Bần tăng chỉ là kẻ ngu muội, chỉ biết lý thuyết cơ bản suông và lịch sử. Còn thực tiễn bần tăng không có duyên nên không học được gì.
Bần tăng chỉ xin tổng hợp những điều cơ bản nhất, dễ hiểu, ngắn gọn, lịch sử nguồn gốc và quan điểm, góc nhìn đa chiều để thí chủ có thể nghiên cứu, tìm hiểu nó một cách đúng đắn mà không phải lầm đường lạc lối.
Phần I: Nguồn gốc hình thành và lịch sử xung quanh Tiên thiên bát quái, Hậu thiên bát quái và Kinh dịch
1. Tiên thiên bát quái
Truyền thuyết kể rằng vào thời Phục Hy, trên sông Hoàng Hà xuất hiện một con Long Mã, trên lưng có mang theo Hà Đồ, gọi là “Hà xuất Đồ”. Phục Hy dựa vào Hà Đồ mà sáng tạo ra Tiên Thiên Bát Quái.
Đồ hình Hà Đồ (do Trần Đoàn lão tổ vào thời Bắc Tống truyền lại đến ngày nay):
Sử dụng các số từ 1 đến 10, sắp xếp dạng hình tròn, theo nguyên lý tương sinh (1-6 Bắc, 2-7 Nam, 3-8 Đông, 4-9 Tây, 5-10 Trung cung). Hà đồ biểu trưng cho bản chất của vạn vật, nhiều lý thuyết cho rằng Tiên thiên bát quái của Phục Hy là tĩnh và thuận.
2. Hậu thiên bát quái
Khi Đại Vũ trị thủy, từ trong sông Lạc xuất hiện một con rùa thần, trên lưng có mang Lạc Thư, gọi là “Lạc xuất Thư”. Đại Vũ dựa vào Lạc Thư mà thành công trong việc trị thủy, chia thiên hạ thành Cửu Châu và thiết lập Cửu Chương Đại Pháp để trị quốc, đưa vào “Thượng Thư” với tên “Hồng Phạm”. Sau đó, Chu Văn Vương dựa vào Lạc Thư mà sáng tạo ra Hậu Thiên Bát Quái.
Đồ hình Lạc Thư (cũng do Trần Đoàn lão tổ truyền lại vào thời Bắc Tống):
Sử dụng các số từ 1 đến 9, sắp xếp dạng hình vuông, tổng hàng ngang, dọc, chéo đều bằng 15. Số 5 nằm giữa, số 1-9 bao quanh theo quy luật khác Hà Đồ.
Biểu diễn sự vận hành, biến hóa của vạn vật trong đời sống (thời tiết, phong thủy, mệnh lý)... mang tính vận động.
64 quẻ Kinh dịch (Chu Dịch, theo truyền thuyết do Chu Văn Vương biên soạn) nguồn gốc cũng đều xuất phát từ Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái dựa trên quy luật tĩnh và động, bản chất và quy luật vận hành của vạn vật mà từ đó suy diễn ứng với con người, sự tác động của con người đối với vạn vật...
Cả Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái phát triển nhất vào thời của Chu Văn Vương, tuyệt tích vào thời Xuân Thu và bất ngờ xuất hiện trở lại vào thời Bắc Tống nhờ công của đạo sĩ Trần Đoàn (Trần Đoàn lão tổ, hiệu Hy Di Tiên sinh do Tống Thái Tông Triệu Quang Nghĩa ban tặng). Trần Đoàn lão tổ cũng được xem là ông tổ của Tử vi, phong thuỷ ngày nay. Gần như tất cả các hệ chi phái Tử vi, phong thuỷ ngày nay đều dựa theo Trần Đoàn lão tổ!
Tiên Thiên Bát Quái và Hậu Thiên Bát Quái qua hình vẽ:
Bảng đối chiếu sự khác biệt cơ bản giữa Tiên thiên và Hậu thiên:
Hình bát quái ☰ ☱ ☲ ☳ ☴ ☵ ☶ ☷
Tên quẻ CÀN ĐOÀI LY CHẤN TỐN KHẢM CẤN KHÔN
Số tiên thiên: 1 2 3 4 5 6 7 8
Số hậu thiên: 6 7 9 3 4 1 8 2
Bốn mùa tiên thiên: Hạ Xuân Xuân Đông Hạ Thu Thu Đông
Bốn mùa hậu thiên: Thu Thu Hạ Xuân Xuân Đông Đông Hạ
Phương hướng tiên thiên: Nam Đông Nam Đông Đông Bắc Tây Nam Tây Tây Bắc Bắc
Phương hướng hậu thiên: Tây Bắc Tây Nam Đông Đông Nam Bắc Đông Bắc Tây Nam
Đặc tính tiên thiên: Sáng tạo Hân hoan Trung thành Kích động Hiền lành Sâu sắc Tĩnh lặng Sáng tạo
Đặc tính hậu thiên: Sáng tạo Vui sướng Đeo bám Khơi dậy Dịu dàng Không đáy Vững chắc Dễ tiếp thu
Tất cả các trường phái Tử vi, phong thuỷ, tất cả các chi nhánh huyền học từ chính tông cho tới các môn như ngãi, di, cổ... đều xuất phát từ Tiên thiên, Hậu thiên và Kinh dịch và không nằm ngoài những quy luật trên. Hay nói một cách ngắn gọn hơn, nó bao trùm bản chất của vạn vật vũ trụ, sự vận hành vạn vật và con người cũng không ngoại lệ.
Ý nghĩa: Vạn vật trong vũ trụ này đều có bản chất và sự vận hành của nó. Tĩnh cũng là nó mà động cũng là nó, mà có thể cũng không phải là nó. Đời người cũng vậy, có những điều không thể tránh khỏi mà cũng có những điều hoàn toàn có thể thay đổi (đây là lời 2 cao nhân am hiểu về huyền học, kinh dịch đã nói và bần tăng chỉ dùng văn phong của mình để diễn giải lại cho đúng ý).
Chúc các thí chủ đọc được những lời này sẽ lĩnh ngộ được điều gì đó và nếu có nghiên cứu về lĩnh vực này cũng không bị lầm đường, lạc lối