TRONG MỘT VỤ ÁN TRỐN THUẾ, AI SẼ BỊ ĐIỀU TRA VÀ AI PHẢI RA TÒA LÃNH ÁN?
Dạo này không hiểu sao trên Diễn đàn có nhiều bạn tỏ ra bi quan về nghề nghiệp kế toán, cho rằng nghề này dễ bị ở t.ù rồi lan truyền những năng lượng tiêu cực, lo sợ cho các bạn trẻ mới hoặc sắp bước chân vào nghề. Đành rằng tự do ngôn luận nhưng cũng cần có căn cứ. Hãy cùng tìm hiểu một vụ án tiêu biểu mà bị cáo bị kết tội theo Điều 200 Trốn Thuế Bộ Luật hình sự. Link bản án dưới comment. Lưu ý đây là bản án hình sự, không phải án hành chính cho tội Khai sai thuế theo Luật quản lý thuế.
1. Ai sẽ bị điều tra hỏi cung?
Khi có dấu hiệu hình sự, có thể do Cơ quan thuế chuyển hồ sơ, Cơ quan điều tra tự phát hiện hoặc do có cá nhân tổ chức khác tố cáo, cơ quan điều tra sẽ vào cuộc tiến hành điều tra trong thời hạn theo luật định để thu thập bằng chứng cứng chuyển qua Viện kiểm sát truy tố ra tòa. Vậy ai sẽ bị hỏi cung? Đó là tất cả những người trong Hình bên dưới bao gồm:
Ông S: trùm cuối người nắm quyền điều hành thực sự việc kinh doanh mua bán của Công ty Y.
Bà A và Ông Tr: là hai vợ chồng làm công cho ông S, được ổng mướn làm Giám đốc và Thành viên góp vốn đứng tên trên GPKD, đổi lại được ông S cho tiền mỗi tháng 5~7 triệu, đóng tiền học cho con.
Cô kế toán dịch vụ Hoa Ph. kiêm luôn kế toán trưởng công ty. Đây là người mà mọi người quan tâm và lo cho sự an nguy của cô ấy nhất. Ở đây cần điều tra vai trò của cô ấy là gì trong công ty, có giúp sức cho công ty Y trốn thuế hay không?
Công ty O và H bán hóa đơn khống cho Công ty Y: Cơ quan điều tra sẽ mở rộng điều tra ra nguyên đường dây để hốt trọn ổ.
Công ty Z là khách hàng mua cát từ công ty Y: Cơ quan điều tra xem có thuộc đường dây mua bán hóa đơn không.
Và cuối cùng Chị cán bộ thuế quản lý công ty Y: Liệu chị có thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý thuế của mình để xảy ra hậu quả nghiêm trọng không?
2. Hành vi vi phạm vụ này là tội gì?
Công ty Y đã mua 7 hóa đơn khống từ công ty O và H để hợp thức hóa cát đầu vào để xuất bán cát 6 hóa đơn đầu ra cho công ty Z để san lấp dự án Thành phố Vương Gia ở Quận 9. Do đó có thể thấy là ở đây Công ty Y, Z có mua bán cát thực. Chỉ có đầu vô của Y là không có hóa đơn nên mua hóa đơn từ 2 ông ất ơ O và H.
(
Chú giải cá nhân: theo một bài báo mình đọc cũng lâu rồi nên ko nhớ rõ, cho rằng hơn 40% nguồn cát cung cấp cho các dự án bất động sản ở TPHCM là cát lậu, tức không từ các mỏ cát có đăng ký quản lý với Nhà nước. Do đó các tay buôn cát lậu sẽ không xuất hóa đơn mà bên mua như công ty Y này sẽ phải tự tìm cách hợp thức hóa đầu vào.) Đối với tội này tòa thường sẽ trưng cầu ý kiến giám định viên, đó là những cán bộ thuế độc lập không liên quan đến vụ án. Giám định viên xác định đây là
hành vi trốn thuế theo Điều 200 BLHS. Định nghĩa chi tiết tội này khá dài, mọi người nên giở BLHS ra xem cho chuẩn.
3. Ai sẽ bị kết án?
Bạn nghĩ ai sẽ bị kết án? Lưu ý đối với án hình sự thường là sẽ kết tội cá nhân. Kết tội pháp nhân ví dụ công ty Y, Z, O, H cũng có nhưng rất ít xảy ra trường hợp này nên tạm thời bỏ qua.
Những cá nhân bán hóa đơn của Công ty O và H: Chắc chắn là phải xử, nhưng sẽ bị truy tố trong vụ án khác cùng với đường dây của họ để xử một thể.
Ông S trùm cuối của công ty Y: chính xác. Tuy nhiên ông này đã qua đời do tai nạn giao thông vào năm mua bán hóa đơn, trước khi bị điều tra luôn nên được miễn truy tố theo Bộ luật tố tụng hình sự.
Gió đưa cây cải về trời rau răm ở lại chịu đời đắng cay,
bà A chỉ là người thừa lệnh nhưng với vai trò Giám đốc kiêm đại diện pháp luật, bả làm thuê nên nghe lời chủ ký hết hồ sơ, hợp đồng, giấy tờ, UNC,.... không thể thoát được. Tuy nhiên chị này có nhiều tình tiết giảm nhẹ như tự giác khắc phục hậu quả (nộp vô trước 500 triệu) thành khẩn khai báo và đang mang thai
... nên Tòa quyết định giảm án kịch sàn:
+
Tù treo: 2 năm 6 tháng, thử thách 5 năm
+
Truy thu số thuế trốn 4,1 tỷ, buộc nộp vào ngân sách. Lưu ý án hình sự là truy thu cá nhân không phải truy thu doanh nghiệp.
+
Phạt tiền 50 triệu
+
Cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý kinh tế trong 5 năm
Chú giải cá nhân: Có lẽ ba vị quan tòa+kiểm sát viên là đờn ông, ngoài xét lý ra họ cũng có cân nhắc đến tình. Đó là chị này chỉ là người làm thuê mà phải gánh hết tội lại đang mang thai nên cũng hết sức khoan hồng khi lượng án: cho hưởng án treo, tiền phạt 50 triệu tính ra còn ít hơn nếu phạt hành chánh (4,1 tỷ x 20% = 835 triệu + lãi chậm nộp 0.3~0.5%/ngày). Chỉ có tiền thuế trốn 4,1 tỷ là hơi nặng đô, bả làm công đến mãn kiếp cũng chưa chắc có số đó. Công ty Y và gia đình ông S nếu chơi đẹp thì nên hỗ trợ bà A nộp khoản này cho trọn tình chủ tớ. Còn cấm hành nghề quản lý thì cấm cho vui thôi. Chứ giờ có cho tiền, sau vụ này chưa chắc bả dám đứng ĐDPL công ty thứ hai.
4. Vậy ai thoát án hình sự?
Ông S trùm cuối: Đi chầu ông bà cùng năm mua bán hóa đơn, trước khi bị điều tra nên không bị truy tố. Án dương gian thì được miễn, chuyển xuống cho Diêm Vương xử tiếp.
Ông Tr chồng bà A, đứng vốn trên GPKD cho vui vậy thôi chứ hông có ký tá gì hết, nên thoát tội.
Cô kế toán dịch vụ Hoa Ph. Đoạn này quan trọng nên trích nguyên văn để anh chị em kế toán rút kinh nghiệm, xác định lằn ranh đỏ để không vượt qua thì sẽ an toàn:
"Đối với Nguyễn Thị Hoa Ph là kế toán dịch vụ, được A thuê làm kế toán, báo cáo thuế tại nhà Ph và đi nộp hồ sơ thuế tại cơ quan thuế. Ph kê khai báo cáo thuế, hồ sơ sổ sách kế toán, báo cáo tài chính năm, làm việc trực tiếp với cơ quan thuế. Tất cả mọi giao dịch như ký hợp đồng, cung cấp số liệu và hóa đơn chứng từ mua vào, bán ra của Công ty Y đều do Võ Thúy A cung cấp thông tin, số liệu cho Ph rồi Ph thực hiện báo cáo với cơ quan thuế theo yêu cầu của A. Do đó, không có cơ sở xử lý hình sự đối với Nguyễn Thị Hoa Ph."
Chú giải cá nhân: Chị Hoa Ph là kế toán dịch vụ thuê ngoài nên việc chi không dính líu đến công việc nội bộ nên cũng đỡ rủi ro. Đúng là làm kế toán trưởng nội bộ có thể sẽ rủi ro hơn khi phải tham gia vào việc ký kết hợp đồng, xuất hóa đơn...
Chị cán bộ thuế quản lý: Chị này để xảy ra hành vi trốn thuế trong những doanh nghiệp do mình quản lý nhưng đã có nghi ngờ và báo cáo lãnh đạo nên cũng không bị xử lý hình sự. Nguyên văn nhận định của Tòa:
"Đối với hành vi của Trần Thị Bích Ng là công chức của Chi thuế Quận 9 (nay là Chi cục Thuế thành phố Thủ Đức) được phân công quản lý, kiểm tra, thu thuế Công ty Y. Kết quả điều tra xác định Lê Thị Bích Ng không thông đồng, bao che cho Công ty Y trong việc gian lận, trốn thuế. Quá trình thực hiện nhiệm vụ chị Ng đã thực hiện đầy đủ chức trách, nhiệm vụ được giao và có báo cáo đến lãnh đạo chi cục thuế về việc nghi vấn Công ty Y mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Do đó, không có cơ sở xử lý hình đối với Trần Thị Bích Ng"=> Chú giải cá nhân: Cái này đáng khen hơn là đáng trách.
Công ty Z là khách hàng mua cát từ công ty Y: "Việc Công ty Y trốn thuế H, L (Công ty Z) không biết và liên quan. Do đó, không có cơ sở xử lý hình sự đối với Phan Thanh H, Nguyễn Thị Khánh L."
Chú giải cá nhân: Theo mình xử vậy là hợp lý. Công ty nào sai thì xử lý công ty đó là đúng, Không thể sai từ F0 (Công ty O, H bán hóa đơn khống), F1 (Công ty Y mua hàng thật nhưng hóa đơn khống) mà xử dắt dây qua F3 (Công ty Z mua hàng thật và hóa đơn thật) và những Fn sau đó. Nếu xử thì chắc phải xử luôn F4 Vương Gia chủ đầu tư dự án Thành phố Vương Gia mất.
5. Bài học rút ra;
+Luật pháp nghiêm minh nhưng cũng có lý có tình, ai sai thì phải bị trừng trị, có xét đến tình tiết giảm nhẹ khi lượng hình.
+Không nên làm đại diện pháp luật cho những tổ chức mà mình không hiểu rõ và đặc biệt ký tá những giấy tờ hồ sơ vi phạm pháp luật. Khi bị truy tố thì trách nhiệm hình sự là của cá nhân gánh chứ không phải tổ chức. Như bà A giờ có bán thân cũng chưa chắc có 4 tỷ đóng vô ngân sách.
+Riêng về kế toán, rủi ro nghề nghiệp là có thật, rủi ro hình sự cũng có thật. Nên xác định những lằn ranh đỏ (red line) cho mình để răn bản thân không được cán qua. Tùy mỗi cá nhân sẽ có những thước đo giá trị cho bản thân mà lựa chọn lằn ranh và hành động phù hợp. Dĩ nhiên khi va chạm thực tế sẽ phức tạp hơn, nhiều cám dỗ hơn và dẫn đến lí trí bị lu mờ đi. Tuy nhiên, trước khi làm thì nên nghĩ đến hậu quả, cân nhắc những mối lợi trước mắt so với những tổn thất lâu dài trong sự nghiệp hành nghề.
Tóm lại qua bản án này, mình muốn chỉ ra rằng truyền thuyết "giám đốc và kế toán luôn vào trỏng cùng nhau" là không chính xác. Ai phạm tội thì mới vào thôi. Như vụ này chị kế toán Hoa Ph vẫn phây phây đó thôi.
Cũng rất mong được anh chị làm kế toán thực chiến đi trước có kinh nghiệm, kể cả nội bộ hay dịch vụ, xin chia sẻ, chỉ giáo cho những em mới vào nghề những chiêu nào để giảm rủi ro cho bản thân để các em phòng thân khi hữu sự.
Link bản án full dưới comment.