Thí điểm xây dựng xã, phường XHCN tại TPHCM là chủ trương mới, khó tránh khỏi những băn khoăn, thắc mắc, thậm chí là những cách diễn giải chưa đầy đủ. Để chủ trương đi vào đời sống một cách thiết thực, có cơ sở kiểm chứng, điều đầu tiên và quan trọng nhất là nhận thức đúng bản chất chủ trương của Đảng.
LTS: Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19-5-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới đã đặt ra nhiệm vụ xây dựng và sớm hình thành các khu dân cư xã hội chủ nghĩa (XHCN), đồng thời thí điểm xây dựng xã, phường XHCN. Mới đây, tại Hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, giai đoạn 2026-2030, TPHCM xây dựng ít nhất 5 xã, phường XHCN. Đây là vấn đề đột phá hiện thực hóa lý luận, đòi hỏi đổi mới toàn diện phương thức quản trị ở cấp gần dân nhất. Loạt bài của Báo SGGP tiếp cận chủ trương từ nền tảng lý luận đến thực tiễn sinh động tại cơ sở. Thông điệp xuyên suốt được khẳng định: mô hình chỉ có ý nghĩa khi đời sống nhân dân tốt đẹp hơn, chính quyền phục vụ hiệu quả hơn và quyền làm chủ của dân được phát huy thực chất.
Vì sao phải bắt đầu từ xã, phường?
Cùng với cả nước, TPHCM đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, với đặc thù của một siêu đô thị có không gian phát triển ngày càng mở rộng, quy mô dân số lớn và thành phần dân cư rất đa dạng. Những yếu tố đó đặt ra áp lực lớn đối với hạ tầng đô thị, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng phục vụ người dân.
Trong bối cảnh ấy, xã, phường giữ vị trí trực tiếp nhất trong việc hiện thực hóa chủ trương. Ngoài chức năng thực thi các quyết định hành chính, xã, phường còn là nơi kiểm nghiệm sinh động hiệu quả của mô hình phát triển. Từ góc nhìn quản trị quốc gia, xã, phường là nơi tiếp xúc trực tiếp nhất giữa Nhà nước với nhân dân; nơi diễn ra phần lớn các quan hệ tương tác giữa người dân và hệ thống chính trị; nơi vận hành các dịch vụ công thiết yếu; không gian hình thành văn hóa cộng đồng, củng cố niềm tin xã hội và ý thức công dân. Chính vì vậy, xã, phường vừa là nơi phát huy quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, vừa là thước đo chân thực nhất về hiệu quả lãnh đạo của Đảng, năng lực quản trị của chính quyền và sức gắn kết của cộng đồng dân cư.
Các văn kiện Đại hội Đảng đã xác định mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam hướng tới mục tiêu do con người và vì con người, lấy chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân làm trung tâm. Do đó, xã, phường - cấp chính quyền gần dân nhất - phải trở thành không gian quan trọng để chuyển hóa những giá trị và đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam, từ tầm nhìn vĩ mô thành kết quả cụ thể trong đời sống.
Như vậy, điểm nhấn cốt lõi để hiểu đúng về xã, phường XHCN là phải thấy rõ đây không phải mô hình áp đặt đời sống dân cư, mà là yêu cầu xây dựng một cơ sở vững mạnh, một chính quyền phục vụ và một cộng đồng văn minh, nghĩa tình, phát triển hài hòa, lấy người dân làm trung tâm. Nội hàm cốt lõi của mô hình này là đặt người dân ở vị trí trung tâm. Chính quyền xã, phường phải trở thành thiết chế phục vụ nhân dân, bảo đảm quyền tham gia, quyền giám sát và quyền thụ hưởng của người dân trong những vấn đề liên quan trực tiếp đến cộng đồng. Mọi hoạt động của bộ máy công quyền đều phải hướng tới đáp ứng nhu cầu chính đáng của nhân dân, nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố niềm tin xã hội.
hdnd.hochiminhcity.gov.vn
