Bản dịch đầy đủ file báo cáo của USTR.
Báo cáo này do 1 tên Việt Tân nằm vùng gửi cho USTR.
---------------------------------------------------------------------------
BÁO CÁO Ý KIẾN GỬI USTR
Kính gửi: Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR)
Mã hồ sơ (Docket ID): USTR-2026-0364
Chủ đề: Ý kiến Công chúng về Cuộc điều tra theo Mục 301 liên quan đến Môi trường Kỹ thuật số, Thực thi Quyền Sở hữu Trí tuệ và Khai thác Thương mại các Dịch vụ Kỹ thuật số của Hoa Kỳ tại Việt Nam
Kính gửi các Thành viên của Ủy ban Mục 301,
Tôi xin gửi ý kiến đóng góp này với tư cách là một cá nhân đang sinh sống tại Việt Nam, người thường xuyên tương tác với các cộng đồng công nghệ địa phương, mạng xã hội, giới giáo dục, các sàn thương mại điện tử kỹ thuật số và các nhóm người tiêu dùng trực tuyến.
Những ghi nhận dưới đây được tổng hợp từ sự quan sát cá nhân, các hoạt động trực tuyến công khai và các cuộc thảo luận thường thấy trong các cộng đồng kỹ thuật số tại Việt Nam. Tôi không gửi ý kiến này với tư cách là một cán bộ thực thi pháp luật, điều tra viên an ninh mạng hay nhà phân tích thị trường. Thay vào đó, mục tiêu của tôi là cung cấp cái nhìn sâu sắc về các hành vi đang diễn ra phổ biến và được coi là bình thường trong một bộ phận hệ sinh thái kỹ thuật số của Việt Nam, những hành vi có thể ảnh hưởng đến các chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ, nhà cung cấp phần mềm, công ty AI, công ty công nghệ giáo dục, nhà xuất bản học thuật và các nền tảng truyền thông kỹ thuật số của Hoa Kỳ.
1. Thị trường bán lại thương mại quyền truy cập trái phép vào Phần mềm, Dịch vụ AI và Gói đăng ký Kỹ thuật số của Hoa Kỳ
Một hành vi thường xuyên diễn ra là việc bán lại thương mại quyền truy cập vào các phần mềm cao cấp và dịch vụ trực tuyến của Hoa Kỳ với mức giá thấp hơn đáng kể so với giá đăng ký chính thức.
Trước đây, cá nhân tôi từng quan sát thấy các danh mục sản phẩm công khai trên các sàn thương mại điện tử kỹ thuật số trong nước như “Divine Shop” chào bán nhiều loại giấy phép phần mềm, sản phẩm đăng ký và tài khoản kỹ thuật số. Trong những năm gần đây, các sản phẩm có rủi ro cao hơn dường như ít xuất hiện công khai trên các nền tảng này, khi các gian hàng chuyển hướng sang các ứng dụng nội địa hoặc mã trò chơi (game code) có rủi ro thấp hơn. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận trong cộng đồng địa phương cho thấy các hoạt động tương tự đã chuyển dịch sang các kênh riêng tư và các trang web chuyên dụng.
Ví dụ, các nền tảng như “quantraai.com” quảng cáo công khai quyền truy cập vào các dịch vụ AI cao cấp hoặc tài khoản Spotify / Netflix với cấu trúc giá thấp hơn đáng kể so với các dịch vụ chính thức. Ngoài ra, vô số nhóm Facebook, cộng đồng Zalo và người bán trên Instagram đang công khai tiếp thị quyền truy cập vào các gói đăng ký AI cao cấp, phần mềm làm việc hiệu suất, dịch vụ phát trực tuyến (streaming) và tư cách thành viên gói gia đình (family plan).
Nhiều người bán cung cấp cam kết bảo hành thay thế nếu tài khoản bị tạm ngưng, bị vô hiệu hóa hoặc bị giới hạn địa lý. Sự tồn tại của các thỏa thuận mang tính chất bảo hành này cho thấy việc thay thế tài khoản và lách luật đã trở thành các thực hành thương mại có hệ thống chứ không còn là các sự cố đơn lẻ. Từ góc độ người tiêu dùng, việc tiếp cận các sản phẩm kỹ thuật số cao cấp của Hoa Kỳ với mức chiết khấu sâu dường như rất dễ dàng và được xã hội chấp nhận rộng rãi.
2. Lạm dụng Công nghệ Giáo dục và Các Nền tảng SaaS Học thuật
Trong các cộng đồng giáo dục, các cuộc thảo luận liên quan đến việc truy cập trái phép vào phần mềm học thuật và các công cụ của tổ chức diễn ra tương đối phổ biến.
Một ví dụ thường xuyên được nhắc đến là “Turnitin”. Các quảng cáo công khai và thảo luận cộng đồng đôi khi quảng bá dịch vụ kiểm tra đạo văn và phát hiện AI được cung cấp ngoài các kênh chính thức của nhà trường. Các dịch vụ này thường được tiếp thị trực tiếp đến học sinh, sinh viên và người dùng độc lập muốn kiểm tra và sửa đổi bản thảo của họ nhiều lần nhằm tránh bị các thuật toán gắn cờ trước khi nộp bài chính thức.
Mặc dù tôi không thể xác minh độc lập nguồn gốc của các tài khoản này, các cuộc thảo luận thường cho thấy rằng quyền truy cập cấp trường học/tổ chức, tài khoản của giảng viên, thông tin đăng nhập chia sẻ hoặc các hình thức truy cập trái phép khác có thể đã được sử dụng để cung cấp các dịch vụ này. Nếu các hành vi này diễn ra ở quy mô lớn, chúng có thể làm suy yếu các khung cấp phép mà các nhà cung cấp công nghệ giáo dục Hoa Kỳ đang phụ thuộc vào, đồng thời cho phép các bên vận hành thương mại trục lợi từ các dịch vụ vốn chỉ dành riêng cho các tổ chức được ủy quyền.
3. Truy cập Xuất bản Học thuật, Động lực Nghiên cứu và Việc Phân phối Trái phép các Công trình Nghiên cứu có Bản quyền
Dựa trên các quan sát trong môi trường giáo dục đại học và nghiên cứu, có một vấn đề cấu trúc nghiêm trọng liên quan đến việc bình thường hóa việc truy cập trái phép vào các tài liệu học thuật quốc tế.
Quyền truy cập vào tài liệu học thuật quốc tế có bản quyền hợp pháp vẫn còn hạn chế đối với nhiều sinh viên, nghiên cứu sinh và ngay cả các giảng viên. Mặc dù một số trường đại học lớn có duy trì gói đăng ký mua cơ sở dữ liệu học thuật, quyền truy cập thường bị manh mún hoặc không khả dụng bên ngoài các tổ chức cụ thể. Do đó, việc dựa vào các kho lưu trữ lậu "bóng tối" (shadow repositories) – cụ thể là “Sci-Hub” và “Anna’s Archive” – được biết đến rộng rãi và thường xuyên được thảo luận như một giải pháp thực tế để truy cập nội dung học thuật bị khóa trả phí (paywall). Các nhà nghiên cứu thường xuyên trao đổi các đường link, trang gương (mirror), bản lưu trữ và các tệp PDF thu được từ các nguồn này.
Nội dung bị ảnh hưởng thường có nguồn gốc từ các nhà xuất bản học thuật quốc tế lớn, bao gồm “Elsevier, Taylor & Francis, Wiley, Springer Nature” và các chủ sở hữu quyền khác có mô hình kinh doanh phụ thuộc vào việc cấp phép đăng ký, thỏa thuận truy cập của tổ chức và việc phân phối hợp pháp các công trình học thuật có bản quyền.
Một vấn đề cấu trúc rộng hơn có thể đang tồn tại khi áp lực/động lực xuất bản bài báo rất lớn lại đi đôi với quyền tiếp cận hợp pháp đối với tài liệu nghiên cứu còn hạn chế. Các học viên cao học và giảng viên thường được đánh giá bằng các chỉ số xuất bản gắn liền với các tạp chí quốc tế thuộc danh mục uy tín, nhưng nhiều nhà nghiên cứu lại thiếu quyền truy cập toàn diện vào các tài liệu cần thiết để đáp ứng những kỳ vọng đó thông qua các kênh chính thống. Môi trường này dường như tạo ra nhu cầu dai dẳng đối với các kho lưu trữ trái phép và các mạng lưới phân phối thay thế.
Hơn nữa, các thảo luận trong cộng đồng đôi khi đề cập đến các hành vi tiêu cực do áp lực xuất bản, bao gồm việc mua bán vị trí tác giả, dịch vụ môi giới bản thảo và trao đổi trích dẫn. Mặc dù các vấn đề này chủ yếu liên quan đến liêm chính học thuật, chúng có thể gián tiếp góp phần làm tăng nhu cầu truy cập trái phép vào nội dung học thuật bằng cách gia tăng áp lực phải xuất bản trong khi quyền tiếp cận hợp pháp vẫn bị thắt chặt.
4. Khai thác Chương trình Xác thực Học thuật và Ưu đãi Giáo dục
Một chủ đề lặp đi lặp lại khác trong các cộng đồng công nghệ địa phương là việc tìm cách tiếp cận các lợi ích giáo dục dành riêng cho học sinh, sinh viên và nhà giáo dục đã được xác thực.
Tôi đã gặp nhiều cuộc thảo luận nhắc đến các nhà cung cấp dịch vụ xác thực như “SheerID”, cùng với các tài liệu tham khảo về các tổ chức giáo dục bao gồm “Santa Fe College” và các trường cao đẳng cộng đồng khác của Hoa Kỳ, vốn được các thành viên cộng đồng coi là hữu ích để có được phần mềm giảm giá, gói đăng ký AI và các lợi ích cấp phép giáo dục.
Các cuộc thảo luận trong cộng đồng đôi khi đề cập đến các chứng chỉ bị chỉnh sửa, các biện pháp lách xác thực giáo dục hoặc các phương pháp bỏ qua xác minh danh tính. Mặc dù quy mô kỹ thuật chính xác không thể được xác minh độc lập, tần suất xuất hiện của các chủ đề này cho thấy mối quan tâm liên tục đối với việc khai thác các chương trình cấp phép và định giá giáo dục do các công ty Hoa Kỳ thiết lập.
Tương tự, các cuộc thảo luận liên quan đến “Canva for Education” (Canva Giáo dục) và các hệ thống cấp phép giáo dục tương đương thường tập trung vào các cơ chế truy cập dựa trên lời mời và các phương pháp mở rộng liên kết nhóm giáo dục vượt ra ngoài nhóm người dùng mục tiêu để bán lại nhằm mục đích thương mại.
5. Khai thác các Chương trình Khuyến mãi, Ưu đãi Đăng ký và Cấu trúc Giá theo Khu vực
Các cộng đồng công nghệ Việt Nam thường xuyên thảo luận về các phương pháp để có được phần mềm cao cấp và các sản phẩm AI thông qua các chiến dịch khuyến mãi, cấu trúc giá theo khu vực hoặc các ưu đãi đăng ký vốn không được định sẵn để bán lại tại địa phương.
Các ví dụ thường được nhắc đến trong các cuộc thảo luận cộng đồng bao gồm “Google Gemini”, các gói lưu trữ “Google One”, các chiến dịch khuyến mãi “Perplexity Pro” và các gói đăng ký liên kết với nhà mạng viễn thông được phân phối qua các nhà cung cấp nước ngoài như “Moj Telekom”.
Tôi đã gặp nhiều tuyên bố và thảo luận của người dùng mô tả việc sử dụng dịch vụ VPN, proxy dân cư (residential proxies), phương thức thanh toán nước ngoài, hệ thống giới thiệu (referral), mã giảm giá khuyến mãi và các biện pháp lách đăng ký tài khoản để có được quyền truy cập giảm giá vào các dịch vụ cao cấp. Ngoài ra, các cuộc thảo luận thường chi tiết hóa các phương pháp khai thác các mức giá di động thấp hơn vốn dành cho các thị trường đang phát triển cụ thể (chẳng hạn như các gói bị giới hạn như “ChatGPT Go” ở Ấn Độ) bằng cách giả mạo danh tính khu vực và bán lại các tài khoản đó tại thị trường nội địa.
Mặc dù các hoạt động này không phải lúc nào cũng nằm trong các định nghĩa truyền thống về vi phạm bản quyền, chúng có thể làm suy yếu các mô hình đăng ký, khung cấp phép và các chương trình khuyến mãi mà các công ty công nghệ Hoa Kỳ đang dựa vào.
6. Hạ tầng Vi phạm Bản quyền Truyền thông và Hệ sinh thái Cyberlocker
Vi phạm bản quyền truyền thông truyền thống vẫn còn rất rõ ràng trong môi trường trực tuyến của Việt Nam, sử dụng các hệ thống tinh vi tách biệt cơ sở hạ tầng lưu trữ khỏi các nền tảng giao diện người dùng.
Dựa trên quan sát cá nhân và các cộng đồng trực tuyến có thể truy cập công khai, các bộ phim, chương trình truyền hình, phần mềm, âm nhạc và phương tiện kỹ thuật số có bản quyền tiếp tục được lưu hành thông qua sự kết hợp của các dịch vụ cyberlocker (ổ lưu trữ trực tuyến), dịch vụ lưu trữ tệp, ứng dụng phát trực tuyến và các kho lưu trữ do cộng đồng duy trì.
Các nền tảng như “Fshare” và “4share.vn” thường xuyên được nhắc đến liên quan đến việc phân phối tệp quy mô lớn. Người tiêu dùng thường truy cập nội dung một cách gián tiếp thông qua các hệ sinh thái phần mềm như “Kodi” được cấu hình với các kho lưu trữ cộng đồng được bản địa hóa, bao gồm “VietMediaF” và “VnMedia”. Cấu trúc tách rời này dường như làm phức tạp thêm các nỗ lực thực thi pháp luật trong khi vẫn cho phép phân phối liên tục các nội dung có bản quyền. Đối với nhiều người dùng, việc truy cập vào nội dung lậu dường như đã trở thành điều bình thường và thường được thảo luận như một giải pháp thay thế thường nhật cho các dịch vụ có bản quyền.
7. Các Cộng đồng Vi phạm Bản quyền Phần mềm và Mạng lưới Phân phối
Trong nhiều năm, các cộng đồng trực tuyến như “VOZ” và “VN-Zoom” đã được người dùng công nghệ trong nước biết đến rộng rãi như những nguồn thảo luận về việc kích hoạt phần mềm, các biện pháp lách luật cấp phép và phân phối phần mềm trái phép.
Mặc dù các nội dung công khai có thể nhìn thấy liên quan đến vi phạm bản quyền phần mềm trên các tên miền chính thống này dường như đã giảm đáng kể hoặc bị ẩn đi so với những năm trước, các cuộc thảo luận trong các cộng đồng địa phương cho thấy phần lớn hoạt động đã di trú sang các nhóm “Telegram” riêng tư, các kênh chỉ mở khi có lời mời và các nền tảng phi tập trung khác.
Các chủ đề thường được thảo luận bao gồm các phương pháp vượt qua kích hoạt, các bản phân phối phần mềm đã qua chỉnh sửa, các ứng dụng bẻ khóa (cracked apps), kỹ thuật kích hoạt Microsoft Office trái phép, các biện pháp lách bản quyền Windows và các phương pháp khác được thiết kế để trốn tránh các yêu cầu cấp phép hợp pháp. Sự chuyển dịch này từ các diễn đàn công khai sang các kênh phân phối kín giúp duy trì các mạng lưới phân phối hiện có trong khi khiến cho việc thực thi pháp luật trực tiếp trở nên khó khăn hơn.
8. Khai thác Thương mại Hạ tầng Kỹ thuật số và Hệ thống Phân phối Nội dung của Hoa Kỳ
Tôi cũng đã gặp các cuộc thảo luận liên quan đến các sản phẩm phần mềm nội địa và các nền tảng giải trí có hành vi tổng hợp hoặc đóng gói lại nội dung có nguồn gốc từ các nền tảng kỹ thuật số lớn của Hoa Kỳ.
Ví dụ, các sản phẩm như “skplayervn” và các ứng dụng karaoke tương tự thường được đề cập trong các cộng đồng địa phương. Các cuộc thảo luận đôi khi mô tả các phương pháp tích hợp, đảo ngược mã nguồn (reverse-engineering) hoặc tái phân phối các luồng nội dung có nguồn gốc chủ yếu từ “YouTube” trong khi sửa đổi trải nghiệm người dùng và loại bỏ các đoạn mã phân phối quảng cáo gốc.
Mặc dù tôi không thể đánh giá độc lập việc triển khai kỹ thuật của mọi ví dụ được thảo luận trong các cộng đồng này, những cuộc thảo luận như vậy phản ánh các hành vi rộng hơn nhằm tìm cách thương mại hóa nội dung, cơ sở hạ tầng hoặc băng thông vốn ban đầu được phát triển và tài trợ bởi các công ty Hoa Kỳ.
Kết luận
Ấn tượng tổng thể của tôi là việc lách luật sở hữu trí tuệ, chia sẻ tài khoản trái phép, vi phạm bản quyền phần mềm, vi phạm bản quyền truyền thông, khai thác hệ thống cấp phép giáo dục và thương mại hóa các lỗ hổng tiếp cận kỹ thuật số không phải là những sự cố đơn lẻ trong môi trường trực tuyến tại Việt Nam.
Thay vì chỉ hoạt động thông qua các cá nhân đơn lẻ, nhiều hoạt động trong số này dường như đã bám rễ sâu vào các hệ sinh thái thương mại rộng lớn hơn bao gồm các sàn thương mại, cộng đồng mạng xã hội, các nhóm trò chuyện riêng tư, mạng lưới bán lại và các dịch vụ trực tuyến chuyên dụng.
Mặc dù các hành động thực thi pháp luật vẫn diễn ra, nhiều người dùng dường như nhận thấy khả năng phải chịu hậu quả nghiêm trọng là tương đối thấp. Nhận thức này có thể góp phần vào sự tăng trưởng liên tục của các mô hình kinh doanh dựa vào việc truy cập trái phép vào phần mềm, truyền thông kỹ thuật số, công nghệ giáo dục, tài liệu học thuật, dịch vụ AI và các sản phẩm đăng ký được phát triển bởi các công ty nước ngoài, bao gồm nhiều công ty có trụ sở tại Hoa Kỳ. Tôi trân trọng gửi những ghi nhận này để Ủy ban xem xét như một phần của cuộc điều tra Mục 301 đang diễn ra.
Trân trọng,
Một Công dân Quan sát có Quan tâm tại Việt Nam.
.png "Sex :vozvn (21):"){kind=icon}
.png "Sex :vozvn (2):"){kind=icon}
