1. Phủ nhận sự bình đẳng về trí tuệ (2007)
Đây là phát ngôn gây chấn động nhất, được đưa ra trong cuộc phỏng vấn với tờ
The Sunday Times (Anh):
- Nội dung: Watson cho biết ông "vốn dĩ bi quan về triển vọng của châu Phi" vì "tất cả các chính sách xã hội của chúng ta đều dựa trên thực tế là trí thông minh của họ giống như của chúng ta – trong khi tất cả các cuộc thử nghiệm đều cho thấy điều đó không thực sự đúng".
- Chi tiết bổ sung: Ông nói thêm rằng mặc dù mọi người mong muốn một sự bình đẳng về khả năng trí tuệ, nhưng "những người phải đối phó với các nhân viên da đen đều thấy điều này không đúng".
2. Khẳng định nguồn gốc di truyền của sự khác biệt IQ (2019)
Sau một thời gian dài bị kỷ luật và im lặng, Watson đã tái khẳng định quan điểm của mình trong bộ phim tài liệu của PBS mang tên
American Masters: Decoding Watson:
- Nội dung: Khi được hỏi liệu quan điểm của ông về sự liên hệ giữa chủng tộc và trí thông minh có thay đổi không, ông trả lời: "Không. Hoàn toàn không."
- Lập luận: Ông khẳng định rằng sự khác biệt về điểm số IQ trung bình giữa người da đen và người da trắng trong các bài kiểm tra là do di truyền (genetics) chứ không phải do môi trường hay giáo dục.
3. Liên hệ giữa sắc tố da (Melanin) và ham muốn tình dục (2000)
Trong một bài giảng tại Đại học California, Berkeley, Watson đã đưa ra một giả thuyết mang tính suy diễn cá nhân mà không có bằng chứng khoa học cụ thể:
- Nội dung: Ông cho rằng có mối liên hệ giữa lượng melanin (chất làm da sậm màu) và ham muốn tình dục cao.
- Phát ngôn: "Đó là lý do tại sao chúng ta có những 'người tình Latin' (Latin lovers). Bạn chưa bao giờ nghe nói về một người tình Anh cả, chỉ có 'bệnh nhân người Anh' thôi." (Hàm ý ám chỉ những chủng tộc có làn da sậm màu hơn thì có năng lực tình dục mạnh hơn).
4. Hệ quả và Phản ứng từ giới khoa học
- Tước bỏ danh hiệu: Ngay sau bộ phim tài liệu năm 2019, Phòng thí nghiệm Cold Spring Harbor (CSHL) – nơi ông từng làm giám đốc trong nhiều thập kỷ – đã ra thông báo tước bỏ các danh hiệu "Giám đốc danh dự" và "Chủ tịch danh dự" của ông. CSHL tuyên bố rằng các phát ngôn của ông là "đáng trách" và "không có cơ sở khoa học".
- Bán huy chương Nobel: Do bị cộng đồng khoa học tẩy chay và gặp khó khăn về tài chính cũng như uy tín, năm 2014, Watson đã phải bán đấu giá huy chương vàng Nobel của mình (sau đó được một tỷ phú người Nga mua lại và tặng trả cho ông).
- Bác bỏ khoa học: Các nhà di truyền học hiện đại đã sử dụng dữ liệu từ Dự án Bản đồ Gen người để chứng minh rằng sự khác biệt về di truyền giữa các cá nhân trong cùng một chủng tộc thường lớn hơn sự khác biệt trung bình giữa các chủng tộc khác nhau.