Dự án Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) là công trình đường sắt đô thị biểu tượng của TP.HCM, nhưng hành trình từ khi khởi công đến nay đã trải qua không ít sóng gió. Những "lùm xùm" này chủ yếu xoay quanh vấn đề chậm tiến độ, đội vốn và các sự cố kỹ thuật.
Dưới đây là tóm tắt các vấn đề nổi cộm nhất:
1. Điệp khúc "lùi đích" và đội vốn kỷ lục
Đây là vấn đề gây bức xúc nhất đối với dư luận.
* Tiến độ: Ban đầu dự kiến hoàn thành vào năm 2017, nhưng sau đó liên tục được dời sang 2019, 2020, 2021 và hiện tại mục tiêu là vận hành thương mại vào cuối năm 2024.
* Tổng mức đầu tư: Từ con số ban đầu khoảng 17.000 tỷ đồng (năm 2007), dự án đã phải điều chỉnh lên hơn 43.700 tỷ đồng (năm 2019). Việc thiếu hụt vốn cấp từ trung ương và chậm giải ngân trong thời gian dài đã khiến nhiều nhà thầu từng có ý định tạm dừng thi công.
2. Sự cố rơi gối cao su (năm 2020)
Đây là sự cố kỹ thuật nghiêm trọng nhất gây lo ngại về chất lượng công trình:
* Hiện tượng: Một gối cao su tại trụ P14-10 (đoạn trên cao) bị rơi ra khỏi đá gia cường, dẫn đến lệch dầm và nứt bê tông. Sau đó, nhiều gối khác cũng được phát hiện có dấu hiệu xê dịch.
* Hệ quả: Sự việc gây tranh cãi kéo dài giữa chủ đầu tư (MAUR) và liên danh nhà thầu SCC (Sumitomo - CIENCO 6) về nguyên nhân (do nhiệt độ hay do thi công). Quá trình quan trắc và khắc phục kéo dài hơn 2 năm mới dần đi đến hồi kết.
3. Thay đổi nhân sự và lùm xùm nội bộ
Trong giai đoạn 2018 - 2019, Ban Quản lý Đường sắt đô thị (MAUR) chứng kiến nhiều biến động:
* Trưởng ban xin nghỉ: Ông Lê Nguyễn Minh Quang (người từng được kỳ vọng lớn khi là người ngoài Đảng đầu tiên giữ chức vụ này) đã xin từ chức trong bối cảnh dự án gặp nhiều bế tắc.
* Kỷ luật cán bộ: Một số lãnh đạo và nguyên lãnh đạo Ban đã bị kỷ luật do các sai phạm liên quan đến việc điều chỉnh dự án và quy trình quản lý.
4. Tường vây ga Bến Thành bị "gọt mỏng"
Năm 2018, cơ quan chức năng phát hiện tường vây gói thầu CP1a (đoạn ngầm từ ga Bến Thành đến ga Nhà hát Thành phố) bị thay đổi thiết kế:
* Chi tiết: Độ dày tường vây bị giảm từ 2m xuống còn 1,5m.
* Tranh cãi: Mặc dù phía tư vấn và chủ đầu tư khẳng định độ dày mới vẫn đảm bảo an toàn và giúp tiết kiệm ngân sách, nhưng việc thay đổi này khi chưa được cấp thẩm quyền phê duyệt chính thức đã tạo nên một làn sóng nghi ngại về tính minh bạch.
5. Những rắc rối pháp lý với nhà thầu
Gần đây nhất là các khiếu nại của nhà thầu Hitachi (gói thầu CP3 - thiết bị, đầu máy toa xe). Nhà thầu này đã yêu cầu bồi thường chi phí phát sinh hàng nghìn tỷ đồng do việc chậm trễ bàn giao mặt bằng và các thay đổi trong quá trình thực hiện, dẫn đến các đợt chạy thử nghiệm bị gián đoạn.
Dù còn nhiều tồn tại, nhưng hiện nay dự án đã hoàn thành hơn 98% khối lượng và đang trong giai đoạn đào tạo nhân viên vận hành, nghiệm thu phòng cháy chữa cháy để sớm về đích.