Trực tiếp Tương lai nào cho nước Nga

Tương lai nào cho nước Nga
Stephen Kotkin giáo sư sử, nhà Nga học thuộc hàng đầu thế giới. Ông đã xuất bản bộ tiểu sử Joseph Stalin, ba tập trên 2000 trang. Đây là bài viết mới nhất của ông về nước Nga: The Five Futures of Russian; Forreign Affairs; May/Jun 2024. Bài này cũng được loan tải trên nhiều kênh truyền thông Mỹ. Bài dài trên 10 ngàn từ. Tôi dịch phần về nước Nga khoảng trên 7 ngàn từ. Phần về Mỹ, tôi không dịch. Ai có thời gian, đọc chơi cho biết những suy nghĩ của người Mỹ về nước Nga thân yêu.
(Bài dài nên mình chia ra làm nhiều phần để đăng cho mọi người dễ đọc,- CV)

Bấm để mở rộng...

Phần 1:
Tình cờ, vào ngày 7/10/2023, sinh nhật thứ 71 của Putin, thì Hamas tấn công Israel. Tổng thống Nga đã đón nhận cơn cuồng nộ của Israel làm món quà sinh nhật. Nó đã thay đổi toàn bộ phong cảnh cuộc xâm lăng Ukraine của Putin. Có lẽ, để tỏ lòng biết ơn, Putin mời Hamas tới Moscow vào cuối tháng 10 cùng năm. Ông nhấn mạnh những lợi ích của liên kết. Vài tuần sau, Putin tuyên bố tranh cử nhiệm kỳ 5 vào tháng 3/2024. Tại cuộc họp báo thường niên, Putin mời phóng viên cùng phe, nghe ông giảng về sự mệt mỏi của Phương Tây đối với cuộc chiến ở Ukraine: “Nói một cách khiêm tốn, trên toàn bộ chiến tuyến, chúng ta đang cải thiện vị thế của mình.”
Ngày 16/2/2024, Nga thông báo Alexei Navalny, 47 tuổi, nhà đối lập chết đột ngột, tại nhà tù Bắc Cực. Ông có hàng chục triệu người ủng hộ. Một tháng sau, điều mà người ta nói đến nhiều nhất là Kremlin phải chờ cho đến khi công bố kết quả bầu cử, chiến thắng mới thuộc về Putin.
Putin tự nhận mình là một sa hoàng mới. Tuy vậy, một sahoàng thực sự không phải lo về một cuộc khủng hoảng nối ngôi đang rình rập, và ảnh hưởng đến quyền lực hiện tại. Putin lo lắm. Đó là lý do vì sao Putin phải giả vờ bầu cử. Putin nắm giữ điện Cẩm Linh cho đến 2030, lúc đó ông 78tuổi. Tuổi thọ trung bình của đàn ông Nga là 67. Ai qua tuổi 60s, thường sống đến 80. Những người sống đến tuổi 100 ởNga là rất hiếm, nhưng biết đâu Putin thuộc hàng ngũ này. Nhưng, ai cũng phải chết. Tầm cỡ như Stalin cũng chết mà.
Té ra, Boris Yeltsin là một sa hoàng hiếm hoi đã truyền ngôi và dọn sẵn một con đường quyền lực cho Putin. Năm 1999, Yeltsin đối mặt với cơn bệnh mãn tính, và nỗi sợ cảgia đình và thân hữu tham nhũng sẽ chịu án phạt, nên chọn Putin để bảo vệ sự tự do và tài sản của mình. Yeltsin bảo Putin trước khi chia tay: “Hãy chăm sóc nước Nga”. Yeltsin qua đời vào 2007, thọ 76 tuổi.
Putin không bận tâm tới tấm gương từ chức của Yeltsin.2008, Putin tạm rời chức tổng thống, thừa nhận giới hạn hai nhiệm kỳ. Putin chỉ định một tổ chức phi chính trị thay thế, lui về nắm ghế thủ tướng, rồi quay lại nhiệm kỳ tổng thống thứ ba 2012, thứ tư 2018, thứ năm 2024. Cuối cùng, Putin đã sửa hiến pháp, loại bỏ luôn giới hạn nhiệm kỳ.Stalin cũng vậy, bám lấy quyền lực ngay cả khi đối mặt với cơn bệnh hiểm nghèo. Stalin không chấp nhận ai kế vị.Cuối cùng cơn đột qụy ập tới, Stalin gục chết trong chính vũng nước tiểu của mình.
Putin khác Stalin. Stalin một nhà độc tài, gốc Gruzia, đã xây dựng lên một siêu cường khiến hàng chục triệu người chết: chết đói, chết do cững bức lao động, chết bị hành quyết, và chết trong chiến tranh. Stalin là một nhà quân sựrất xoàng. Ngược lại, Putin gian lận, bất hảo, lừa gạt để nắm quyền lực đã đẩy hàng trăm ngàn người Nga chết trong một cuộc chiến không đáng có. Đặt hai nhân vật này cạnh nhau chỉ có tính tương đối. Hệ thống của Stalin tỏ ra không thểtồn tại nếu không có Stalin. Sự sụp đổ của Liên Xô đã có từlâu nhưng kéo dài mãi đến 1991. Putin là người sơn phết lại một nền chuyên chế cũ. Vị trí địa lý, bản sắc đế quốc, dân tộc chủ nghĩa, văn hoá chiến tranh… những căn cước này không dễ gì gột bỏ. Nó đã tạo ra một lộ trình đầy mong manh cho nước Nga. (Nhà văn châm biếm Nga, Mikhail Saltykov-Shchedrin, đã nhận xét về nước Nga: “Cứ mỗi 5, 10 năm thì mọi thứ thay đổi rất ấn tượng, nhưng không hề thay đổi trong 200 năm). Hiển nhiên, vào bất cứ lúc nào, và bằng cách nào Putin có thể ra đi. Chế độ chuyên quyền cá nhân, và rộng hơn là Nga phải đối mặt với câu hỏi: Tương lai của nước Nga.
Nga coi mình như một con tàu phá băng, đang thay mặt nhân loại, đập tan mọi trật tự quốc tế hiện có do Mỹ tạo dựng. Mỹ đã nhiều lần bị bất ngờ: Libya, Syria, Ukraine và Trung Phi. Thế còn lần bất ngờ tới? Sẽ thế nào, nếu Putin chết? Lớn hơn là Nga sẽ phát triển theo hướng nào trong những thập kỷ tới và xa hơn nữa?
Ai tìm kiếm tỷ lệ cá cược về quỹ đạo của nước Nga nên tham khảo thị trường cá cược. Các chiến lược gia nên xem xét một loạt các kịch bản dựa trên những sự kiện hiện tại, đểlập lên một kế hoạch dự phòng. Không nên bị bất ngờ thêmnữa.
Qua nhiều đời tổng thống, Washington đã không nhận ravấn đề. Nga - Trung có nguồn gốc là đế chế của lục địa Á-Âu. Nga – Trung tự cho mình là cái nôi của nền văn minhlâu đời. Dưới mắt Nga – Trung thì Mỹ chỉ là kẻ sinh sau đẻmuộn, mới vài trăm tuổi, chứ đừng nói gì đế phương Tây mới có vài chục năm nay. Nga – Trung không phải là những nhân vật trong vở kịch Pygmalion của George Bernard Shaw: từ bọn bụi đời bỗng hóa thân thành những thiếu nữ tinh tế. Nghĩa là, từ thể chế độc tài đế quốc trởthành người có trách nhiệm giải quyết những vấn nạn trong hệ thống quốc tế. Mọi nỗ lực nhằm thay đổi “tính cách” Nga – Trung chỉ dẫn tới những cáo buộc ngược lại. Những lãnh đạo như Putin và Tập không thay đổi một cách thất thường.Họ đã xô đổ một tiến trình đầy hy vọng mà họ đã thành tựu. Bởi vậy, Mỹ và các đồng minh không nên phóng đại khả năng của Putin có thể dẫn dắt nước Nga theo quỹ đạo riêng. Thay vào đó, nên chuẩn bị cho mọi tình huống có thể xảy ra.

Bấm để mở rộng...

Tương lai nào cho nước Nga. Phần 2
Stephen Kotkin giáo sư sử, nhà Nga học thuộc hàng đầu thế giới. Ông đã xuất bản bộ tiểu sử Joseph Stalin, ba tập trên 2000 trang. Đây là bài viết mới nhất của ông về nước Nga: The Five Futures of Russian; Forreign Affairs; May/Jun 2024. Bài này cũng được loan tải trên nhiều kênh truyền thông Mỹ. Bài dài trên 10 ngàn từ. Tôi dịch phần về nước Nga khoảng trên 7 ngàn từ. Phần về Mỹ, tôi không dịch. Ai có thời gian, đọc chơi cho biết những suy nghĩ của người Mỹ về nước Nga thân yêu.
Nga phát triển theo mô hình Pháp
Pháp có truyền thống quân chủ, quan liêu, bảo thủ nặng nềvà cũng là nơi nổ ra nhiều cuộc cách mạng đẫm máu. Cách mạng Pháp đã bãi bỏ chế độ quân chủ chỉ vì muốn nhìn thấy nó ra đi, rồi trở lại với vỏ bọc của cả vua và hoàng đế. Cũng như vậy, các nền cộng hòa Pháp cứ đến rồi đi. Pháp đã xây dựng lên cả đế chế thuộc địa rộng lớn rồi trắng tay. Trong nhiều thế kỷ, những nhà cai trị Pháp, không ai ngoài Napoleon luôn đe dọa các quốc gia láng giềng.
Ngày nay, những truyền thống này vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức. Nhà tư tưởng Pháp, Alexis de Tocqueville đã nhận xét một cách tinh vi trong tác phẩm “Chế Độ Cũ và Cách Mạng” xuất bản 1856 rằng: “Nỗ lực của các nhà cách mạng Pháp nhằm đoạn tuyệt với quá khứ, nhưng lại kiến trúc lên một nhà nước tập quyền y như cũ.”
Mặc dù, Pháp ra sức củng cố nền cộng hòa, nhưng quyền thừa kế quân chủ vẫn tồn tại các cung điện ở Versailles và nhiều nơi khác. Tượng đài của triều đại Bourbon có mặt khắp nơi. Quyền lực và sự thịnh vượng chỉ ở Paris.
Ngay cả khi bị bại trận ở các thuộc địa, Pháp vẫn giữ thái độtự hào quá đáng. Người Pháp coi Pháp là một nền văn minh còn sót lại. Pháp cho mình có một sứ mệnh trọng đại của Âu châu và toàn thế giới. Tiếng Pháp cũng đã vượt ra xa khỏi biên giới, 60% người nói tiếng Pháp không phải công dân Pháp. Nhưng điều quan trọng là: Pháp ngày nay là một quốc gia pháp quyền, và không bao giờ đe dọa các nước láng giềng nữa.
Nga cũng vậy, có truyền thống tập quyền, quân chủ, và bảo thủ. Bất kể thể chế chính trị nào những bản chất này luôn tồn tại. Nga mang bản tính cách mạng và thách thức.Những bản tính này tổn tại trong mọi thể chế chính trị, lưu giữ trong ký ức con người. Chính thể Romanovs, Nga chuyên quyền hơn nhiều so với nền chuyên chế Bourbons, Pháp. Những cuộc cách mạng ở Nga tàn bạo, tàn ác, tàn khốc hơn nhiều so với những cuộc cách mạng Pháp. Những đế chế mà Nga để mất là liền kề chứ không phải lãnh thổhải ngoại. Điều này hiện hữu ngay với cả nhà nước Nga hiện đại. Ở Nga, quyền lực của Moscow chi phối toàn đất nước còn mãnh liệt hơn nhiều so với Paris chi phối Pháp. Dưới góc độ địa lý, Pháp chỉ là chú lùn so với Nga. Nga lấn lướt toàn Đông Âu, Caucasus, Trung Á, và Đông Á. Rất ít quốc gia có những điểm tương đồng với Nga, nhưng Pháp có nhiều nhất, nhiều hơn bất cứ ai.
Dù nhiều lời gièm pha, nhưng Pháp hôm nay vẫn là quốc gia vĩ đại. Pháp quá hành chánh rườm rà, câu nệ, thuế quá cao, dịch vụ không đồng đều. Pháp mang nặng những đặc tính xã hội chủ nghĩa. Có người thấy Pháp mang tham vọng cường quốc và tư tưởng văn hóa chauvinism. Người khác than thở về Pháp quá khó khăn với người nhập cư. Dù nhiều thất vọng, nhưng Pháp vẫn là một mô hình gần gũinhất cho Nga hướng tới nền hòa bình và thịnh vượng. Nếu Nga trở nên giống Pháp – có nền dân chủ pháp quyền, từng có quá khứ chuyên chế và cách mạng, nhưng giờ đây không dọa nạt ai. Đó là một thành tựu lớn.
Pháp đã lang thang trên một con đường quanh co khúc khuỷu để có được hôm nay. Hãy nhớ lại: cuộc cách mạng mang đậm tính bạo lực khủng bố của Robespierre; chủnghĩa bành trướng đầy thảm khốc của Napoleon; cuộc tựđảo chính (chuyển từ tổng thống dân cử thành hoàng đế) của Napoleon III; cuộc nổi loạn để cướp chính quyền của Công Xã Paris; sự thất bại nhanh chóng trong Thế chiến II; chế độ Vichy cộng tác với địch; chiến tranh thuộc địa; sự vi hiến nghiêm trọng của tống thống Charles de Gaulle kéo dài mãi tới khi ông nghỉ hưu 1958. Người ta có thể bị quyến rũ bởi một quan điểm cho rằng Nga cần một de Gaulle đểcủng cố trật tự từ trên cao, nhưng không thấy bóng dáng nào xuất hiện phía chân trời nước Nga.
Chỉ có những nhà viết thánh tích mới tin rằng một gã đàn ông đã tạo ra nước Pháp hôm nay. Bất chấp những thời khắc hiểm nghèo, nhiều thế hệ Pháp đã tạo dựng lên những định chế chuyên nghiệp, công bằng về tư pháp, dân sự, tựdo, cởi mở cho toàn xã hội - một quốc gia dân chủ và cộng hòa. Vấn nạn không phải là Yeltsin khác de Gaulle. Vấn đềchính là Nga đã tiến xa hơn so với trật tự hiến pháp kiểu phương Tây vào năm 1991 so với Pháp ba thập kỷ trước đó.
Nga bị tụt hậu
Nhiều người Nga mong Nga chuyển đổi thành một quốc gia như Pháp, nhưng cũng lắm người nguyền rủa. Những gì thếgiới nhận thấy hôm nay về chủ nghĩa Putin (Putinism) đã thấy trên những tạp chí tiếng Nga từ những năm 1970: nền chuyên chính độc tài, chủ nghĩa phẫn nộ, chủ nghĩa dân tộc huyền bí đặt trên nền tảng chống phương Tây, tán thành giả hiệu những giá trị truyền thống, chắp vá vay mượn không mạch lạc từ chủ nghĩa Slavo, chủ nghĩa Á-Âu, và Chính Thống Giáo phương Đông.
Hãy tưởng tượng ra, một nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân tộc, độc tài và toàn trị đã thấm nhuần những quan điểm trên như Putin. Thêm vào, Putin có sẵn niềm tin sắt đá rằng Mỹ âm mưu hủy diệt nước Nga. Những đám mây mù âm u dai dẳng về nỗi lo Mỹ hủy diệt nước Nga đeo bám, bao trùm lên toàn xã hội. Tất nhiên, người Nga sẽ ca ngợi Putin.
Nhân khẩu học là điều vô cùng nhức nhối đối với những người theo chủ nghĩa máu mủ, giống nòi, tổ tiên, đất đai, dân tộc, không chỉ với giới tướng lãnh quân sự mà ngay cả ởthường dân. Từ 1992, dù dân nhập cư tăng mạnh, dân sốNga vẫn giảm. Dân số trong độ tuổi lao động đạt điểm đỉnh vào 2006 khoảng 90 triệu, và hiện nay đang dưới 80 triệu. Một suy giảm rất đớn đau.
Chi tiêu cho cuộc chiến ở Ukraine đã thúc đẩy nền công nghiệp quốc phòng Nga, nhưng thiếu lao động trầm trọng ngay cả trong những lĩnh vực được ưu tiên. Nga thiếu khoảng 5 triệu lao động có tay nghề cao. Nhóm tuổi laođộng hiệu quả nhất từ 20 đến 39 sẽ tiếp tục giảm trong những thập kỷ tới. Không có gì, kể cả việc bắt cóc trẻ em từUkraine mà tòa Hình sự Quốc tế đang truy nã Putin, sẽ bù đắp được sự tổn thất sinh mạng Nga. Đây là một lưỡi dao đang cắt cổ nước Nga ngày càng trầm trọng.
Tăng năng xuất để bù đắp cho thiếu nhân công vẫn chưa thấy. Nga đứng gần cuối bảng xếp hạng về quy mô và tốc độtự động hóa trong sản xuất. Quá trình robot hóa của Nga rất thấp so với mức trung bình trên thế giới. Ngay cả trước chiến tranh Ukraine, Nga đứng ở hạng thấp trong bảng xếp hạng chi tiêu giáo dục toàn cầu. Từ khi chiến tranh Ukraine nổ ra, Putin sẵn sàng hy sinh tương lai kinh tế đất nước. Putin đã đẩy hàng nghìn lao động trẻ chạy trốn để thoát nạn quân dịch và đàn áp.
Trải dài mêng mông trên hai lục địa Á-Âu, và có mối quan hệ lâu dài với nhiều nơi trên thế giới, trang bị với ma thuật giả kim và chủ nghĩa cơ hội, Nga vẫn có khả năng nhập khẩu nhiều linh kiện cho nền kinh tế của mình bất chấp lệnh cấm vận. Dù tháo vát, dù công chúng đã quen với chiến tranh, giới tinh hoa Nga vẫn nắm được những con sốthông kê đầy tai hại. Họ ý thức được Nga là nước xuất khẩu hàng hóa, sự phát triển bền vững của Nga phụ thuộc vào những quốc gia phát triển khác. Putin xâm lược Ukraine làm cho Nga không thể nhận được nguồn liệu từ phương Tây. Putin ủng hộ Hamas đã tàn phá mối quan hệ với Israle – Nhà cung cấp dịch vụ công nghệ cao cho Nga. Ngay từnền tảng căn bản, giới tinh hoa Nga bị cắt đứt khỏi thế giới phát triển. Họ tìm nơi ẩn náu tại những vương quốc Arab, dù dễ chịu đến đâu, cũng không thể thay thế được những villas và trường nội trú danh tiếng ở phương Tây.
Mặc dù chế độ độc tài Nga tỏ ra kiên cường trong chiến tranh, nhưng Putin đã không đầu tư vào nguồn lực trong nước, không đa dạng hóa, không cải thiện tình trạng nhân khẩu, lạc hậu công nghệ, buộc những người theo chủ nghĩa dân tộc mà trong đó có nhiều người thuộc giới tinh hoa thừa nhận: Nga đang lao trên một quỹ đạo tự bại trận hoàn toàn.
Nhiều người kết luận rằng Putin đã kết hợp một chế độ độc tài cá nhân với sự sống còn của một quốc gia từng là cường quốc. Ít nhất, về mặt lịch sử, những nhận định như vậy sẽdẫn đến đổi thay. Mùa hè năm ngoái, thủ lĩnh Prigozhin dẫn đạo quân tử thần hướng về Moscow, đã không nhận được sự ủng hộ của giới quân nhân, đó là lý do ông phải bỏcuộc. Thế nhưng, phái ủng hộ Putin cũng không lộ diện trong thời gian thực. Tình tiết này đã cung cấp thông tin như một cuộc trưng cầu dân ý về chế độ: rỗng tuyếc từ bên trong, và ẩn náu sau sức mạnh đàn áp.
Nga tụ hậu có thể gây áp lực đẩy Putin phải ra đi, nhưng không bị loại bỏ. Tâm lý chống phương Tây của Nga là bất tận, là khôn cùng, không bao giờ kết thúc. Nhưng Nga thiếu phương tiện, và phải trả giá cực đắt cho hành động này.Nga có nguy cơ mất vĩnh viễn mọi nhịp cầu quan trọng tới phương Tây. Thay vào, là sự lệ thuộc tủi nhục, bẽ bàng vào Trung Quốc.
Tác giả: Stephen Kotkin; The five futures of Russian; tạp chí Foreign Affairs; số tháng Năm/Sáu 2024

Bấm để mở rộng...

Tương lai nào cho nước Nga. Phần 3
Stephen Kotkin giáo sư sử, nhà Nga học thuộc hàng đầu thế giới. Ông đã xuất bản bộ tiểu sử Joseph Stalin, ba tập trên 2000 trang. Đây là bài viết mới nhất của ông về nước Nga: The Five Futures of Russian; Forreign Affairs; May/Jun 2024. Bài này cũng được loan tải trên nhiều kênh truyền thông Mỹ. Bài dài trên 10 ngàn từ. Tôi dịch phần về nước Nga khoảng trên 7 ngàn từ. Phần về Mỹ, tôi không dịch. Ai có thời gian, đọc chơi cho biết những suy nghĩ của người Mỹ về nước Nga thân yêu.
Nga thành chư hầu
Giới tinh hoa Nga ủng hộ Putin đang nổ vang trời rằng Nga đang hướng Đông, một lựa chọn tốt hơn nhiều là hướng Tây. Quan hệ Trung – Nga đã làm nhiều nhà phân tích ngạc nhiên. Trong quá khứ họ đã đối sử với nhau khá gai góc. Thời Liên Xô vào thập kỷ 1960s, cả hai cùng dàn trận ởbiên giới, và choảng nhau một trận sống mái nhưng ngắn ngủi. Những cuộc xung đột này đã chính thức được giải quyết bằng phân định biên giới. Tuy vậy, Nga vẫn là quốc gia duy nhất trên thế giới kiểm soát lãnh thổ chiếm được từtriều đại nhà Thanh, mà ngày nay Trung Quốc phỉ bang đó là một hiệp ước bất công bằng. Tuy vậy, điều này không thểcản bước mối quan hệ Nga – Trung, bao gồm những cuộc tập trận quy mô lớn, thường xuyên trong 20 năm qua. Nga – Trung cùng đồng thuận về những bất bình của Nga trong việc mở rộng NATO, và phương Tây ủng hộ Ukraine.
Quan hệ Nga – Trung đã có trước thời Putin - Tập. Vào thập kỷ 1980s, Đặng là người giữ mối quan hệ Nga – Trung lạnh nhạt; thậm chí, lạnh nhạt hơn cả thời Mao. Đặng giành được quyền tiếp cận thị trường Mỹ cho sản phẩm Trung Quốc. Đây là một thủ thuật mà Đặng đã nhận ra từ sựchuyển đổi thần kỳ của Nhật, Hàn và Đài Loan. Đặng tuyệt tình với Liên Xô, và làm một cuộc hôn phối kinh tế với tưbản Mỹ mở ra một thời kỳ phát triển thịnh vượng đáng kinh ngạc, khai sinh ra tầng lớp trung lưu. Đặng chỉ định Giang Trạch Dân là người kế vị. Giang từng du học Liên Xô.Giang giữ Nga như một nhân tình, mà vẫn không phá vỡcuộc hôn nhân đầy lợi lộc với Mỹ.
Giang đã giúp hồi sinh những tổ hợp công nghiệp quốc phòng thời Liên Xô bỏ hoang, và đây cũng là cơ hội, Giangbê về nước, hiện đại hóa ngành sản xuất vũ khí cho riêng Trung Quốc. Năm 1996, Giang và Yeltsin ký “quan hệ đối tác chiến lược”. Sự bùng nổ kinh tế Trung Quốc đã giúp đưa nền sản xuất dân sự thời Liên Xô sống lại từ cõi chết. Sản phẩm thời Liên Xô số lượng cao, chất lượng thấp như thép, phân bón đã được cải thiện để nhập vào thị trường Trung Quốc. Cũng giống như Mỹ đã hình thành tầng lớp trung lưu Trung Quốc. Giờ đây đến lượt Trung Quốc hình thành lên tầng lớp trung lưu Nga và sự bùng nổ kinh tế thời Putin.
Tuy vậy, mối quan hệ văn hóa và xã hội Nga – Trung rất hời hợt. Nga là văn hóa Âu châu, rất ít người nói được tiếng Hoa. Có vài người Hoa lớn tuổi nói tiếng Nga. Một thời Moscow là trung tâm của thế giới ********, nhưng không có nhiều sinh viên Trung Quốc theo học, và giờ đây chỉ còn là những mảnh kí ức xa xăm. Nga lo lắng trước sức mạnh của Trung Quốc, và nhiều người Trung Quốc nhạo báng Nga trên mạng xã hội. Những đảng viên ******** trung kiên Trung Quốc vẫn chưa tha thứ cho Moscow a đã phá huỷ chủ nghĩa xã hội.
Tuy vậy, mối quan hệ cá nhân sâu sắc giữa Putin và Tập đã bù đắp lại. Cả hai người đàn ông đã coi nhau như anh em ruột. Họ gặp nhau 42 lần. Kinh ngạc hơn, khi đương quyền mà Tập gọi Putin là “My best friend” (người bạn thân nhất của tôi), còn Putin gọi Tập “My dear friend” (người bạn thân yêu của tôi). Tình bạn, tình đoàn kết, tình độc tài, của hai tâm hồn đồng điệu được hun đúc, được củng cố trởthành một thứ chủ nghĩa chống phương Tây, đặc biệt là chống Mỹ.
Trung Quốc trước đây phải ngồi chiếu dưới, nhưng nay ngồi chiếu trên Nga. Hai nước láng giềng chuyên quyền đã nâng cấp “quan hệ đối tác chiến lược toàn diện” từ 2013. Chính thức trao đổi mậu dịch Nga – Trung đã đạt tới 230 tỷ Mỹkim vào năm 2023 (đã điều chỉnh theo lạm phát), trong thập kỷ 2010s khoảng 78 tỷ, và ba thập kỷ trước chỉ đạt 16 tỷ. Hơn nữa, con số của năm 2023 không bao gồm hàng chục tỷ Mỹ kim đã được ngụy trang thông qua đối tác thứba như Thổ Nhĩ Kỳ, Kyrgyzstan, hay UAE. Trung Quốc vẫn phải mua động cơ máy bay quân sự từ Nga. Nhưng sự lệthuộc lại đi theo hướng khác. Lệnh cấm vận của phương Tây đã đẩy ngành sản xuất xe hơi Nga rơi vào tay Trung Quốc. Nga giờ đây đang giữ lượng dự trữ nhân dân tệ lớn, sử dụng cho việc nhập hàng Trung Quốc. Đã bao nhiêu cuộc họp, vẫn chưa có thỏa thuận về đường dẫn khí đốt từ Siberia tới Trung Quốc. Giới lãnh đạo Trung Quốc đã làm mọi cách đểtránh sự lệ thuộc về năng lượng, hoặc bất cứ thứ gì. Ngược lại, Trung Quốc là nước đứng đầu thế giới về năng lượng mặt trời, gió, và đang qua mặt Nga về năng lượng hạt nhân.
Giới tinh hoa Nga kịch liệt lên án âm mưu mà họ tự tưởng tượng ra: Mỹ dùng mọi thủ đoạn chia cắt nước Nga. Thếnhưng, họ không bao giờ lên án Putin đã dẫn dắt Nga lệthuộc vào Trung Quốc.
Gần đây, các nhà bình luận Nga hay kể lại câu chuyện vềAlexander Nevsky. Vào thế kỷ XIII, Nevsky là hoàng tử trịvì xứ Novgorod, một trong những bang được xếp vào Muscovy, tiền thân của đế chế Nga. Khi phải đối mặt với hai mặt trận, Nevsky đã chọn chiến đấu với đội quân thập tựchinh ở sườn tây, đánh bại Teuton trong “Trận Chiến Trên Băng”, nhưng hòa hoãn với quân Mông Cổ ở sườn đông. Nevsky vượt qua Trung Á tới tận thủ đô Mông Cổ để xin được công nhận là hoàng tử Nga. Trong câu chuyện này, người Nga diễn giải rằng: Công giáo phương Tây quyết tâm xóa bỏ bản sắc Công giáo Đông phương của Nga, trong khi người Mông Cổ chỉ muốn Nga phải tỏ lòng kính trọng. Hàm ý việc theo Trung Quốc hôm nay không đòi hỏi Nga phải từbỏ căn cước của mình, trong khi phương Tây âm mưu tẩy xóa căn cước, bản sắc, văn hóa Nga.
Đây là một câu chuyện nhảm nhí và bịa đặt. Sự thực, Nga đã mất vài thế kỷ mới thoát ách thống trị, mà sách giáo khoa Nga gọi là ách Mông Cổ. Ngược lại, Nga từng quan hệvới phương Tây qua nhiều thế kỷ rồi, mà Nga chưa khi nào Nga thành phương Tây. Tuy nhiên, không là người phương Tây, khác với chống phương Tây. Putin đang làm tất cả đểbảo vệ một chế độ phi tự do trong một trật tự của tự do. Nga tồn tại trong biên giới hậu Soviet đã ba thập kỷ trước khi Putin quyết định không chấp nhận trật tự hiện có. Putin đã đốt phá hết mọi nhịp cẩu nối với phương Tây, và đổ mọi tội lỗi cho phương Tây. Putin không còn lựa chọn nào ngoài việc cầu cạnh Trung Quốc ban cho những ân huệ.
Sự mất cân bằng trong mối quan hệ Nga - Trung đã làm các nhà phân tích gọi Nga là chư hầu của Trung Quốc. Nhưng liệu Trung Quốc có nhận Nga là chư hầu không. Bắc Kinh sẽ áp đặt chính sách; thậm chí, cả nhân sự, đồng thời phải gánh vác mọi trách nhiệm nặng nề cho Nga. Trung Quốc không có hiệp ước ràng buộc với Nga. Putin chỉ sở hữu những lời hứa của Tập nay đã 70, và Tâp cũng chỉ là phàm nhân. Tuy nhiên cả hai rất khăng khít đồng lòng, đồng thanh lên án Mỹ. Sự thực cả Putin và Tập cam kết lập lên một trật tự thế giới an toàn cho mọi chính thể độc tài, khống chế vùng ảnh hưởng, và dựng lên các chế độ chư hầu. Cả hai đang theo đuổi những điều không tưởng.
Nga thành Triều Tiên
Để sư lệ thuộc của Nga vào Trung Quốc đậm sâu hơn, Putin nên học bài học đầy nghịch lý từ Triều Tiên. Khi Bắc Kinh đổ quân để giải vây Bình Nhưỡng trong chiến tranh Triều Tiên, Mao đã dùng câu tục ngữ: nếu hở môi (Triều Tiên) thì răng (Trung Quốc) sẽ lạnh. Ẩn dụ này hàm ý: đây là vùng đệm, và phụ thuộc lẫn nhau. Thời gian qua đi, các nhà bình luận Trung Quốc nghi ngờ những giá trị hỗ trợ Triều Tiên, đặc biệt sau vụ thử hạt nhân đầy thách thức vào 2006. Đối mặt với lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc mà Trung Quốc cùng tham gia, Triều Tiên nổi nóng, phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa, không chỉ nhằm tới Seoul, Tokyo mà tới cả Bắc Kinh, Thượng Hải. Tuy nhiên, vào 2018, lãnh đạo Trung Quốc tái khẳng định ủng hộ Bình Nhưỡng. Triều tiên lệ thuộc quá mức vào Trung Quốc. Tất nhiên lãnh đạo Kim Chính Ân rơi vào thế kẹt.
Bình Nhưỡng cảnh báo: răng có thể cắn môi chảy máu. Giới lãnh đạo ở Bắc Kinh cũng đã nhận ra Ân không dễ bảo. Vào 2017, Ân giết Kim Chính Nam, người anh cùng cha khác mẹ, bất chấp Nam đang dưới sự bảo vệ của Trung Quốc. Ân hiểu rõ dù Ân quậy cỡ nào thì Trung Quốc vẫn phải nuôiÂn. Nếu Triêu Tiên sụp đổ, bán đảo Triều Tiên thống nhất, dưới sự dẫn dắt của Nam Hàn thì ra Trung Quốc đã thua trong cuộc chiến Triều Tiên, đã đình chỉ hơn 70 năm, nhưng chưa đình chiến. Nếu mất đi vùng đệm Triều Tiên, Bắc Kinh phải đối mặt với nhiều rắc rối: chiếm Đài Loan, và môi trường thù địch cận kề. Trong lịch sử, bấn ổn trên bán đảo Triều Tiên, đều có nguy cơ lan qua Trung Quốc, làn sóng người tị nạn tràn vào đông bắc Trung Quốc và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy, Bắc Kinh bị kẹt trong tình huống phụthuộc ngược vào Bình Nhưỡng. Tập không muốn rơi vào tình thế tương tự với Moscow.
Nga khác Triều Tiên. Lãnh thổ Nga lớn gấp 142 lần Triều Tiên. Thể chế chính trị Triều Tiên là triều đại. Người kếnhiệm trong gia tộc nhà Kim là lãnh tụ. Ở Nga không có điều này. Triều Tiên là một đồng minh duy nhất của Trung Quốc có hiệp ước ký vào 1961. (Một số nhà bình luận Trung Quốc cho rằng Trung Quốc không có nghĩa vụ phải bảo vệTriều Tiên trong tình huống bị tấn công. Bởi vì, Bình Nhưỡng đã có vũ khí nguyên tử, nhưng hiệp ước chưa bị bãi bỏ.) Triều Tiên phải đối mặt với Hàn Quốc, tương tự nhưĐông Đức trước đây đã bị giải thể, khác với hoàn cảnh của Nga hiện tại.
Bất chấp nhiều khác biệt, Nga có thể trở thành một Triều Tiên khổng lồ: đàn áp trong nước, bị cô lập, vi phạm luật pháp quốc tế, sở hữu vũ khí nguyên tử, qụy lụy Trung Quốc, nhưng vẫn bị chối bỏ. Tháng 2/2022, chưa rõ Putin đã tiết lộ thế nào cho Tập về kế hoạch đánh Ukraine khi đưa ra tuyên bố chung “quan hệ đối tác không giới hạn”. Điều này có vẻ như Tập đã tán thành hành động xâm lược của Nga.Không lâu sau khi Trung Quốc công bố kế hoạch hòa bình cho Ukraine, Tập tới Moscow thượng đỉnh với Putin. Có lúc, Tập và Putin cùng đi trên cầu thang, trang trí công phu, tại điện Cẩm Linh. Chính chỗ này, năm 1939, Joachim von Ribbentrop, ngoại trưởng của Đức Quốc Xã đi xuống cùng với Stalin, và bộ trưởng ngoại giao Liên Xô,Vyacheslav Molotov, sau khi ký hiệp ước Hitler – Stalin.
Chưa hết, ngay sau đó phát ngôn viên của điện Cẩm Linh tuyên bố bác bỏ khả năng hòa bình trong khi tổng thống Zelensky chấp nhận tài liệu mơ hồ của Trung Quốc đáng đểthảo luận. (Sứ mệnh hòa bình cấp thấp của Trung Quốc tới Kyiv thất bại.) Các nhà ngoại giao Trung Quốc khoe với toàn thế giới, đặc biệt là Âu châu rằng: Nga không dùng vũ khí hạt nhân ở Ukraine, nhưng ngay sau đó, Putin tuyên bốtriển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật ở Belarus. Những tình tiết này không hẳn là nhằm mục đích coi thường.Nhưng, các nhà quan sát băn khoăn: Nga hướng tới một phiên bản Triều Tiên.
Kể từ cuộc binh biến của Prigozhin, Tập thường nói tới “lợi ích căn bản của nhân dân hai nước.” Ngụ ý mối quan hệ sẽlâu dài sau Putin. Sự thực, chế độ toàn trị Trung Quốc không thể để mất Nga. Điều này đồng nghĩa với việc một nước Nga thân Mỹ ở ngay biên giới phía bắc. Đe dọa này to lớn hơn nhiều so với đe dọa từ bán đảo Triều Tiên thống nhất. Ở mức độ tối thiểu, tiếp cận dầu khí Nga là biện pháp phòng vệ của Trung Quốc nếu bị phong tỏa trên biển.Nhưng ngay cả khi Trung Quốc thu được rất ít lợi ích vật chất từ Nga, thì việc ngăn chặn Nga thân thiện với phương Tây vẫn là ưu tiên an ninh quốc gia hàng đầu. Một nước Nga thân thiện với phương Tây cho phép tăng cường khảnăng giám sát Trung Quốc. Như vậy, Trung Quốc sẵn sàng tiếp thu cách hành sử giống Triều Tiên của Nga.
Tác giả: Stephen Kotkin; The five futures of Russian; tạp chí Foreign Affairs; số tháng Năm/Sáu 2024

Bấm để mở rộng...

Tương lai nào cho nước Nga. Phần 4 (phần cuối)
Xin chân thành cám ơn dịch giả Huan Tran đã dày công dịch bài báo này!
Stephen Kotkin giáo sư sử, nhà Nga học thuộc hàng đầu thế giới. Ông đã xuất bản bộ tiểu sử Joseph Stalin, ba tập trên 2000 trang. Đây là bài viết mới nhất của ông về nước Nga: The Five Futures of Russian; Forreign Affairs; May/Jun 2024. Bài này cũng được loan tải trên nhiều kênh truyền thông Mỹ. Bài dài trên 10 ngàn từ. Tôi dịch phần về nước Nga khoảng trên 7 ngàn từ. Phần về Mỹ, tôi không dịch. Ai có thời gian, đọc chơi cho biết những suy nghĩ của người Mỹ về nước Nga thân yêu.
Nước Nga hỗn loạn
Putin sử dụng thủ đoạn: đe dọa đối lập, gieo rắc hỗn loạn, bưng bít để tránh thách thức và đòi hỏi thay đổi. Trong lúc Putin gieo mầm hỗn loạn ở Đông Âu, Trung Phi, và Trung Đông thì Nga cũng rơi vào tình cảnh hỗn loạn do chính mình gây lên. Chế độ Putin tỏ ra ổn định dưới áp lực cực lớn của chiến tranh và lệnh trừng phạt. Thế nhưng, có nhiều giả thuyết dẫn đến những sự cố vượt khỏi tầm kiểm soát trong tương lai gần: nổi dậy trong nước, thảm họa thiên nhiên, tai nạn, hoặc cố ý phá hoại cơ sở hạt nhân, hay cái chết của lãnh tụ. Những quốc gia như Nga thể chế bị xói mòn và nhiểu định chế vi hiến rất dễ bị ảnh hưởng bởi thửthách bất ngờ.
Tuy nhiên, thậm chí trong tình trạng vô chính phủ, thì Nga cũng không tan rã như Liên Xô. Nhà phân tích gốc KGB than: “Liên Xô như thanh chocolate gồm những miếng nhỏlà 15 nước cộng hòa được phân định ranh giới, nên rất dễ bịbẻ ra từng miếng một.” Ngược lại, Liên bang Nga gồm những đơn vị lãnh thổ, không dựa trên sắc tộc, không có tưcách quốc gia, thường mang tính nội bộ khá sâu sắc nhưTatarstan, Bashkortostan, Mari El, và Yakutia. Tuy nhiên, khu vực biên giới Bắc Caucasus có thể tan rã. Kaliningrad một tỉnh nhỏ tách rời khỏi liên bang, nằm giữa Ba Lan và Lithuania, cách đất Nga 400 dặm rất dễ bị thương tổn.
Hỗn loạn sẽ nhấn chìm Moscow. Trung Quốc có thể tiến vào chiếm lại lưu vực Hắc Long Giang mênh mông đã bịRomanovs chiếm từ nhà Thanh. Nhật sẽ chiếm lại “Lãnh thổ phía Bắc” mà người Nga gọi là quần đảo Nam Kurils và Sakhalin. Nhật đã sở hữu quần đảo này. Nó thuộc vùng Viễn Đông, mà Nhật đã chiếm trong thời nội chiến Nga.Phần Lan sẽ tìm cách giành lại vùng Karelia. Những hành động như vậy có thể là con dao hai lưỡi: làm Nga tan rã nhanh, cũng có thể kích động hận thù dân tốc giúp Nga huy động quần chúng.
Ngay cả trong tình trạng hỗn loạn không bị mất lãnh thổ, những tập đoàn tội phạm và tội phạm mạng hoạt động mà không bị trừng phạt. Vũ khí hạt nhân, sinh hóa, cùng các nhà khoa học sẽ phân tán khắp nơi. Cơn ác mộng này đã tránh được lúc Liên Xô sụp đổ vì nhiều nhà khoa học tin rằng Nga sẽ khá hơn. Nếu xảy ra lần nữa, không ai đoán được người Nga sẽ cân nhắc giữa sự hy vọng và lòng giận dữ. Sự hỗn loạn khác với ngày tận thế, nhưng ngày hủy diệt (Armageddon) có thể được hoãn lại thay bằng ngăn chặn.
Nước Nga bế tắc
Cơ quan ngôn luận của Putin thường tuyên bố: Moscow là một cực trong phiên bản thế giới đa cực, Nga thống trị khắp Á-Âu và đóng vai trò trọng tài giải quyết các vấn đề của thếgiới. Sergei Karaganov, người trung thành với Putin trầm ngâm: “Chúng ta phải tìm lại chính mình và hiểu mình là ai. Chúng ta là một cường quốc Á-Âu, Bắc Á-Âu, là người giải phóng cho các dân tộc, là người bảo đảm hòa bình, là trung tâm chính trị và quân sự trên thế giới. Đây là sứmệnh hiển nhiên của nước Nga.” Cái gọi là các nước phương Nam không hề có, không tồn tại, không là những thực thể, chứ đừng nói tới đó là lợi ích cốt lõi của Nga. Nga dự định xây dựng một siêu lục địa tự lực để thống trị cả Á-Âu đã thất bại. Liên Xô không những đã thống trị các đếchế quanh biển Baltic và Hắc Hải mà còn cả những đế chếvệ tinh bên ngoài cũng trở nên vô ích.
Thế giới Nga đang teo lại; mặc dù, đã cướp 20% diện tích lãnh thổ Ukraine. Nga rời xa trung tâm Âu châu hơn bao giờ hết kể từ những cuộc chinh phạt của Peter Đại đế và Catherine Đại đế. Đã hơn ba thế kỷ, từ ngày xuất hiện trên Thái Bình Dương, Nga chưa bao giờ trở thành một cường quốc Á châu. Điều đó đúng ngay cả trong Thế chiến II mang đến cho Nga một cơ hội trả thù Nhật. Bởi vì, Nhật đã giáng Nga một đòn đau vào 1905 khi Nga muốn tái lập vịthế của sa hoàng ở Mãn Châu Trung Quốc và mở rộng kiểm soát trên bán đảo Triều Tiên. Về góc độ văn hóa, Nga không bao giờ cảm thấy quê hương là châu Á. Dân số đã quá nhỏ, và đang giảm mạnh ở vùng hồ Baikal từ ngày Liên Xô sụp đổ.
Ảnh hưởng của Nga với những quốc gia láng giềng cũng đang giảm mạnh. Những bộ tộc không phải người Nga tại những vùng biên giới Liên Xô không muốn ràng buộc với những lãnh chúa cũ, và càng không muốn nó trở lại. Armenia rất cay đắng. Kazakhs luôn cảnh giác. Belarus cảm thấy bị mắc bẫy và không hài lòng. Chủ nghĩa Á-Âu, chủnghĩa Slavo là những từ chết, bởi phần lớn những người gốc Slave bên ngoài Nga đã nhập Liên hiệp Âu châu hoặc NATO. Nếu Nga không hung hăng bắt nạt các quốc gia láng giềng, thì chẳng có lý do gì để NATO tồn tại. Vậy, Nga chỉcó thể phá vỡ NATO bằng cách Nga phát triểu thành một nhà nước pháp quyền, lâu dài, bền vững. Nhưng đây lại là những điều mà Putin giành cả cuộc đời để chống phá.
Không có lý do căn bản nào để Nga trở thành mô hình lôi kéo các nước khác hướng tới. Mô hình kinh tế rất đơn sơ. Nga không đủ khả năng là nhà tài trợ. Nga không thể bán vũ khí, mà đang tìm mua lại từ những bạn hàng cũ. Trong một số trường hợp, Nga trao đổi hàng hóa lấy vũ khí. Nga đã mất vị thế là nhà cung cấp vệ tinh cho thế giới. Nga nhập vào câu lạc bộ khốn cùng với Triều Tiên, Iran: trao đổi vũ khí một cách hồ hởi, coi thường luật pháp quốc tế. Tất nhiên,nhiều rắc rối đang đợi chờ phía trước.
Không quá khó để nhận ra mỗi cú lừa xảy ra ở những cơ hội tốt hơn. Phương Tây tỏ ra kiên cường hơn những đối tác chống phương Tây. Các nước thuộc khối Liên Xô cũ đã từchối lên án Nga xâm lược Ukraine. Ấn Độ, Nam Phi không coi Nga là một đối tác phát triển, mà chỉ là diễn đàn đểkhẳng định quyền lợi riêng.
Chính sách đối ngoại của Nga nhằm mang lại những lợi ích chiến thuật, chứ không phải lợi ích chiến lược: không đầu tưcho con người, không tăng cường nguồn lực, không đầu tưnội tại, không tiếp cận công nghệ tiên tiến, không đầu tư từbên trong, không đầu tư vào hạ tầng, không cải cách quản trị, không đồng minh, không hiệp ước tự nguyện… đây mới là chìa khóa để xây dựng và duy trì sức mạnh hiện đại. Ngoài nguyên liệu thô và thói côn đồ chính trị, thứ duy nhất Nga xuất khẩu là những nhân tài.
Nga chưa bao giờ giữ được vị thế cường quốc trừ khi có quan hệ mật thiết với Âu châu. Đây là một chặng đường dài để trở lại vơi Âu châu. Putin lật đổ nền trung lập Thụy Điển đã hơn hai thế kỷ. Putin đập phá “Phần Lan hóa” đã ba phần tư thế kỷ. Cả Thụy Điển và Phần Lan là thành viên chính thức của NATO.
Hãy tưởng tượng ra, sau Thế chiến II, Đức phát triểu theohướng giống như Nga hôm nay, thì số phận của Âu châu, sốphận của trật tự thế giới sẽ ra sao. Đức là một cây cầu của Nga. Đức bảo đảm sự thống nhất, hòa bình theo các điều khoản của mình và quan hệ đối tác, kinh doanh sinh lợi với Nga. Giờ đây Moscow không còn thỏa thuận nào với Berlin, không thể khôi phục quan hệ với Âu châu, mà không thay đổi hành vi chính trị và cả hệ thống chính trị nữa. Mà ngay cả khi Nga muốn thay đổi, thì Ba Lan và các quốc gia Baltic sẽ cản trở.
Tương lai của Nga với nhiều ngả rẽ: Một ngả đầy mạo hiểm là dấn thân vào vòng tay Trung Quốc; ngả kia là trở lại với Âu châu cũng gập nghềnh bất lợi. Có miếng bánh, thì ăn đi. Muốn tồn tại như một cường quốc, muốn nền kinh tế năng động, không nhượng bộ phương Tây, phụ thuộc lâu dài vào Trung Quốc, thống trị toàn Á-Âu, thiết lập một trật tự thếgiới an toàn cho độc tài và săn mồi, những tham vọng vượt quá khả năng của Nga.
Chiến lược chống phương Tây của Nga có vẻ như đơn giản: đầu tư khủng vào quân đội, tăng năng lực lừa đảo, tung mật vụ, gián điệp, và lật đổ các nước phương Tây. Dù chiến lược có tồi tệ đến đâu, thường là tồi tệ, Nga vẫn giành được vài thắng lợi nếu phương Tây suy yếu. Nga mong đợi phương Tây tan rã. Nga âm thầm mơ đến cuộc chiến giữa Trung Quốc và Mỹ. Tây và Đông choảng nhau, máu chảy đầu rơi, kiệt quệ, Nga cải thiện vị trí của mình mà không phải đổmột giọt mồ hôi. Vậy, Mỹ và đồng minh phải vững mạnh, không để xảy ra chiến tranh với Trung Quốc. Mọi lựa chọn phải có giới hạn nghiêm ngặt. Hoặc thỏa hiệp, Nga hiếm khi làm, và thường cản trở; hoặc đối đầu, Nga muốn nhưng không thể, vì chi phí quá cao. Con đường dẫn đến một lựa chọn tốt hơn là bắt đầu bằng việc phương Tây phải thẳng thắn thừa nhận những thất bại của mình.
Lời kêu gọi phải công nhận lợi ích “chính đáng” của Nga thường thấy trong các bài phê bình chính sách đối ngoại Mỹ. Tuy vậy, sự ổn định của một cường quốc nhờ vào việc muông chiều những hành vi cưỡng bức, bắt nạt là rất phù du. Đó là chưa nói tới nỗi thống khổ của các nước nhỏ, sự ô nhục khi làm tổn hại đến các giá trị Hoa Kỳ. Thử xem lại sau hành vi của Nixon và Kissinger. Trung Quốc và Nga đang liên kết với nhau. Kiểm soát vũ khí thực sự đã chết.Détente chết trước khi người ta hiểu ý nghĩa của nó. Nhưng nó đã tàn phá Đông Dương, châu Mỹ Latin, Nam Á, và nhiều nơi khác còn hiển hiện đến tận bây giờ. Kissinger lập luận rằng thất bại là do người khác đã không tuân thủnguyên tắc cân bằng trong các vấn đề quốc tế của ông. Bất kỳ sự cân bằng nào phụ thuộc vào sự khôn ngoan của một người thì đó không phải là cân bằng.
Nhiều nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ nổ rằng: không tin vào chính sách cởi mởi với Trung Quốc sẽ dẫn tới một sự cởi mởi chính trị, nhưng dù sao cũng đáng để thử. Người khác gáy: đã tiên đoán được…Thôi đi! Đừng tự đánh bóng, tự an ủi nữa. Hãy nhìn thẳng vào chuỗi cung ứng toàn cầu được bộc lộ qua đại dịch Covid -19, và tình trạng tồi tệ của nền công nghiệp quốc phòng Mỹ bộc lộ qua cuộc chiến ởUkraine.
Trong trường hợp của Nga, Mỹ đã phòng ngừa bằng cách mở rộng NATO tới Đông Âu và những quốc gia vùng Baltic, nhưng điều nay ít liên quan đến quỹ đạo có thể của Nga mà liên quan tới nỗi xấu hổ ở Yalta. Washington tỏ ra bất lực không thực hiện lời hứa về những cuộc bầu cử tự do và công bằng sau Thế chiến II, và những lời cầu xin của những quốc gia sau 1989.
Nước Nga toàn trị, theo chủ nghĩa phục thù, xâm lược các nước láng giềng nhân danh an ninh quốc gia là những chuyện thường thấy trong lịch sử Nga. Những người chỉtrích việc mở rộng NATO, lập luận rằng: nếu không mởrộng liên minh, thì chiến tranh không xảy ra là làm tổn thương nhiều quốc gia hơn nữa.
Nếu Nga không sớm trở thành Pháp, sự trỗi dậy của người theo chủ nghĩa dân tộc Nga sẽ nhận ra cái giá phải trả của chủ nghĩa chống phương Tây cực đoan, tìm ra con đường khả dĩ nhất để đưa nước Nga có vị trí ổn định trong trật tựthế giới. Trước mắt, nên theo hướng chấm dứt xung đột ởUkraine, kèm theo những điều kiện cho Kyiv là một hiệp định đình chiến mà không công nhận hợp pháp lãnh thổNga chiếm đóng, Ukraine có quyền ra nhập NATO, EU hay bất cứ liên minh quốc tế nào.
Hoà bình tới bằng sức mạnh. Phương Tây phải duy trì áp lực mạnh, đồng thời đưa ra những khuyến kích buộc Nga phải rút lui. Mỹ phải tạo ra một đòn bẩy quân sự thế hệmới, phối hợp với đồng minh, theo đuổi đàm phán, và hỗtrợ thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc Nga.
Hoa Kỳ, một lần nữa, là mảnh đất của cơ hội, thêm bạn bè đồng minh, và có khả năng đáp ứng với bất kỳ tình huống nào của nước Nga. Tấm gương và thực tiễn nền kinh tế Hoa Kỳ đã bẻ cong quỹ đạo Liên Xô trước đây, và lần này vẫn có thể làm được, thêm một lần nữa, nhưng nên bớt ảo tưởng đi.

Bấm để mở rộng...

Dịch giả: Trần Gia Huấn dịch phần về Nga, phần về Mỹ không dịch.
Các phần đã đăng:
Phần 1:
https://www.facebook.com/share/p/nuenaJPg7inbzXwA/?
Phần 2:
https://www.facebook.com/share/p/Z9xkeFtrFpprdMVV/?
Phần 3:
https://www.facebook.com/share/p/d2uEdwSKGBhYc7C1/?

Bấm để mở rộng...