Tham nhũng và động lực phát triển

Tham nhũng và động lực phát triển

Bao cấp và Đổi mới chính là hai mặt vấn đề của tham nhũng mà bạn có thể so sánh.

Bao cấp ít tham nhũng, cuộc sống đói khát, nhem nhuốc.

Người ta đói tới mức có người từng cạo vữa tường để ăn.

Nhìn lại bức ảnh gia đình thời bao cấp, ai cũng hom hem, tiều tuỵ, nếu được casting phim zombie hẳn chẳng cần hoá trang (thật lòng).

Chỉ cần nhìn ánh mắt con người, và nó là nơi thể hiện tất cả sinh khí con người, tâm bạn đẹp, cuộc sống tinh thần bạn tốt, bạn khoẻ mạnh; bạn tiều tuỵ, bạn có dã tâm, bạn đói khát…tất cả đều thể hiện ở ánh mắt.

Nhìn ánh mắt con người thời bao cấp, bạn thấy một nỗi cùng cực, một sự bế tắc vô phương cứu chữa…

Mình từng trải qua tất cả màn đêm đặc quánh, không hy vọng, không ánh sáng le lói ấy.

Không thể diễn tả hết nỗi khổ đói khát, kiệt quệ ấy bằng ngôn ngữ, chỉ biết rằng nếu phải quay lại thời bao cấp, mình tin nhiều người sẽ tự sát.

Nhưng tại sao đói khát như thế người ta không làm khác đi?

Tất cả đều là sự u mê, lý tưởng hoá, tin vào một ngày mai tươi sáng nào đó, vô định nơi chân trời.

Người ta tin rằng cứ thanh bạch, tận hiến là sẽ đến được đó.

Nó như một giấc mơ mang màu sắc tôn giáo, cứ cặm cụi, chăm chỉ, thanh bạch, đói khát đi rồi có ngày được đấng bề trên ban ân điển.

Trí não chỉ dùng vào việc làm sao mánh mung cắt dán tem phiếu để tem Hà Đông thành tem HN.

Bé tý đã biết “xếp hàng tiếp sức”, đứa em xếp lốt cho đứa chị, đứa chị xong lại chui xuống xếp cho đứa em, gần đến nơi để tránh bị nhớ mặt thì đứa em, đứa chị nhảy vào…

Cứ thế để mua thêm quả trứng bọc than đen xì (chẳng phải trứng muối như giờ đâu, mà là cách người ta chống trứng bị ung mà thôi), rồi cười ha hả tưởng mình thông minh nhất quả đất.

Đó là tư duy tham nhũng đầu tiên từ đứa trẻ bé tý bị dồn vào chân tường.

Tham nhũng xấu xa nhìn từ góc nhìn văn minh nhưng đó lại là động lực để những đứa trẻ sinh tồn kiếm thêm quả trứng cho gia đình.

Nó là sự ban thưởng của trí tuệ lúc đói khát mà không phải đứa trẻ nào cũng biết.

Và rồi mở cửa.

Người ta lại thấy một thế giới khác, khi tư bản tràn vào đầu tư.

Nền kinh tế hàng hoá bắt đầu xuất hiện.

Làm việc cho tư bản, lương được trả bằng đô la, xanh lè, lấp lánh, đổi một tờ tiền vác cả túi, thì phần lớn dân chúng vẫn đói khát, nhìn thấy hàng hoá đấy nhưng lương vẫn như thời bao cấp.

Lương thấp, hàng hoá đầy nhóc như thiên đường bị phá kho thóc, thế là tham nhũng.

Chẳng dại gì, ký cái giấy phép đầu tư kiếm cả chục ngàn tờ đô xanh lè, làm sao mà cưỡng lại được.

(Cảm giác được sờ vào tờ 100 đô la xanh lè, dày khục như bước vào thánh đường, mụ mị hết cả đầu. Cảm giác đấy vĩnh viễn ám ảnh tâm trí, không thể nào quên được)

Nó chẳng hề xấu vì ai cũng làm thế, không làm mới là xấu.

Chỉ có kẻ ngu, kẻ đần độn mới từ chối lợi ích.

Lý Quang Diệu nhìn thấy điều đó. Ông viết trong hồi ký rằng nếu Á Đông mà áp dụng chế độ phúc lợi kiểu phương Tây thì tất cả người ta sẽ trục lợi hết.

Tất cả sẽ ở nhà và chờ ăn phúc lợi, chẳng ai chịu đi làm.

Nếu đứa trẻ ở phương Tây nghe thấy bố mẹ bàn chuyện trốn thuế, nó sẽ gọi cảnh sát, còn trẻ con Á Đông sẽ tự hào.

Trẻ con Á Đông chẳng quan tâm bố mẹ kiếm tiền thế nào, nó chỉ quan tâm có tấm áo mới để khoe bạn bè.

Và để chống tham nhũng, Singapore ngay từ đầu đã để chế độ lương triệu phú cho quan chức.

Nó khiến tất cả tinh hoa đều muốn làm cho chính phủ vì lương cực cao, con cái được học trường tốt, hưởng dịch vụ cao cấp…

Chế độ lương này bắt người ta phải đánh đổi, nếu tham nhũng sẽ mất tất cả.

Bạn có dám tham nhũng để mất lương triệu đô, mất trường học tốt cho con, mất quyền mua nhà ở cao cấp giá tốt, mất quyền chăm sóc y tế, mất chế độ lão khoa đỉnh cao…?

Bạn dám không?

Không đời nào.

Chống tham nhũng ở Á Đông phải là cơ chế đánh đổi như thế chứ không phải thứ đạo đức nửa Khổng, nửa Mác-xít kia.

Mình chẳng bao giờ chửi bới, nhục mạ quan chức tham nhũng vì mình biết nếu mình ở đó, mình cũng sẽ như họ, thậm chí còn tàn bạo hơn khi bạn thông thạo mọi lý thuyết phát triển và được đào tạo bài bản về luật và quản trị.

Bạn không thể chống tham nhũng khi đồng lương vẫn chết đói, lại còn bắt quan chức là nô bộc của dân, đi vài chục cây số cọc cạch chiếc xe đạp.

Đó chỉ là giấc mơ của đám người thần kinh.

Bạn chẳng thể chống tham nhũng khi báo chí là công cụ chính trị.

Bạn chẳng thể chống tham nhũng khi tư pháp chờ điện thoại của chi bộ, luật sư chỉ là môi giới giữa cơ quan điều tra với toà án và bị can.

Các bạn không thể chống tham nhũng mà cơ chế làm nên nó không ai dám động vào.

Bạn làm sao cả đời đi đẽo sản phẩm cho tròn từ một chiếc khuôn méo được?

Tham nhũng trong thực tại đó mới là động lực để phát triển.

Nó chính là động lực để người ta động chân, động tay với đồng lương chết đói.

Chống tham nhũng về bản chất là “ngắt cầu dao” mọi nỗ lực muốn cống hiến, dấn thân.

Các bạn có đọc nổi hai trang sách khai sáng đâu mà cứ múa may chống cái nọ, cái kia.

Đám dở người lại còn cuồng Trump
 
Tham nhũng và động lực phát triển

Bao cấp và Đổi mới chính là hai mặt vấn đề của tham nhũng mà bạn có thể so sánh.

Bao cấp ít tham nhũng, cuộc sống đói khát, nhem nhuốc.

Người ta đói tới mức có người từng cạo vữa tường để ăn.

Nhìn lại bức ảnh gia đình thời bao cấp, ai cũng hom hem, tiều tuỵ, nếu được casting phim zombie hẳn chẳng cần hoá trang (thật lòng).

Chỉ cần nhìn ánh mắt con người, và nó là nơi thể hiện tất cả sinh khí con người, tâm bạn đẹp, cuộc sống tinh thần bạn tốt, bạn khoẻ mạnh; bạn tiều tuỵ, bạn có dã tâm, bạn đói khát…tất cả đều thể hiện ở ánh mắt.

Nhìn ánh mắt con người thời bao cấp, bạn thấy một nỗi cùng cực, một sự bế tắc vô phương cứu chữa…

Mình từng trải qua tất cả màn đêm đặc quánh, không hy vọng, không ánh sáng le lói ấy.

Không thể diễn tả hết nỗi khổ đói khát, kiệt quệ ấy bằng ngôn ngữ, chỉ biết rằng nếu phải quay lại thời bao cấp, mình tin nhiều người sẽ tự sát.

Nhưng tại sao đói khát như thế người ta không làm khác đi?

Tất cả đều là sự u mê, lý tưởng hoá, tin vào một ngày mai tươi sáng nào đó, vô định nơi chân trời.

Người ta tin rằng cứ thanh bạch, tận hiến là sẽ đến được đó.

Nó như một giấc mơ mang màu sắc tôn giáo, cứ cặm cụi, chăm chỉ, thanh bạch, đói khát đi rồi có ngày được đấng bề trên ban ân điển.

Trí não chỉ dùng vào việc làm sao mánh mung cắt dán tem phiếu để tem Hà Đông thành tem HN.

Bé tý đã biết “xếp hàng tiếp sức”, đứa em xếp lốt cho đứa chị, đứa chị xong lại chui xuống xếp cho đứa em, gần đến nơi để tránh bị nhớ mặt thì đứa em, đứa chị nhảy vào…

Cứ thế để mua thêm quả trứng bọc than đen xì (chẳng phải trứng muối như giờ đâu, mà là cách người ta chống trứng bị ung mà thôi), rồi cười ha hả tưởng mình thông minh nhất quả đất.

Đó là tư duy tham nhũng đầu tiên từ đứa trẻ bé tý bị dồn vào chân tường.

Tham nhũng xấu xa nhìn từ góc nhìn văn minh nhưng đó lại là động lực để những đứa trẻ sinh tồn kiếm thêm quả trứng cho gia đình.

Nó là sự ban thưởng của trí tuệ lúc đói khát mà không phải đứa trẻ nào cũng biết.

Và rồi mở cửa.

Người ta lại thấy một thế giới khác, khi tư bản tràn vào đầu tư.

Nền kinh tế hàng hoá bắt đầu xuất hiện.

Làm việc cho tư bản, lương được trả bằng đô la, xanh lè, lấp lánh, đổi một tờ tiền vác cả túi, thì phần lớn dân chúng vẫn đói khát, nhìn thấy hàng hoá đấy nhưng lương vẫn như thời bao cấp.

Lương thấp, hàng hoá đầy nhóc như thiên đường bị phá kho thóc, thế là tham nhũng.

Chẳng dại gì, ký cái giấy phép đầu tư kiếm cả chục ngàn tờ đô xanh lè, làm sao mà cưỡng lại được.

(Cảm giác được sờ vào tờ 100 đô la xanh lè, dày khục như bước vào thánh đường, mụ mị hết cả đầu. Cảm giác đấy vĩnh viễn ám ảnh tâm trí, không thể nào quên được)

Nó chẳng hề xấu vì ai cũng làm thế, không làm mới là xấu.

Chỉ có kẻ ngu, kẻ đần độn mới từ chối lợi ích.

Lý Quang Diệu nhìn thấy điều đó. Ông viết trong hồi ký rằng nếu Á Đông mà áp dụng chế độ phúc lợi kiểu phương Tây thì tất cả người ta sẽ trục lợi hết.

Tất cả sẽ ở nhà và chờ ăn phúc lợi, chẳng ai chịu đi làm.

Nếu đứa trẻ ở phương Tây nghe thấy bố mẹ bàn chuyện trốn thuế, nó sẽ gọi cảnh sát, còn trẻ con Á Đông sẽ tự hào.

Trẻ con Á Đông chẳng quan tâm bố mẹ kiếm tiền thế nào, nó chỉ quan tâm có tấm áo mới để khoe bạn bè.

Và để chống tham nhũng, Singapore ngay từ đầu đã để chế độ lương triệu phú cho quan chức.

Nó khiến tất cả tinh hoa đều muốn làm cho chính phủ vì lương cực cao, con cái được học trường tốt, hưởng dịch vụ cao cấp…

Chế độ lương này bắt người ta phải đánh đổi, nếu tham nhũng sẽ mất tất cả.

Bạn có dám tham nhũng để mất lương triệu đô, mất trường học tốt cho con, mất quyền mua nhà ở cao cấp giá tốt, mất quyền chăm sóc y tế, mất chế độ lão khoa đỉnh cao…?

Bạn dám không?

Không đời nào.

Chống tham nhũng ở Á Đông phải là cơ chế đánh đổi như thế chứ không phải thứ đạo đức nửa Khổng, nửa Mác-xít kia.

Mình chẳng bao giờ chửi bới, nhục mạ quan chức tham nhũng vì mình biết nếu mình ở đó, mình cũng sẽ như họ, thậm chí còn tàn bạo hơn khi bạn thông thạo mọi lý thuyết phát triển và được đào tạo bài bản về luật và quản trị.

Bạn không thể chống tham nhũng khi đồng lương vẫn chết đói, lại còn bắt quan chức là nô bộc của dân, đi vài chục cây số cọc cạch chiếc xe đạp.

Đó chỉ là giấc mơ của đám người thần kinh.

Bạn chẳng thể chống tham nhũng khi báo chí là công cụ chính trị.

Bạn chẳng thể chống tham nhũng khi tư pháp chờ điện thoại của chi bộ, luật sư chỉ là môi giới giữa cơ quan điều tra với toà án và bị can.

Các bạn không thể chống tham nhũng mà cơ chế làm nên nó không ai dám động vào.

Bạn làm sao cả đời đi đẽo sản phẩm cho tròn từ một chiếc khuôn méo được?

Tham nhũng trong thực tại đó mới là động lực để phát triển.

Nó chính là động lực để người ta động chân, động tay với đồng lương chết đói.

Chống tham nhũng về bản chất là “ngắt cầu dao” mọi nỗ lực muốn cống hiến, dấn thân.

Các bạn có đọc nổi hai trang sách khai sáng đâu mà cứ múa may chống cái nọ, cái kia.

Đám dở người lại còn cuồng Trump
Trách là trách những thằng ngu như Trọng Lú thôi , thỉnh thoảng tao lại cay những thằng hơi tý là lôi bác trọng ra , thằng lú mới là thằng bất tài nhất nhưng lại được đánh bóng tên tuổi thành vĩ nhân , tao nhổ vào .
 
Vớ vẩn. Tăng trưởng nóng & tham nhũng sẽ trực tiếp tạo ra chênh lệch giàu nghèo và bất công xã hội. Từ đó dẫn tới hậu quả khôn lường. Tập ú ở nước lạ đã nhìn rõ vấn đề sau khi nhận ngôi từ Ôn Gia Bảo nên cải tổ dần để hãm phanh kinh tế TQ lại. Đó mới là lí do kinh tế TQ chậm lại một cách CHỦ ĐỘNG. Còn nếu ham đẩy số thì dễ ợt thôi, cứ nuôi bọn BDS xây thật nhiều vào là GDP cứ tăng ầm ầm, ko vấn đề gì.
 
Tham nhũng và động lực phát triển

Bao cấp và Đổi mới chính là hai mặt vấn đề của tham nhũng mà bạn có thể so sánh.

Bao cấp ít tham nhũng, cuộc sống đói khát, nhem nhuốc.

Người ta đói tới mức có người từng cạo vữa tường để ăn.

Nhìn lại bức ảnh gia đình thời bao cấp, ai cũng hom hem, tiều tuỵ, nếu được casting phim zombie hẳn chẳng cần hoá trang (thật lòng).

Chỉ cần nhìn ánh mắt con người, và nó là nơi thể hiện tất cả sinh khí con người, tâm bạn đẹp, cuộc sống tinh thần bạn tốt, bạn khoẻ mạnh; bạn tiều tuỵ, bạn có dã tâm, bạn đói khát…tất cả đều thể hiện ở ánh mắt.

Nhìn ánh mắt con người thời bao cấp, bạn thấy một nỗi cùng cực, một sự bế tắc vô phương cứu chữa…

Mình từng trải qua tất cả màn đêm đặc quánh, không hy vọng, không ánh sáng le lói ấy.

Không thể diễn tả hết nỗi khổ đói khát, kiệt quệ ấy bằng ngôn ngữ, chỉ biết rằng nếu phải quay lại thời bao cấp, mình tin nhiều người sẽ tự sát.

Nhưng tại sao đói khát như thế người ta không làm khác đi?

Tất cả đều là sự u mê, lý tưởng hoá, tin vào một ngày mai tươi sáng nào đó, vô định nơi chân trời.

Người ta tin rằng cứ thanh bạch, tận hiến là sẽ đến được đó.

Nó như một giấc mơ mang màu sắc tôn giáo, cứ cặm cụi, chăm chỉ, thanh bạch, đói khát đi rồi có ngày được đấng bề trên ban ân điển.

Trí não chỉ dùng vào việc làm sao mánh mung cắt dán tem phiếu để tem Hà Đông thành tem HN.

Bé tý đã biết “xếp hàng tiếp sức”, đứa em xếp lốt cho đứa chị, đứa chị xong lại chui xuống xếp cho đứa em, gần đến nơi để tránh bị nhớ mặt thì đứa em, đứa chị nhảy vào…

Cứ thế để mua thêm quả trứng bọc than đen xì (chẳng phải trứng muối như giờ đâu, mà là cách người ta chống trứng bị ung mà thôi), rồi cười ha hả tưởng mình thông minh nhất quả đất.

Đó là tư duy tham nhũng đầu tiên từ đứa trẻ bé tý bị dồn vào chân tường.

Tham nhũng xấu xa nhìn từ góc nhìn văn minh nhưng đó lại là động lực để những đứa trẻ sinh tồn kiếm thêm quả trứng cho gia đình.

Nó là sự ban thưởng của trí tuệ lúc đói khát mà không phải đứa trẻ nào cũng biết.

Và rồi mở cửa.

Người ta lại thấy một thế giới khác, khi tư bản tràn vào đầu tư.

Nền kinh tế hàng hoá bắt đầu xuất hiện.

Làm việc cho tư bản, lương được trả bằng đô la, xanh lè, lấp lánh, đổi một tờ tiền vác cả túi, thì phần lớn dân chúng vẫn đói khát, nhìn thấy hàng hoá đấy nhưng lương vẫn như thời bao cấp.

Lương thấp, hàng hoá đầy nhóc như thiên đường bị phá kho thóc, thế là tham nhũng.

Chẳng dại gì, ký cái giấy phép đầu tư kiếm cả chục ngàn tờ đô xanh lè, làm sao mà cưỡng lại được.

(Cảm giác được sờ vào tờ 100 đô la xanh lè, dày khục như bước vào thánh đường, mụ mị hết cả đầu. Cảm giác đấy vĩnh viễn ám ảnh tâm trí, không thể nào quên được)

Nó chẳng hề xấu vì ai cũng làm thế, không làm mới là xấu.

Chỉ có kẻ ngu, kẻ đần độn mới từ chối lợi ích.

Lý Quang Diệu nhìn thấy điều đó. Ông viết trong hồi ký rằng nếu Á Đông mà áp dụng chế độ phúc lợi kiểu phương Tây thì tất cả người ta sẽ trục lợi hết.

Tất cả sẽ ở nhà và chờ ăn phúc lợi, chẳng ai chịu đi làm.

Nếu đứa trẻ ở phương Tây nghe thấy bố mẹ bàn chuyện trốn thuế, nó sẽ gọi cảnh sát, còn trẻ con Á Đông sẽ tự hào.

Trẻ con Á Đông chẳng quan tâm bố mẹ kiếm tiền thế nào, nó chỉ quan tâm có tấm áo mới để khoe bạn bè.

Và để chống tham nhũng, Singapore ngay từ đầu đã để chế độ lương triệu phú cho quan chức.

Nó khiến tất cả tinh hoa đều muốn làm cho chính phủ vì lương cực cao, con cái được học trường tốt, hưởng dịch vụ cao cấp…

Chế độ lương này bắt người ta phải đánh đổi, nếu tham nhũng sẽ mất tất cả.

Bạn có dám tham nhũng để mất lương triệu đô, mất trường học tốt cho con, mất quyền mua nhà ở cao cấp giá tốt, mất quyền chăm sóc y tế, mất chế độ lão khoa đỉnh cao…?

Bạn dám không?

Không đời nào.

Chống tham nhũng ở Á Đông phải là cơ chế đánh đổi như thế chứ không phải thứ đạo đức nửa Khổng, nửa Mác-xít kia.

Mình chẳng bao giờ chửi bới, nhục mạ quan chức tham nhũng vì mình biết nếu mình ở đó, mình cũng sẽ như họ, thậm chí còn tàn bạo hơn khi bạn thông thạo mọi lý thuyết phát triển và được đào tạo bài bản về luật và quản trị.

Bạn không thể chống tham nhũng khi đồng lương vẫn chết đói, lại còn bắt quan chức là nô bộc của dân, đi vài chục cây số cọc cạch chiếc xe đạp.

Đó chỉ là giấc mơ của đám người thần kinh.

Bạn chẳng thể chống tham nhũng khi báo chí là công cụ chính trị.

Bạn chẳng thể chống tham nhũng khi tư pháp chờ điện thoại của chi bộ, luật sư chỉ là môi giới giữa cơ quan điều tra với toà án và bị can.

Các bạn không thể chống tham nhũng mà cơ chế làm nên nó không ai dám động vào.

Bạn làm sao cả đời đi đẽo sản phẩm cho tròn từ một chiếc khuôn méo được?

Tham nhũng trong thực tại đó mới là động lực để phát triển.

Nó chính là động lực để người ta động chân, động tay với đồng lương chết đói.

Chống tham nhũng về bản chất là “ngắt cầu dao” mọi nỗ lực muốn cống hiến, dấn thân.

Các bạn có đọc nổi hai trang sách khai sáng đâu mà cứ múa may chống cái nọ, cái kia.

Đám dở người lại còn cuồng Trump
Đây là một bài nghị luận chính trị–kinh tế giàu trải nghiệm cá nhân, có vài luận điểm đáng chú ý nhưng kết luận trung tâm — “tham nhũng là động lực phát triển” — không đứng vững nếu xét về kinh tế học và logic.

1. Phần hợp lý nhất​

Tác giả đúng ở điểm: hành vi con người phụ thuộc mạnh vào cơ chế khuyến khích, không thể chỉ chống tham nhũng bằng giáo dục đạo đức.

Lương công chức quá thấp, quyền tùy nghi quá lớn, lợi ích từ hối lộ quá cao và xác suất bị phát hiện quá thấp → động cơ tham nhũng tăng. Nghiên cứu kinh tế cũng tìm thấy quan hệ giữa mức lương tương đối của công chức và tham nhũng, dù chỉ tăng lương không đủ nếu thiếu minh bạch, giám sát và chế tài. (IMF eLibrary)

Điểm này của bài viết đáng giữ.


2. Nhưng tác giả đánh tráo khái niệm “tham nhũng”​

Ví dụ trẻ em:

xếp hàng nhiều lần để mua thêm trứng → “tư duy tham nhũng đầu tiên”
Không chính xác.

Đây có thể gọi là lách luật, gian lận hoặc khai thác kẽ hở của hệ thống phân phối, nhưng không phải tham nhũng theo nghĩa thông thường. Transparency International định nghĩa tham nhũng là lạm dụng quyền lực được giao để thu lợi riêng. (Transparency.org)

Việc mở rộng “tham nhũng” thành mọi hành vi tìm kiếm lợi ích khiến lập luận sau đó dễ bị sai.


3. Sai lầm lớn nhất: lấy Đổi mới để chứng minh tham nhũng tạo ra phát triển​

Mạch lập luận của bài gần như là:

Bao cấp → ít tham nhũng → nghèo
Đổi mới → tham nhũng tăng → kinh tế tăng trưởng


rồi ngầm suy ra:

tham nhũng → phát triển.

Đó là nhầm tương quan với nhân quả.

Các đánh giá của World Bank cho rằng bước ngoặt của Việt Nam xuất phát từ Đổi Mới 1986, tự do hóa kinh tế, thị trường, thương mại, đầu tư và các cải cách thể chế, đưa Việt Nam từ một trong những nước nghèo nhất thành nền kinh tế thu nhập trung bình. (World Bank)

Việt Nam có thể đồng thời:

tăng trưởng rất nhanh tồn tại tham nhũng,
nhưng điều đó không chứng minh:

tăng trưởng nhanh nhờ tham nhũng.

4. Trường hợp Singapore bị sử dụng theo cách gần như ngược với bài viết​

Tác giả đúng rằng Singapore trả lương cao cho quan chức.

Lý Quang Diệu từng nói việc trả quan chức quá thấp so với khu vực tư nhân làm tăng cám dỗ nhận hối lộ. (Corrupt Practices Investigation Bureau)

Nhưng Singapore không chống tham nhũng chỉ bằng lương cao.

Mô hình của họ gồm:

  • lương cạnh tranh;
  • tuyển dụng theo năng lực;
  • luật chống tham nhũng mạnh;
  • CPIB có quyền điều tra lớn;
  • truy cứu cả quan chức cấp cao;
  • chế tài nghiêm;
  • quyết tâm chính trị duy trì chính quyền trong sạch. (Public Service Division)
Thậm chí chính Lý Quang Diệu coi “clean, efficient, rational and predictable government” là lợi thế cạnh tranh giúp Singapore thu hút đầu tư. (Corrupt Practices Investigation Bureau)

Vì vậy Singapore thực ra là bằng chứng mạnh cho:

lương tốt + thể chế tốt + thực thi nghiêm → giảm tham nhũng,

chứ không phải bằng chứng rằng tham nhũng thúc đẩy phát triển.


5. “Tham nhũng bôi trơn bánh xe kinh tế” là một giả thuyết có thật​

Đây không phải ý tưởng hoàn toàn vô lý. Kinh tế học từng gọi nó là “grease the wheels hypothesis”:

khi thủ tục quá quan liêu, hối lộ có thể giúp doanh nghiệp vượt qua một thủ tục vô lý nhanh hơn.
Nhưng vấn đề là quan chức có thể cố tình tạo thêm thủ tục và trì hoãn để thu tiền.

Nghiên cứu của Kaufmann & Wei cho thấy doanh nghiệp trả nhiều hối lộ hơn lại phải mất nhiều thời gian hơn làm việc với bộ máy hành chính và chịu chi phí vốn cao hơn, trái với giả thuyết “bôi trơn”. (IMF)

IMF tổng hợp nhiều nghiên cứu cũng kết luận tham nhũng hệ thống gắn với đầu tư thấp hơn, tăng trưởng thấp hơn và thất thu ngân sách cao hơn. (IMF eLibrary)


6. Một số đoạn mang tính tu từ hơn là lập luận​

Các câu kiểu:

“Trẻ con phương Tây sẽ gọi cảnh sát… trẻ con Á Đông sẽ tự hào.”
hay:

“không làm mới là xấu”
khái quát hóa văn hóa cực mạnh nhưng không có chứng cứ.

Tương tự, trải nghiệm:

“sờ tờ 100 đô… mụ mị hết cả đầu”
có giá trị như hồi ký cá nhân, nhưng không thể dùng làm chứng cứ kinh tế học.

Những đoạn công kích “đám người thần kinh”, “không đọc nổi hai trang sách”… cũng không hỗ trợ lập luận, mà chủ yếu tạo sức mạnh cảm xúc.


Đánh giá chung​

Tôi sẽ tách bài này thành hai luận đề:

Luận đề A:

Muốn chống tham nhũng phải thiết kế đúng động cơ kinh tế, trả lương hợp lý, giảm quyền tùy nghi và tăng cái giá phải trả khi tham nhũng.
Khá thuyết phục và có cơ sở.

Luận đề B:


Tham nhũng là động lực phát triển; chống tham nhũng sẽ làm mất động lực cống hiến.
Rất yếu và phần lớn trái với bằng chứng thực nghiệm.

Một phiên bản chặt chẽ hơn của ý tác giả sẽ là:

Trong một thể chế quá quan liêu, tham nhũng đôi khi có thể đóng vai trò như một giải pháp lách tạm thời cho những quy định tồi. Nhưng giải pháp đúng không phải bảo vệ tham nhũng, mà là sửa các quy định, trả công hợp lý, giảm quyền tùy nghi và làm cho việc tham nhũng trở nên có rủi ro cao.
Đây cũng chính là điểm mà kinh nghiệm Singapore mạnh hơn rất nhiều so với kết luận của bài viết.
 
Đây là một bài nghị luận chính trị–kinh tế giàu trải nghiệm cá nhân, có vài luận điểm đáng chú ý nhưng kết luận trung tâm — “tham nhũng là động lực phát triển” — không đứng vững nếu xét về kinh tế học và logic.

1. Phần hợp lý nhất​

Tác giả đúng ở điểm: hành vi con người phụ thuộc mạnh vào cơ chế khuyến khích, không thể chỉ chống tham nhũng bằng giáo dục đạo đức.

Lương công chức quá thấp, quyền tùy nghi quá lớn, lợi ích từ hối lộ quá cao và xác suất bị phát hiện quá thấp → động cơ tham nhũng tăng. Nghiên cứu kinh tế cũng tìm thấy quan hệ giữa mức lương tương đối của công chức và tham nhũng, dù chỉ tăng lương không đủ nếu thiếu minh bạch, giám sát và chế tài. (IMF eLibrary)

Điểm này của bài viết đáng giữ.


2. Nhưng tác giả đánh tráo khái niệm “tham nhũng”​

Ví dụ trẻ em:


Không chính xác.

Đây có thể gọi là lách luật, gian lận hoặc khai thác kẽ hở của hệ thống phân phối, nhưng không phải tham nhũng theo nghĩa thông thường. Transparency International định nghĩa tham nhũng là lạm dụng quyền lực được giao để thu lợi riêng. (Transparency.org)

Việc mở rộng “tham nhũng” thành mọi hành vi tìm kiếm lợi ích khiến lập luận sau đó dễ bị sai.


3. Sai lầm lớn nhất: lấy Đổi mới để chứng minh tham nhũng tạo ra phát triển​

Mạch lập luận của bài gần như là:

Bao cấp → ít tham nhũng → nghèo
Đổi mới → tham nhũng tăng → kinh tế tăng trưởng


rồi ngầm suy ra:

tham nhũng → phát triển.

Đó là nhầm tương quan với nhân quả.

Các đánh giá của World Bank cho rằng bước ngoặt của Việt Nam xuất phát từ Đổi Mới 1986, tự do hóa kinh tế, thị trường, thương mại, đầu tư và các cải cách thể chế, đưa Việt Nam từ một trong những nước nghèo nhất thành nền kinh tế thu nhập trung bình. (World Bank)

Việt Nam có thể đồng thời:


nhưng điều đó không chứng minh:



4. Trường hợp Singapore bị sử dụng theo cách gần như ngược với bài viết​

Tác giả đúng rằng Singapore trả lương cao cho quan chức.

Lý Quang Diệu từng nói việc trả quan chức quá thấp so với khu vực tư nhân làm tăng cám dỗ nhận hối lộ. (Corrupt Practices Investigation Bureau)

Nhưng Singapore không chống tham nhũng chỉ bằng lương cao.

Mô hình của họ gồm:

  • lương cạnh tranh;
  • tuyển dụng theo năng lực;
  • luật chống tham nhũng mạnh;
  • CPIB có quyền điều tra lớn;
  • truy cứu cả quan chức cấp cao;
  • chế tài nghiêm;
  • quyết tâm chính trị duy trì chính quyền trong sạch. (Public Service Division)
Thậm chí chính Lý Quang Diệu coi “clean, efficient, rational and predictable government” là lợi thế cạnh tranh giúp Singapore thu hút đầu tư. (Corrupt Practices Investigation Bureau)

Vì vậy Singapore thực ra là bằng chứng mạnh cho:

lương tốt + thể chế tốt + thực thi nghiêm → giảm tham nhũng,

chứ không phải bằng chứng rằng tham nhũng thúc đẩy phát triển.


5. “Tham nhũng bôi trơn bánh xe kinh tế” là một giả thuyết có thật​

Đây không phải ý tưởng hoàn toàn vô lý. Kinh tế học từng gọi nó là “grease the wheels hypothesis”:


Nhưng vấn đề là quan chức có thể cố tình tạo thêm thủ tục và trì hoãn để thu tiền.

Nghiên cứu của Kaufmann & Wei cho thấy doanh nghiệp trả nhiều hối lộ hơn lại phải mất nhiều thời gian hơn làm việc với bộ máy hành chính và chịu chi phí vốn cao hơn, trái với giả thuyết “bôi trơn”. (IMF)

IMF tổng hợp nhiều nghiên cứu cũng kết luận tham nhũng hệ thống gắn với đầu tư thấp hơn, tăng trưởng thấp hơn và thất thu ngân sách cao hơn. (IMF eLibrary)


6. Một số đoạn mang tính tu từ hơn là lập luận​

Các câu kiểu:


hay:


khái quát hóa văn hóa cực mạnh nhưng không có chứng cứ.

Tương tự, trải nghiệm:


có giá trị như hồi ký cá nhân, nhưng không thể dùng làm chứng cứ kinh tế học.

Những đoạn công kích “đám người thần kinh”, “không đọc nổi hai trang sách”… cũng không hỗ trợ lập luận, mà chủ yếu tạo sức mạnh cảm xúc.


Đánh giá chung​

Tôi sẽ tách bài này thành hai luận đề:

Luận đề A:


Khá thuyết phục và có cơ sở.

Luận đề B:



Rất yếu và phần lớn trái với bằng chứng thực nghiệm.

Một phiên bản chặt chẽ hơn của ý tác giả sẽ là:


Đây cũng chính là điểm mà kinh nghiệm Singapore mạnh hơn rất nhiều so với kết luận của bài viết.
Dùng con AI nào mà nó ngu như bọn cuồng Trump vậy
 

Có thể bạn quan tâm

Top