nó có thêm bối cảnh, context một tý. Chứ són đoạn trích thế này đọc lại tưởng cụ Phan Châu Trinh tỏ vẻ nguy hiểm.

Mà Phan Châu Trinh khác với Phan Chu Trinh à?

sucmanh:

Sao mày không post cả bài cho nó có thêm bối cảnh, context một tý. Chứ són đoạn trích thế này đọc lại tưởng cụ Phan Châu Trinh tỏ vẻ nguy hiểm.

Mà Phan Châu Trinh khác với Phan Chu Trinh à?

Bấm để mở rộng...

Giống hệt nhau nhé, mày thắc mắc câu này thực ra tao thấy cũng là lúc tao cần giải thích chi tiết tại sao ở Việt Nam lại cứ có mấy cái cách gọi khác nhau này.

Khởi thủy của các cách gọi này là do tránh húy các chúa Nguyễn ở đàng Trong ngày xưa và tránh húy nhiều người. Tao lấy một vài ví dụ:

_ Họ Vũ bị đổi sang thành họ Võ ở trong Nam để tránh trùng húy hiệu chúa Nguyễn Phúc Khoát (Vũ Vương).
_ Họ Hoàng bị đổi sang họ Huỳnh để tránh trùng húy chúa Nguyễn Hoàng.
_ Họ Chu đổi sang đọc thành Châu tránh húy chúa Nguyễn Phúc Chu.
_ Có thời hay gọi là võ khí thay vì là vũ khí cũng là tránh húy, còn rất nhiều địa danh bị đổi tên vì tránh húy người trong hoàng tộc. Thậm chí có sách nói địa danh Long Biên ngoài Hà Nội vốn dĩ xưa là Long Uyên. Tuy nhiên phải đổi thành Long Biên để tránh tên húy vua Đường Cao Tổ (Lý Uyên), thời này Việt Nam vẫn là thời thuộc Đường cho nên phải đổi là đương nhiên, không lạ.

Chỉ là đổi cách đọc thôi, còn chữ Hán thì vẫn y nguyên dù là Chu hay Châu thì vẫn viết là 周, họ Võ hay Vũ vẫn viết là 武.

Ngoài ra còn rất nhiều ví dụ khác như là CHÍNH thành CHÁNH, NHÂN thành NHƠN, NHẬT thì thành NHỰT,... mấy cái này tao không nắm chắc nên không thể giải thích cho mày. Tuy nhiên tao nghĩ cũng là do tránh phạm húy với các danh nhân công thần thôi chứ không có lý do gì khác (chỉ là tao không biết cụ thể là những ai).

solenoid:

Tao dẫn đường đc đây. Vấn đề là trí thức quá nói bọn vn nó đéo nghe. Ghét quá nó cho vài dao sau lưng thì bỏ cmn dẫn đường

Bấm để mở rộng...

.