Song sử quan chỉ chép đến đó thì dừng bút.
Còn những gì xảy ra sau cái chết của Giang Tử Mai, chỉ truyền lại trong dân gian, qua lời kể của những người sống sót ở huyện Đáy năm ấy.
Xác Tử Mai bị bỏ lại bên bờ ruộng, áo gấm rách nát, tay vẫn còn nắm chặt một thỏi kim bài chưa kịp ném đi. Đêm xuống rất nhanh. Gió từ bãi sông thổi qua, mang theo mùi bùn lạnh và tiếng chó tru dài như than khóc.
Người dân trong làng hôm ấy không ai ngủ yên.
Có kẻ mơ thấy một người mặc triều phục, đầu không còn nguyên vẹn, đứng giữa sân đình hỏi:
“Ai cho các ngươi quyền định tội ta?”
Có kẻ nghe thấy tiếng vó ngựa dồn dập ngoài ngõ, nhưng mở cửa ra chỉ thấy sương trắng phủ kín lối làng.
Ba ngày sau, Tam Lương Quan kéo quân đến huyện Đáy. Ông xuống ngựa, không vào nha môn trước, mà đi thẳng ra cánh đồng nơi phản tặc bỏ mạng. Nhìn thi thể đã bắt đầu phân hủy, ông chỉ khẽ thở dài:
“Kẻ làm phản, trời không dung.
Nhưng chết thế này… là chết ngoài số mệnh.”
Ông truyền lệnh chôn cất tử tế, không lập mộ, không ghi tên, chỉ cắm một cọc gỗ trơn. Rồi quay về doanh trại, suốt đêm không uống một giọt rượu.
Trong triều, Công tử Ngọc dâng sớ báo tiệp. Vua xem xong, gập lại rất lâu, rồi nói một câu khiến cả điện lặng như tờ:
“Giang Tử Mai thua không phải vì binh ít,
mà vì lòng người đã rời bỏ hắn từ trước khi nổi loạn.”
Nhà vua hạ chiếu:
Không tru di tam tộc
Không truy xét hậu duệ
Chỉ xóa tên Giang Tử Mai khỏi mọi thư tịch công danh
Từ đó, trong sử sách chính thống, Giang Tử Mai không còn là một con người, mà chỉ là một vết mực bị gạch bỏ.
Nhưng dân gian thì khác.
Người huyện Đáy kể rằng, vào những năm mất mùa, nếu đi ngang cánh đồng cũ lúc chạng vạng, sẽ nghe thấy tiếng ai đó thì thầm:
“Ta không thua trong hai ngày…
Ta thua từ lúc tin rằng binh quyền có thể thay được lòng dân.”
Người già bảo con cháu:
Làm quan thì phải nhớ dân
Cầm quân thì phải nhớ nghĩa
Kẻ phản vua có thể chết nhanh
Nhưng kẻ phản lòng người thì không bao giờ được siêu thoát
Và vì thế, câu chuyện Giang Tử Mai không chỉ là một trang sử,
mà trở thành lời cảnh tỉnh truyền đời, cho những kẻ đứng giữa quyền lực và dã tâm.