tiếp thị sữa
Rich kid Bù Gia Mập
Đúng như danh ngôn mỉa mai của Ernest Renan về chủ nghĩa dân tộc, rằng “Bản chất của một quốc gia là tất thảy cá nhân đều có nhiều thứ của chung, và đồng thời tất thảy cũng lãng quên nhiều thứ khác.”
Người Việt bây giờ đúng là hư cấu những cái mới rất nhanh, và lãng quên những cái cũ rất chóng.
Tao tự hỏi những người đồng nhất giữa bóng đá với yêu nước liệu có thấy tanh mồm không, khi mới cách đây 100 năm thôi bóng đá là công cụ để thực dân Pháp tuyển lính phục vụ cho mẫu quốc; là công cụ để đồng hoá và ru ngủ giới tinh hoa bản địa; là thứ không được nhân dân đón nhận; và là thứ mà môn Văn với bài Tinh thần thể dục (Nguyễn Công Hoan) chỉ trích thẳng mặt?
Các nghiên cứu về bóng đá ở VN thời thực dân cho thấy người Việt ban đầu không thích các môn thể thao nói chung mà người Pháp đưa vào, chúng chỉ thịnh hành trong giới binh lính Pháp và tầng lớp người Việt thượng lưu thân Pháp. Mục đích của bóng đá cũng không hề trong sáng, nó dùng để đào tạo mạng lưới thân Pháp và tuyển quân làm lính cho Pháp.
Nếu như xưa kia, giới tinh hoa bản địa cảm thấy bóng đá là nơi hiếm hoi họ được thực dân Pháp cư xử một cách bình đẳng, để che lấp đi cảm giác mặc cảm giữa dân thuộc địa và dân mẫu quốc; thì bây giờ bóng đá cũng y chang, nó là nơi hiếm hoi để người Việt có được cảm giác đứng trên người khác, khi mà ở những lĩnh vực thiết thực hơn, họ không được đứng trên người khác.
Có một nghịch lí thú vị là các phần tử dân tộc cực đoan ngày nay thường chụp mũ những người không thích bóng đá là “người Thái nói tiếng Việt”, yêu nước là phải yêu bóng đá; trong khi đó mới cách đây 100 năm thôi, mọi thứ ngược lại, yêu bóng đá là phò Tây, là “người Pháp nói tiếng Việt” (nếu thời xưa các cụ có cụm từ này).
Tao thật sự thắc mắc bọn dân tộc cực đoan sẽ nói gì về chính thế hệ tổ tiên của họ? Nếu người xưa ghét bóng đá là bình thường, tại sao bây giờ lại trở nên không bình thường? Khi mà bóng đá không phải di sản tổ tiên truyền lại, cũng chẳng phải văn hoá dân tộc gì sất?
Nói cách khác, tại sao một công cụ của thực dân bỗng trở thành niềm tự hào dân tộc?
Câu trả lời cho câu hỏi trên chỉ có một: bóng đá và chủ nghĩa dân tộc là một, cái này là công cụ của cái kia.
Thế nhưng lại tiếp tục xảy ra nghịch lí ở các thành phần dân tộc cực đoan, đó là họ luôn miệng chối bỏ điều này. Bằng chứng là nếu có ai đó mang GDP giữa 2 nước vào so, họ sẽ giãy nảy lên bảo bóng đá không liên quan đến kinh tế. Nhưng tại sao lại không liên quan khi mà nó đã đại diện cho bộ mặt dân tộc?
Nếu bóng đá đại diện được thì kinh tế cũng phải có đủ tư cách ngang với bóng đá vậy.
Từ những nghịch lí này, tao cho rằng chủ nghĩa dân tộc vẫn đang tiếp tục tạo ra những chú hề.
Các chú hề này mặc cảm với tình trạng trong thực tế nên cố tìm lại sự ngạo nghễ trong bóng đá. Thế nhưng họ cũng mặc cảm về chính sự ngạo nghễ đó, nên họ không muốn người khác nói ra sự thật rằng họ phải tìm bóng đá để bù đắp cho yếu kém ở thực tại.
Các chú hề ấy vừa đau khổ lại vừa hạnh phúc, vừa mặc cảm lại vừa ngạo nghễ, vừa yêu nước lại vừa vong bản, là như vậy đó.
Tại sao vong bản? Vì bóng đá là công cụ của thực dân, thứ mà tổ tiên họ chưa bao giờ ngừng thấy đau mỗi khi nghĩ về.
Sửa lần cuối:
