mầy NGU thế ngày xưa Trấn Thuận Hóa trở vào có phải của Đại Việt đéo đâu !
Nhờ kết hôn với công chúa Đại Việt cắt đất cho mấy Tỉnh Thuận Hóa Quảng Nam trở vào đến Miên mới có đất to lớn như ngày nay đấy con chó ạ !
Bồn Man bây giờ là Tỉnh Xiêng Khoảng nó to lớn tương đương với 1 Tỉnh Nghệ An đấy !
Tỉnh có 8 huyện với tổng diện tích đất là 15.880 km2
Đây là lịch sử vương quốc Phuan hay còn gọi là Trấn Ninh do các nhà sử học nước ngoài nghiên cứu
Mày có thể tìm hiểu thêm để tránh khỏi tình trạng ếch ngồi đáy giếng của mày
Người Thái Phuan hoặc người Phuan là một nhóm dân tộc Thái-Lào theo Phật giáo Nguyên thủy, đã di cư đến khu vực nay là Lào vào thế kỷ 13. Theo truyền thuyết, người Phuan được dẫn dắt bởi Chet Chuong, con trai thứ hai của Khun Borom – người sáng lập thành bang Muang Phuan. Vào giữa thế kỷ 14, Muang Phuan được sáp nhập vào Vương quốc Lan Xang dưới thời Vua Fa Ngum. Theo mô hình Mandala, các thành phố hoặc thậm chí vương quốc sẽ thiết lập quan hệ chư hầu với các láng giềng tùy theo thế lực khu vực; đổi lại, việc nộp cống phẩm sẽ duy trì quyền tự trị địa phương. Việc nộp cống cho nhiều thế lực cùng lúc, thậm chí đồng thời, không phải là hiếm. Năm 1434, Muang Phuan thiết lập quan hệ chư hầu với Đại Việt. Tuy nhiên, đến năm 1478, Đại Việt cố gắng sáp nhập Muang Phuan thành một phủ, điều này góp phần dẫn đến chiến tranh giữa Lan Xang và Đại Việt. Quân Đại Việt cuối cùng rút lui trong cuộc xung đột đó, và Muang Phuan trở lại làm chư hầu của Lan Xang. Tuy nhiên, hòa bình chỉ kéo dài ngắn ngủi, và đến năm 1531 Muang Phuan nổi dậy chống lại Vua Photisarath, người đã đàn áp cuộc nổi dậy sau hai năm. Suốt thế kỷ 16 và 17, Muang Phuan vẫn là một phần của Lan Xang.
Trong thế kỷ 16, nghệ thuật và kiến trúc Phật giáo biểu cảm phát triển mạnh mẽ. Thủ đô được điểm xuyết bởi các ngôi chùa theo phong cách Xiêng Khoảng đặc trưng, tức là mái thấp đơn giản với phần “eo” đặc trưng ở nền móng. Năm 1930, Le Boulanger mô tả nó là “một thành phố lớn và đẹp đẽ được bảo vệ bởi những hào rộng và pháo đài chiếm lĩnh các ngọn đồi xung quanh, cùng sự xa hoa của sáu mươi hai ngôi chùa và tháp stupa, trong đó các sườn núi che giấu những kho báu, đã mang lại cho thủ đô danh tiếng lan xa và gây sợ hãi rộng rãi.”
Năm 1707, khi Lan Xang bị chia cắt giữa Vương quốc Viêng Chăn và Luang Prabang, Muang Phuan thiết lập quan hệ chư hầu với Vương quốc Luang Prabang.
Di tích Wat Phia Wat, huyện Khoune
Di tích một stupa, huyện Khoune
Đến những năm 1720, Muang Phuan hỗ trợ Vương quốc Luang Prabang trong các cuộc chiến chống lại Miến Điện và Xiêm. Dưới thời Chao Kham Sattha một lần nữa, Muang Phuan tham chiến chống lại Thống đốc Thakhek – một chư hầu của Vương quốc Viêng Chăn. Năm 1751, Chao Ong Lo thậm chí tấn công trực tiếp Vương quốc Viêng Chăn và bị đánh bại hoàn toàn, rút lui về Houa Phan (nay là Sam Neua) nơi ông bắt đầu xây dựng lại quân đội. Vương quốc Viêng Chăn bổ nhiệm em trai của Chao Ong Lo là Ong Bun làm thống đốc khu vực Muang Phuan. Quân đội Muang Phuan chia rẽ giữa hai anh em trong nội chiến, và cuối cùng Chao Ong Lo thắng thế. Tuy nhiên, xung đột đã làm kiệt quệ khu vực đến mức trong 37 năm tiếp theo, Muang Phuan vẫn là chư hầu của Viêng Chăn.
Năm 1779, Vương quốc Viêng Chăn bị quân Xiêm do Tướng Taksin dẫn đầu chiếm đóng. Muang Phuan – với tư cách chư hầu của Viêng Chăn – trở thành quốc gia chư hầu của Xiêm trong khi vẫn duy trì quan hệ chư hầu với Đại Việt. Xiêm bị suy giảm dân số nghiêm trọng do lịch sử chiến tranh với Miến Điện trong thế kỷ 18 và sự phá hủy Ayutthaya năm 1767. Để kiểm soát chặt chẽ hơn đất đai và dân chúng Muang Phuan, người Xiêm phát động chiến dịch di dân cưỡng bức đầu tiên trong số nhiều chiến dịch, tái định cư phần lớn dân Phuan đến các vùng dưới sự kiểm soát vững chắc của Xiêm. Chao Somphou, con trai của Chao Ong Lo, bắt đầu khôi phục và xây dựng lại các đền chùa cùng công sự phòng thủ của Muang Phuan. Theo một số ghi chép, cung điện của ông đã phát triển đến mức sánh ngang với cung điện của Vua Viêng Chăn. Vào năm 1789 hoặc 1790, Vua Nanthasen của Viêng Chăn tin rằng có thể xảy ra nổi loạn và cử quân đội đến chiếm Muang Phuan. Chao Somphou chạy trốn đến Houaphanh, Vua Nanthasen tiếp tục tiến về phía bắc chiếm Luang Prabang năm 1792. Năm 1793, Chao Somphou bị Vua Nanthasen bắt và giam cầm tại Viêng Chăn. Muang Phuan cầu viện Đại Việt, và một lực lượng liên hợp 6.000 người Phuan và người Việt vượt biên giới vào Xiêng Khoảng, bắt đầu tiến về Viêng Chăn. Vua Nanthasen, không muốn gây xung đột lớn hơn, đàm phán thỏa thuận theo đó Muang Phuan sẽ nộp cống phẩm ngang nhau cho Vương quốc Viêng Chăn và Đại Việt để đổi lấy việc thả Chao Somphou. Chao Somphou trở về Muang Phuan và bắt đầu một chiến dịch xây dựng khác. Đến năm 1800, Vua Inthavong của Viêng Chăn lo ngại về sự trỗi dậy quyền lực ở Muang Phuan, cử em trai Chao Anouvong đến bắt Chao Somphou. Chao Somphou qua đời trong tù tại Viêng Chăn khoảng năm 1803.
Cháu trai của Chao Somphou là Chao Noy nắm quyền kiểm soát Muang Phuan năm 1803. Ông là nhà cai trị độc tài, tăng thuế để mở rộng cung điện và quân đội. Năm 1814, ông đàn áp bạo lực cuộc nổi dậy của người Khmu. Năm 1823, ông bị một người anh em cùng cha khác mẹ cáo buộc âm mưu đòi độc lập, và bị triệu đến Viêng Chăn dưới danh nghĩa giải trình về hành động năm 1814. Vua Inthavong giam cầm Chao Noy ba năm. Sau cái chết của anh trai – Vua Anouvong của Viêng Chăn – Chao Noy được phép trở về Muang Phuan, nơi ông tìm kiếm quan hệ chư hầu với Hoàng đế Minh Mạng của Đại Việt. Việc hành động của Anouvong có phải là phần của âm mưu rộng lớn hơn chống Xiêm hay không vẫn còn tranh cãi, nhưng điều rõ ràng là cuối cùng Anouvong đã nổi dậy và cố gắng tập hợp tất cả vùng đất Lào để chống lại Xiêm. Cuộc nổi dậy Lào 1826–1828 cuối cùng thất bại, và Chao Noy giao nộp Vua Anouvong đang chạy trốn cho quân Xiêm. Vì Vua Anouvong cũng là chư hầu của Đại Việt, Hoàng đế Minh Mạng triệu Chao Noy năm 1831 và xử tử ông vì hành động mà không tham khảo.
Năm 1832, Đại Việt sáp nhập Muang Phuan và đặt tên vùng này là Trấn Ninh nghĩa là “Giữ gìn hòa bình”, đồng thời áp đặt thuế má, văn hóa và trang phục Việt Nam lên dân chúng. Dưới danh nghĩa bảo vệ các dân tộc Thái ở Muang Phuan, một đồn binh Xiêm 1.000 người xâm lược và giết chết các quan chức Việt Nam. Người Xiêm sau đó bắt đầu đợt di dân lần thứ hai, di chuyển hàng nghìn người Muang Phuan. Vài trăm người cố trốn thoát và trở về Muang Phuan nhưng bị người Việt bắt và tự sát. Bệnh tật và đối xử khắc nghiệt giết chết nhiều gia đình ở lại với người Xiêm, chỉ còn khoảng một nghìn người được tái định cư quanh Bangkok. Cuối năm 1831, Xiêm và Việt Nam có loạt cuộc chiến (Chiến tranh Xiêm-Việt 1831–1834 và Chiến tranh Xiêm-Việt 1841–1845) tranh giành Campuchia, và vùng Xiêng Khoảng rơi vào sự hiện diện mạnh mẽ của Việt Nam. Trong giai đoạn này, Chao Po (con trai Chao Noy) được phép trở về Muang Phuan. Những năm 1850, Xiêm kích động nổi dậy chống Việt Nam, và Muang Phuan rơi vào sự bảo hộ của Xiêm.
Bắt đầu từ những năm 1840, người Trung Quốc tìm cách mở rộng kiểm soát quân sự và hệ thống thuế đối với các dân tộc miền núi ở miền nam Trung Quốc. Người Lào Sung, bao gồm người Hmong và Meo, bắt đầu di cư vào vùng cao nguyên núi non của Xiêng Khoảng. Cuộc di cư của những nhóm đầu tiên này tương đối hòa bình, vì họ thích duy trì cộng đồng riêng ở vùng cao nguyên không được người Lào Theung hoặc Lào Loum canh tác. Đến những năm 1860, cuộc nổi dậy Thái Bình Thiên Quốc thất bại ở Trung Quốc tạo ra làn sóng tị nạn mới cùng với các băng cướp được tổ chức thành các nhóm nhận diện bởi thiết kế cờ, bao gồm Đỏ, Vàng, Đen và Sọc. Các băng nhóm này cướp bóc, đốt phá và giao chiến ở khu vực bắc Lào và Xiêng Khoảng. Thủ phủ Muang Phuan bị cướp phá và phá hủy nhiều lần bởi các băng cướp Haw hoặc Ho. Do bất ổn, người Xiêm tiến hành loạt chiến dịch quân sự gọi là Chiến tranh Haw ở khu vực. Người Xiêm không thành công khôi phục trật tự, và lợi dụng cơ hội để thực hiện thêm các đợt di dân cưỡng bức năm 1875–1876. Những cuộc trục xuất này được một nhà quan sát người Anh ghi lại năm 1876.
.png "Sex :vozvn (3):"){kind=icon}
.png "Sex :vozvn (22):"){kind=icon}
