Trong khoảng 10 năm gần đây (khoảng 2016–2026), các sĩ quan Mỹ gốc Việt cao cấp nhất trong Quân đội Hoa Kỳ chủ yếu đạt cấp bậc Thiếu tướng (Major General, 2 sao) ở Lục quân và Thủy quân Lục chiến, hoặc Phó Đề đốc (Rear Admiral, 1 sao) ở Hải quân.
Chưa có ai đạt cấp 3 sao hoặc 4 sao. Những người nổi bật nhất thường có xuất thân tị nạn năm 1975 hoặc sinh tại Việt Nam trước đó, và được xem là biểu tượng thành công của cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Dưới đây là thông tin chi tiết về những người cao cấp nhất, dựa trên các nguồn chính thức (Wikipedia, trang Quân đội Mỹ, báo Người Việt, VOA, Stars and Stripes…).
1. Thiếu tướng Viet Xuan Luong (Lương Xuân Việt) – Lục quân Hoa Kỳ (cao cấp nhất về quân hàm và tầm ảnh hưởng)
• Cấp bậc cao nhất: Thiếu tướng (Major General, 2 sao) – thăng năm 2018 (đã là Chuẩn tướng từ 2014).
• Điểm nổi bật: Ông là người Mỹ gốc Việt đầu tiên được thăng hàm tướng (flag/general officer) trong lịch sử Quân đội Hoa Kỳ.
- Tiểu sử & sự nghiệp:
• Sinh năm 1965 tại Biên Hòa. Gia đình di tản năm 1975 (khi ông 9 tuổi) trên tàu USS Hancock.
• Nhập ngũ 1987, phục vụ 34 năm.
• Tham chiến Iraq và Afghanistan; chỉ huy các đơn vị nhảy dù (82nd & 101st Airborne).
• Chức vụ cao: Phó Tư lệnh hành quân Sư đoàn Kỵ binh số 1; Phó Tư lệnh Quân đoàn 8 tại Hàn Quốc; Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ tại Nhật Bản (2018–2021).
• Nghỉ hưu: Tháng 6/2021. Hiện sống tại Texas, làm việc trong khu vực tư nhân (công nghệ, cố vấn).
• Ông vẫn được coi là vị tướng gốc Việt cao cấp nhất về quân hàm trong Lục quân cho đến nay.
en.wikipedia.org
2. Thiếu tướng Lapthe C. Flora (Châu Lập Thể) – Lục quân Vệ binh Quốc gia Hoa Kỳ
• Cấp bậc cao nhất: Thiếu tướng (Major General, 2 sao) – thăng khoảng 2020 (Chuẩn tướng từ 2016).
• Điểm nổi bật: Một trong những vị tướng gốc Việt cao cấp nhất còn tại ngũ đến gần đây; từng chỉ huy lực lượng liên hợp tại châu Phi.
- Tiểu sử & sự nghiệp:
• Sinh năm 1962 tại Sài Gòn. Là “boat person”, vượt biển tị nạn năm 1980.
• Tốt nghiệp Virginia Military Institute; phục vụ hơn 36 năm.
• Chức vụ cao: Phó Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ tại châu Phi; Tư lệnh Lực lượng Liên hợp Horn of Africa (CJTF-HOA, 2020–2021); Trợ lý đặc biệt Giám đốc Vệ binh Quốc gia Lục quân.
• Nghỉ hưu: Tháng 4/2024.
en.wikipedia.org
3. Thiếu tướng William H. Seely III – Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
• Cấp bậc cao nhất: Thiếu tướng (Major General, 2 sao).
• Điểm nổi bật: Sinh tại Sài Gòn; từng là sĩ quan gốc Á cao cấp nhất trong Thủy quân Lục chiến ở một số giai đoạn.
• Tiểu sử & sự nghiệp:
• Sinh năm 1967 tại Sài Gòn (cha mẹ gặp nhau tại Việt Nam).
• Phục vụ hơn 36 năm; chuyên về tình báo và chỉ huy đặc nhiệm.
• Chức vụ cao: Giám đốc Tình báo Thủy quân Lục chiến; Tư lệnh Lực lượng Đặc nhiệm Iraq (chống ISIS); Chỉ huy Trường Chỉ huy Liên quân; Chỉ huy Trường Eisenhower (National Defense University).
• Nghỉ hưu: Khoảng năm 2025 (sau đó làm Chỉ huy Quân đoàn Sinh viên Virginia Tech).
en.wikipedia.org
4. Phó Đề đốc Huan T. Nguyen (Nguyễn Từ Huấn) – Hải quân Hoa Kỳ
• Cấp bậc cao nhất: Phó Đề đốc (Rear Admiral, 1 sao) – thăng tháng 10/2019.
• Điểm nổi bật: Người Mỹ gốc Việt đầu tiên đạt hàm tướng (flag officer) trong Hải quân Hoa Kỳ.
• Tiểu sử & sự nghiệp:
• Sinh tại Huế; gia đình bị thiệt mạng trong Tết Mậu Thân 1968 (ông sống sót khi mới 9 tuổi).
• Di tản năm 1975; tốt nghiệp kỹ sư điện tại Oklahoma State University.
• Chuyên ngành Kỹ thuật (Engineering Duty Officer) và an ninh mạng.
• Chức vụ cao: Phó Tư lệnh Kỹ thuật An ninh mạng tại Naval Sea Systems Command (NAVSEA).
• Hiện đã nghỉ hưu hoặc chuyển sang hoạt động dân sự (CEO quỹ phi lợi nhuận).
nextshark.com
5. Phó Đề đốc Tuan Nguyen – Hải quân Hoa Kỳ (mới nhất)
• Cấp bậc cao nhất: Phó Đề đốc (Rear Admiral, 1 sao) – thăng và tấn phong tháng 8/2024.
• Điểm nổi bật: Một trong những vị Phó Đề đốc gốc Việt mới nhất; lễ thăng chức diễn ra trên tàu USS Blue Ridge (tàu từng tham gia sơ tán gia đình ông năm 1975).
• Tiểu sử & sự nghiệp:
• Người tị nạn Việt Nam; lớn lên tại Mỹ.
• Chuyên ngành Foreign Area Officer (sĩ quan khu vực nước ngoài).
• Chức vụ cao: Attaché Quốc phòng tại Trung Quốc; hiện là Senior Defense Official/Defense Attaché tại Ấn Độ.
• Đây là dấu mốc quan trọng gần đây nhất cho cộng đồng.
navy.mil
Các vị tướng khác đáng chú ý
• Chuẩn tướng John R. Edwards (Không quân Hoa Kỳ): Người gốc Việt đầu tiên trong Không quân (thăng khoảng 2020). Cha Mỹ, mẹ Việt; sinh tại Sài Gòn năm 1972.
• Một số tên khác từng xuất hiện trong danh sách trước 2022 (như Chuẩn tướng Danielle J. Ngo) nhưng ít thông tin cập nhật gần đây hoặc đã nghỉ hưu sớm hơn.
Tổng kết
• Cấp bậc cao nhất trong giai đoạn này là Thiếu tướng 2 sao (Luong, Flora, Seely).
• Hải quân có hai Phó Đề đốc gốc Việt (Huan Nguyen và Tuan Nguyen).
• Hầu hết đều có hành trình từ tị nạn hoặc sinh tại Việt Nam → thành công nhờ giáo dục và phục vụ tận tụy.
• Số lượng tướng gốc Việt vẫn còn ít so với tổng thể, nhưng đang tăng dần và được cộng đồng tự hào.
Người tiêu biểu nhất:
Thiếu tướng Lương Xuân Việt – vì ông là người tiên phong, đạt cấp bậc này sớm nhất và giữ vị trí chỉ huy chiến lược quan trọng nhất.
• Các vị khác (Flora, Seely) cũng đạt 2 sao nhưng muộn hơn và trong bối cảnh khác (Vệ binh Quốc gia hoặc Thủy quân Lục chiến).
Câu chuyện của họ đều là biểu tượng của người Việt tị nạn thành công tại Mỹ nhờ nỗ lực, giáo dục và phục vụ Tổ quốc mới.