Vừa thích thị trường, vừa muốn nhà nước... can thiệp giá

Nếu như tuyệt đại đa số (99%) ủng hộ nhà nước chuyển giao một số dịch vụ công sang cho khu vực tư nhân thực hiện, thì đa số những người ủng hộ mô hình kinh tế thị trường lại vẫn muốn có bàn tay can thiệp của nhà nước đối với giá cả những mặt hàng thiết yếu. Tỷ lệ này năm 2014 lên tới 75%, tăng 7% so với năm 2011.

Chưa hết. Dù muốn có bàn tay can thiệp của nhà nước, song có tới một nửa số người trả lời lại đánh giá chương trình bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu là không có hiệu quả hoặc hiệu quả rất ít. Riêng đối với 8 mặt hàng thiết yếu nhất (thuốc chữa bệnh, điện, xăng dầu, nước sach, gas…), thì 64% số người trả lời đồng ý rằng sau khi nhà nước can thiệp, hàng hóa đã có giá cả ở mức độ chấp nhận được.

Và dù ủng hộ xã hội hóa dịch vụ công, thì tỷ lệ “ủng hộ song còn quan ngại” vẫn còn cao hơn tỷ lệ “hoàn toàn ủng hộ” chủ trương này (57% so với 42%).

“Vừa thích kinh tế thị trường, vừa muốn nhà nước ôm ấp, bảo vệ. Tại sao? Vì chúng ta đang trong giai đoạn chuyển đổi, xã hội vẫn còn sâu nặng với bao cấp, với việc được nhà nước lo toan. Hơn nữa, giai đoạn bất ổn kinh tế vừa qua cũng khiến người dân thấy không an toàn”, TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam lý giải.

Một lý do khác, theo nhóm nghiên cứu, là hệ thống kinh tế thị trường không đầy đủ khiến các mặt tốt của thị trường, như cạnh tranh, hiệu quả của doanh nghiệp và lợi ích của người tiêu dùng, chậm được phát huy; trong khi những khiếm khuyết của thị trường, như bảo đảm tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp hay biến động giá cả bất lợi cho người tiêu dùng, lại chậm được kiểm soát và khắc phục. Điều này khiến người dân quay sang trông chờ ở nhà nước.