sauna
Địt mẹ đau lòng
차 팔수록 손해인데…베트남 토종 전기차의 아슬아슬한 질주[딥다이브]
급성장 중인 베트남 자동차 시장에서 21개월 연속 1위 자리를 지킨 브랜드가 있습니다. 바로 빈패스트(Vinfast). 한·중·일의 쟁쟁한 경쟁업체를 모두 제치고 베트남 토종 브랜드가 독주체제를 구축했어요. 그것도 순수 전기차로요.이 경이적 성장세만큼이나 신기한 건 …
www.donga.com
Thương hiệu xe điện bản địa vượt Toyota và Hyundai
Trong thị trường ô tô Việt Nam đang tăng trưởng nhanh, có một thương hiệu đã giữ vị trí số một trong 21 tháng liên tiếp. Đó chính là VinFast. Thương hiệu nội địa Việt Nam đã vượt qua hàng loạt đối thủ đáng gờm đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản để xây dựng vị thế độc tôn. Đáng chú ý hơn, VinFast làm được điều đó với những chiếc xe thuần điện.Điều kỳ lạ không kém tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc này là VinFast dường như vẫn chưa có dấu hiệu thoát khỏi “vũng lầy” thua lỗ khổng lồ. Càng bán được nhiều xe, khoản lỗ càng chồng chất. Vậy Tập đoàn Vingroup, thường được ví như “Samsung của Việt Nam”, đang nghĩ gì khi liên tục rót vốn vào VinFast? Hãy cùng nhìn vào “cuộc đua đầy bất an” của VinFast.
Xe điện nội địa vượt qua Toyota và Hyundai
“Thương hiệu đang dẫn dắt sự tăng trưởng nhanh chóng của thị trường ô tô Việt Nam là VinFast. Do VinFast chiếm thị phần áp đảo, các mẫu xe điện còn lại gần như chỉ được xem như phông nền.”Truyền thông nhà nước Việt Nam, Dantri, gần đây đã phân tích thị trường ô tô trong nước như vậy. Và điều đó hoàn toàn có lý. Trong nửa đầu năm nay, doanh số VinFast tại Việt Nam tăng 71,5%, củng cố vị trí số một với thị phần 35,5%. Năm mẫu xe bán chạy nhất từ vị trí thứ nhất đến thứ năm đều thuộc về VinFast.
Tháng 10/2024, khi VinFast lần đầu vượt Toyota và Hyundai để đứng đầu doanh số tại Việt Nam, thành tích này vẫn được xem là một “bất ngờ” hoặc thậm chí là “kỳ tích”. Nhưng giờ đây, tại Việt Nam, việc thương hiệu xe điện nội địa VinFast đứng đầu đã trở thành điều hết sức bình thường.
VinFast là hãng sản xuất ô tô thuộc Vingroup, tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam. Kể từ năm 2022, VinFast chỉ sản xuất xe điện thuần túy.
Thực tế, chỉ 2–3 năm trước, VinFast vẫn phải dựa vào các giao dịch nội bộ để duy trì hoạt động. Công ty taxi điện Green SM, cũng thuộc hệ sinh thái Vingroup, từng chiếm khoảng 70% doanh số xe điện của VinFast. Vì vậy, dù doanh số tăng mạnh, VinFast vẫn bị đánh giá thấp vì phần lớn kết quả đến từ việc các công ty thành viên “hỗ trợ” lẫn nhau.
Nhưng hiện nay tình hình đã khác. Green SM vẫn là khách hàng lớn của VinFast, song trong quý I năm nay, tỷ trọng của Green SM đã giảm xuống chỉ còn 13%. Điều đó có nghĩa là xe điện VinFast đang thực sự được người tiêu dùng cá nhân tại Việt Nam lựa chọn và ngày càng phát triển mạnh.
Sạc điện miễn phí?
Vậy tại sao người tiêu dùng lại yêu thích VinFast? Trước hết, giá xe rất rẻ.Hãy thử xem xét mẫu xe cỡ nhỏ VF3, được xem là “xe điện quốc dân” tại Việt Nam. Do xe điện được miễn 100% lệ phí trước bạ, người tiêu dùng có thể mua VF3 với giá khoảng 300 triệu đồng. Dù xe có quãng đường di chuyển khá ngắn, tối đa khoảng 210 km, và tốc độ tối đa chưa đến 100 km/h, đây vẫn là một mẫu xe đô thị có giá hợp lý và dễ tiếp cận đối với người Việt.
Đầu tháng 7, VinFast còn giới thiệu mẫu xe mới VF2, thậm chí còn nhỏ hơn VF3. Giá niêm yết của mẫu xe này chỉ khoảng 188 triệu đồng, gần tương đương với giá một chiếc xe tay ga cao cấp. Chẳng hạn, Honda SH350i có giá khoảng 150 triệu đồng. Vì vậy, VF2 có thể trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với những người đang cân nhắc nâng cấp từ xe máy lên ô tô.
VF2 đã tạo được tiếng vang lớn khi nhận tới 29.000 đơn đặt trước chỉ trong ba ngày mở bán.
Tuy nhiên, điều kiện hấp dẫn hơn cả giá xe là chi phí sử dụng gần như bằng không. VinFast cung cấp dịch vụ “sạc miễn phí” đến tháng 2/2029 cho tất cả khách hàng mua xe. Người dùng có thể sạc miễn phí tối đa 10 lần mỗi tháng tại các trạm sạc của V-Green, công ty vận hành hạ tầng sạc thuộc Vingroup.
Đây là một ưu đãi lớn đến mức trên thực tế gần như loại bỏ chi phí sạc điện.
Quan trọng hơn, VinFast là thương hiệu xe điện duy nhất có thể sử dụng mạng lưới trạm sạc do Vingroup xây dựng. V-Green đã đầu tư quy mô lớn và lắp đặt hơn 150.000 cổng sạc trên toàn quốc. Các mẫu xe không phải VinFast hoàn toàn không thể sử dụng những đầu sạc này.
Trong khi đó, người dùng xe điện của Hyundai hay BYD phải tự tìm kiếm những trạm sạc vốn còn thiếu thốn. Đây là một trong những lý do khiến VinFast có thể tiếp tục duy trì vị thế độc tôn trên thị trường xe điện Việt Nam trong thời gian tới.
Nhưng có điều gì đó khá bất thường, đúng không?
Giá xe đã rất rẻ, đồng nghĩa với việc lợi nhuận trên mỗi xe không cao. Nếu còn tặng thêm chương trình sạc miễn phí trong ba năm, VinFast sẽ kiếm tiền bằng cách nào?
Đúng vậy, VinFast đang thua lỗ nghiêm trọng.
Chi phí đầu tư cho việc phát triển mẫu xe mới và xây dựng nhà máy vốn đã rất lớn. Ngoài ra, VinFast còn phải nhập khẩu các linh kiện quan trọng, khiến việc thua lỗ gần như đã được xác định ngay từ đầu. Sau đó, công ty tiếp tục phải gánh thêm chi phí marketing và các chương trình khuyến mãi mang tính “đốt tiền”.
Trong quý I, biên lợi nhuận gộp điều chỉnh của VinFast là âm 22,5%, còn biên lợi nhuận gộp là âm 73,6%.
Nói một cách dễ hiểu, nếu một chiếc xe được bán với giá 10 triệu đồng, riêng chi phí nguyên vật liệu và sản xuất tại nhà máy đã lên tới 12,25 triệu đồng. Nếu cộng thêm chi phí chương trình sạc miễn phí trong ba năm, tổng chi phí có thể lên tới 17,36 triệu đồng.
Nói cách khác, VinFast càng sản xuất và bán nhiều xe thì tiền trong két càng nhanh chóng cạn kiệt. Công ty đang rơi vào một vòng luẩn quẩn nguy hiểm.
Với một doanh nghiệp thông thường, có lẽ công ty đã phá sản từ lâu. Nhưng VinFast vẫn nắm trong tay một “sợi dây cứu sinh” đủ chắc chắn để tồn tại giữa núi thua lỗ này: sự hỗ trợ dồi dào từ Vingroup, tập đoàn lớn nhất Việt Nam.
Vắt kiệt “con gà đẻ trứng vàng” của Vingroup
Bạn có biết ai là người giàu nhất Đông Nam Á không? Đó là ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Vingroup.Ông đã vượt qua tỷ phú Prajogo Pangestu, Chủ tịch Barito Pacific của Indonesia, để trở thành người giàu nhất Đông Nam Á và đứng thứ 65 thế giới theo bảng xếp hạng của Forbes. Thậm chí, ông còn xếp hạng cao hơn ông Lee Jae-yong, Chủ tịch Samsung Electronics, người đứng thứ 84.
Nguyên nhân là giá cổ phiếu Vingroup đã tăng gấp 10 lần chỉ trong chưa đầy hai năm. Những kỳ vọng lạc quan về tăng trưởng kinh tế Việt Nam đã được phản ánh mạnh mẽ vào giá cổ phiếu của Vingroup.
Trong số các công ty thuộc Vingroup, công ty tạo ra nhiều tiền nhất là nhà phát triển bất động sản Vinhomes.
Trước đây, chúng ta đã từng đề cập đến cơn sốt bất động sản tại các thành phố lớn của Việt Nam. Vinhomes chính là doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ xu hướng này. Công ty đã thu về lượng tiền mặt khổng lồ nhờ hàng loạt dự án phát triển các khu đô thị quy mô lớn.
Tuy nhiên, vào tháng 6 vừa qua, Vinhomes đã đưa ra hai thông báo khá đặc biệt.
Trước hết, công ty công bố chính sách hoàn vốn kỷ lục cho cổ đông, trong đó dành tới 59% lợi nhuận ròng để trả cổ tức bằng tiền mặt. Phần lớn số tiền này sẽ thuộc về Vingroup, cổ đông lớn nhất với tỷ lệ sở hữu 71,7%.
Đồng thời, Vinhomes tuyên bố chấm dứt hoàn toàn việc mua đất mới trong nước. Công ty cho biết lượng đất đã sở hữu, khoảng 29.500 ha, tương đương một nửa diện tích Seoul, đủ để triển khai các dự án trong 5–7 năm tới.
Vì vậy, Vinhomes không cần tiếp tục mua thêm đất.
Ông Phạm Thiếu Hoa, Chủ tịch Vinhomes, cho biết quyết định này được đưa ra theo chỉ đạo của ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Vingroup.
Một công ty đang hoạt động rất hiệu quả, đạt lợi nhuận kỷ lục trong lịch sử các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, lại quyết định thu hẹp hoạt động thay vì mở rộng. Trong khi đó, công ty vẫn chia cổ tức ở mức cao kỷ lục cho cổ đông.
Điều này có vẻ khá đáng ngờ, đúng không?
Dù Vingroup không nói rõ, ý nghĩa tiềm ẩn của những động thái này có thể là: Vinhomes sẽ không dùng tiền để tiếp tục mua đất, mà chuyển nguồn vốn sang một lĩnh vực chiến lược khác mà Vingroup muốn phát triển.
Và lĩnh vực đó chính là VinFast.
Nói cách khác, để nuôi đứa con út VinFast đang lớn lên bằng cách tiêu tốn tài sản, người anh cả Vinhomes sẽ bán đất, kiếm tiền rồi tiếp tục bơm vốn vào công ty này.
Chiến trường thực sự nằm ở nước ngoài
Không chỉ Vingroup hỗ trợ VinFast. Cá nhân ông Phạm Nhật Vượng cũng không ngừng hỗ trợ công ty.Trong hai năm qua, ông đã rót tới 35,5 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 2 tỷ USD, vào VinFast dưới hình thức quyên góp thuần túy mà không nhận thêm cổ phần.
Trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg năm 2024, khi được hỏi ông sẽ hỗ trợ VinFast đến bao giờ, ông Phạm Nhật Vượng đã trả lời: “Cho đến khi hết tiền.”
Ý chí quyết tâm xây dựng VinFast thành công của vị tỷ phú này là vô cùng mạnh mẽ. Và mục tiêu đó cũng phù hợp với tham vọng quốc gia của Việt Nam.
Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030, sau đó vươn lên nhóm các nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam không thể mãi chỉ đóng vai trò là công xưởng gia công cho các doanh nghiệp nước ngoài. Việt Nam cần xây dựng những doanh nghiệp sản xuất trong nước có công nghệ và thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu — những “Samsung” hay “Hyundai” của Việt Nam.
Và VinFast được xem là ứng viên phù hợp nhất cho vai trò đó.
Vì vậy, Chính phủ Việt Nam công khai hỗ trợ VinFast theo nhiều cách:
- Cấp đất và dành ưu đãi tại các khu kinh tế đặc biệt.
- Giảm thuế, bao gồm miễn lệ phí trước bạ cho xe điện và miễn thuế nhập khẩu linh kiện.
- Hỗ trợ các khoản vay mua xe điện thông qua hệ thống ngân hàng.
- Tăng cường các quy định môi trường nhằm hạn chế xe máy chạy xăng, vốn là đối thủ cạnh tranh của xe điện.
Nhưng câu hỏi đặt ra là: nếu cả đất nước cùng dốc sức hỗ trợ, liệu Việt Nam có thể xây dựng được ít nhất một thương hiệu xe điện nội địa đủ sức cạnh tranh hay không?
Câu trả lời vẫn chưa rõ ràng.
Giá cổ phiếu VinFast hiện chỉ còn khoảng 1/30 so với mức đỉnh 93 USD ngay sau khi niêm yết trên Nasdaq. Điều này cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài dường như không mấy lạc quan về triển vọng của công ty.
VinFast đặt mục tiêu đạt điểm hòa vốn vào năm 2027. Nhưng khả năng đạt được mục tiêu này sẽ không phụ thuộc vào thị trường Việt Nam, mà chủ yếu phụ thuộc vào những thị trường nước ngoài lớn hơn rất nhiều.
Thị trường nước ngoài đầy cạnh tranh
Tại Ấn Độ, Indonesia và Philippines — những thị trường mà VinFast đang tham vọng tiến vào — mức độ cạnh tranh vô cùng khốc liệt.Tại đây, VinFast phải đối đầu không chỉ với các hãng xe truyền thống của Hàn Quốc và Nhật Bản, mà còn với hàng loạt thương hiệu xe điện Trung Quốc. Đây là những chiến trường nơi các đối thủ đang cạnh tranh quyết liệt từng chút thị phần.
Trong tổng số 128.662 xe VinFast bán ra trong nửa đầu năm nay, tỷ trọng doanh số ở nước ngoài vẫn chưa đạt 10%.
Tháng 3 năm nay, VinFast đã tung ra “chiêu cuối” tại các thị trường này: cam kết cung cấp dịch vụ sạc miễn phí đến năm 2029.
Động thái này ban đầu thu hút sự chú ý của người tiêu dùng. Tuy nhiên, khác với Việt Nam, tại các thị trường nước ngoài, số lượng trạm sạc V-Green còn rất ít. Vì vậy, chương trình gần như không tạo ra hiệu quả đáng kể, thậm chí còn khiến người tiêu dùng phàn nàn nhiều hơn.
Đây là một cuộc phiêu lưu dũng cảm hay một canh bạc nguy hiểm?
Ngày càng xuất hiện nhiều lo ngại rằng nếu tình hình tiếp tục như hiện nay, chính Vingroup cũng có thể bị lung lay vì VinFast.
Dù vậy, túi tiền của Vingroup và ông Phạm Nhật Vượng hiện vẫn còn khá dồi dào.
Câu hỏi cuối cùng là: liệu VinFast có thể đạt được quỹ đạo ổn định trước khi nguồn tiền đó cạn kiệt hay không?
chỉ nhìn thấy được bề nổi. Còn bề chìm thì sói đội lốt cừu
