Khoa thi Hội đầu tiên dưới thời vua Lê Thánh Tông năm Quý Mùi niên hiệu Quang Thuận 4 (1463) đã diễn ra ở quy mô lớn từ trước chưa từng có, với 4.400 sĩ tử dự thi. Kết quả lấy đỗ 44 Tiến sĩ (vừa đúng tỉ lệ 1/100). Vua Lê Thánh Tông đích thân ban cho 3 vị Tam khôi khoa này mỗi vị một lá cờ thêu (gọi là “Cờ Tam khôi”) để dòng chữ “Trạng nguyên Lương Thế Vinh; Bảng nhãn Nguyễn Đức Trinh; Thám hoa Quách Đình Báo; thiên hạ cộng trí danh”.
Tình hình chính trị, xã hội ổn định, kinh tế, văn hoá giáo dục phát triển, các khoa thi Hương, thi Hội, đều đặn 3 năm mở một khoa. Kẻ sĩ có tài năng không lo bị bỏ rơi bỏ sót, hăng hái học tập kinh điển, trau đồi văn phong, quyết chiếm tên bảng vàng.
Sau thời Thánh Tông, Hiến Tông, chính sự triểu đình không còn thịnh sáng như trước, thậm chí hôn quân vô đạo như Uy Mục bị người đời gọi là “vua quỷ”. Tuy vậy việc học hành thi cứ đã thành nề nếp, các khoa thi vẫn mở đều. Quy mô sĩ tử dự thi lại có phần đông hơn như khoa Hồng Thuận 3 (1511), Hồng Thuận 6 (1514) đời Lê Tương Dực có đến 5.700 người dự thi. Ngay cả dưới thời Quang Thiệu, Thống Nguyên xẩy ra nhiều việc phế lập, binh biến, nhưng các khoa thi vẫn không bỏ.
Triểu Mạc: Thể chế nói chung cũng như riêng về giáo dục thi cử vẫn theo các định lệ của nhà Lê. Khoa thi đầu tiên của nhà Mạc là khoa Kỷ Sửu niên hiệu Minh Đức (1529) đời Mạc Đăng Dung lấy đỗ 27 tiến sĩ, tiếp theo đều đặn 3 năm một khoa, không gián đoạn. Các vua nhà Mạc rất chú trọng việc tuyển chọn nhân tài bằng các khoa thi Tiến sĩ, trọng dụng họ để làm chỗ dựa cho triều đình. Ngay cả những năm cuộc chiến giữa nhà Mạc và nhà Lê Trung hưng lan rộng, nhà Mạc vẫn đều đặn mở các khoa thi Tiến sĩ. Kể từ khoa Kỷ Sửu Minh Đức thứ 3 (1529) đến khoa Nhâm Thìn niên hiệu Hồng Ninh 2 (1592) đời Mạc Mậu Hợp, trước sau nhà Mạc đã tổ chức được 22 khoa, lấy đỗ 460 Tiến sĩ.
Triểu Lê Trung hưng: Sau thời kỳ cùng cố căn cứ ở vùng núi Thanh Hoá, lần đầu tiên triểu Lê Trung hưng mở khoa thi Tiến sĩ ở hành cung Yên Trường vào năm Thuận Bình 6 (1554), gọi là Chế khoa. Trong những điều kiện khó khăn của buổi đầu, phải đến năm Chính Trị 8 (1565) mới mở được chế khoa lần thứ 2, lại mười mấy năm sau mới mở Chế khoa lần thứ 3 năm Gia Thái 5 (1577). Từ khoa Canh Thìn Quang Hưng 3 (1580) thực hiện tương đối đều 3 năm một khoa (trừ năm 1586 không tổ chức được). Các khoa thi của triểu Lê Trung hưng thường tổ chức ở sách Vạn Lại (thuộc tổng An Trường huyện Thụy Nguyên phủ Thiệu Thiên - Nay thuộc huyện Thiệu Hoá). Các khoa thi này cũng ban các học vị như định lệ, nhưng không thi Đình.
Như vậy trong khoảng thời gian từ 1554 cho đến năm 1592 có những năm có cả thi Hội của triều Mạc và của triều Lê Trung hưng.
, các vua Lê chúa Trịnh tuy tài đức, học vấn có khác nhau, nhưng đối với các nhà khoa bảng chân tài sự đãi ngộ trước sau vẫn trọng hậu. Lê Quý Đôn đã từng điểm lại việc này và nhận xét: “Bản triều từ lúc trung hưng đến nay, đối với người đỗ khoa Tiến sĩ đãi ngộ rất hậu, bổ dụng rất cao: 1- Ban cho mũ áo, cân đai triều phục, cho vinh quy về quê hương, có đủ các hạng cờ quạt, nghi trượng, phường trống và phường nhạc đón rước. 2- Viên quan có trách nhiệm bắt dân làng trước hết dựng phú đệ cho Tiến sĩ. 3- Không những người đỗ Tam khôi hoặc ứng thí chế khoa trúng cách được bổ vào Viện Hàn Lâm, mà cả người đễ Đồng Tiến sĩ cũng được bổ chức quan khoa đạo, không phải bổ làm quan ở phủ, huyện. 4- Trong mỗi khoa một người đỗ trẻ tuổi nhất được bổ chức Hiệu thảo. 5- Người nào bổ quan ở ngoài các trấn thì bổ vào hai ty Thừa chính hoặc Hiến sát, đều trao chưởng ấn chính thức, không phải giữ chức tá nhị. Năm ân điển này so với việc đặt khoa mục ở Trung Quốc từ xưa đến nay chưa từng có”),
mày bị ngu hả
ai cũng có thể học
nhà vua chọn người dựa trên học
mà ko cho học ?? có biết suy nghĩ ko mà nói toán vs văn ở đây