Elon Musk : “Nếu nhìn đủ xa, giả sử có sự cải tiến liên tục về AI và robot, mà điều này hoàn toàn khả thi, thì đến một thời điểm nào đó trong tương lai, tiền bạc sẽ ko còn ý nghĩa gì nữa”.
----------------------------
Khi viết Tư Bản Luận hơn 150 năm trước, Karl Marx ko thể hình dung có ngày giai cấp công nhân, cả áo trắng lẫn áo xanh, biến mất.
Thế nhưng, tiến trình ấy đang thực sự diễn ra.
Nếu theo dõi báo đài, bạn có thể đọc thấy chuyên gia này nói AI ko thể thay thế công việc này, chuyên gia kia dự báo AI ko thể thay thế công việc kia.
Nhưng thực tế, đấy chỉ là cách làm an lòng dân chúng mà thôi, bởi lẽ những công việc gì ChatGPT-5 hay Gemini 3.x chưa làm dc, thì ChatGPT 6xx hay Gemini 5.xxx sẽ làm dc.
Sau AI trợ lý, làn sóng kế tiếp sẽ là tự động hoá, mà AI Agent là đại biểu.
AI Agent sẽ lần lượt dc phát triển cho từng tác vụ, rồi cho từng chuỗi công việc, cho từng ngành, và cứ mỗi bước đi, một loạt lao động bị thay thế và ra đường.
Những doanh nghiệp hàng nghìn lao động như chúng ta biết rồi sẽ chỉ còn vài trăm hay vài chục người mà thôi.
Làn sóng kế tiếp nữa là robot hình người điều khiển bằng AI.
Điểm cách mạng của robot hình người so với robot công nghiệp là sự linh hoạt trong thao tác, khiến robot hình người dần chiếm chỗ công nhân trong nhà máy, từ khâu giá trị cao lan dần xuống khâu giá trị thấp hơn.
Lần lượt sẽ đến lượt cả ngành dịch vụ, từ taxi, phục vụ bàn, lao công dọn dẹp… rồi sẽ chuyển sang tay robot.
Sẽ có một số ngành nghề Ai ko thế thay thế, như bác sĩ tâm lý, hộ lý bệnh viện, giáo viên tiểu học, luật sư tranh tụng hay nghệ sĩ sân khấu… bởi vì những việc ấy cần hiện diện của con người.
Nhưng về cơ bản, tầng lớp lao động theo cách nhìn của Marx, sẽ biến mất.
Những gì chúng ta đang chứng kiến ko phải là “cuộc cách mạng công nghệ 4.0”, mà là một sự thay đổi, theo ngôn ngữ duy vật biện chứng của Marx, về phương thức kinh tế.
Và thay đổi đó sẽ tạo ra một nền văn minh khác.
Bạn có thể gọi nền văn minh ấy là xã hội AI hoá. Bạn cũng có thể gọi bằng một cái tên khác, nền văn minh hậu lao động.
Đấy là lúc mà lao động - như là nguồn tạo ra của cải, danh tiếng và niềm tự hào về bản thân - ko còn nữa.
Sẽ có kháng cự với thay đổi, nhưng xu thế AI hoá toàn bộ phương thức kinh tế là tất yếu.
Xã hội bước vào một khế ước mới, khế ước hậu lao động, trong đó mỗi công dân sẽ dc trả thu nhập cơ bản chỉ để sinh data (data point), chứ ko phải để làm ra của cải vật chất.
Có người cho rằng hậu lao động sẽ đến trong 5-10 năm nữa, và Việt Nam đang ở rìa công nghệ nên sẽ đến trễ hơn, trong khoảng 10-20 năm.
Nhưng trong timeframe nào, thì Việt Nam cũng ko thể tránh cơn sốc bản thể, cả cá nhân lẫn xã hội.
Lúc đó, mỗi cá nhân ko có vốn, ko sở hữu công nghệ sẽ trở thành một data point trơn, còn xã hội phải đối mặt với một tầng lớp data point trơn đang vật vã tự định nghĩa giá trị của cuộc đời mình.
Và lúc đó tiền bạc ko còn quan trọng nữa là vậy!!!
(lượm lặt, edit)