ĐSCT là cái trò đốt tiền của mấy thằng giàu, xứ này đéo có con cặc gì nguồn lực đi vay tiền chơi ngu.
1. Nhà Tần (Trung Quốc, thế kỷ III TCN)
Công trình lớn
Vạn Lý Trường Thành (giai đoạn đầu)
Lăng Tần Thủy Hoàng + đội quân đất nung
Cung A Phòng
Kết cục
Sụp đổ chỉ 15 năm sau khi lập quốc
2. Đế chế Khmer – Angkor (Campuchia, thế kỷ IX–XV)
Công trình lớn
Angkor Wat
Angkor Thom
Hệ thống thủy lợi phức tạp bậc nhất thế giới tiền hiện đại
Kết cục
Suy tàn nhanh từ thế kỷ XV
Bỏ hoang kinh đô Angkor
Nguyên nhân chính
Hệ thống hạ tầng quá phức tạp → khó duy trì
Biến đổi khí hậu (hạn hán – lũ lụt)
Chiến tranh với láng giềng
3. Văn minh Maya cổ điển (Trung Mỹ)
Công trình lớn
Kim tự tháp
Đền đài, quảng trường đá quy mô lớn (Tikal, Copán…)
Kết cục
Sụp đổ hàng loạt thành bang thế kỷ VIII–IX
Nguyên nhân
Khai thác tài nguyên quá mức
Hạn hán kéo dài
Chi phí duy trì tầng lớp cai trị và nghi lễ quá cao
4. Đế chế La Mã phương Tây
Công trình lớn
Đấu trường Colosseum
Hệ thống đường bộ, aqueduct, nhà tắm công cộng
Thành phố quy mô khổng lồ
Kết cục
Tây La Mã sụp năm 476
Lưu ý quan trọng
La Mã không sụp vì xây công trình
Nhưng:
Chi phí duy trì bộ máy + quân đội + hạ tầng khổng lồ
Khi nguồn thu giảm → hệ thống không gánh nổi
5. Đế quốc Ottoman (cuối thế kỷ XIX – đầu XX)
Công trình lớn
Cung điện Dolmabahçe (xa hoa bậc nhất châu Âu thời đó)
Công trình mang tính “phô trương ngang hàng cường quốc”
Kết cục
Khủng hoảng tài chính
Phụ thuộc nợ nước ngoài
Sụp đổ sau Thế chiến I