🌸Đạo, Đức, Nhân, Nghĩa, Lễ…năm điều ấy thuộc về một thể…
Trong cuốn "Đạo Đức Kinh" bản dịch Nguyễn Duy Cần có nói:
"Mất Đạo rồi mới có Đức,
Mất Đức rồi mới có Nhân,
Mất Nhân rồi mới có Nghĩa,
Mất Nghĩa rồi mới có Lễ ..
Lễ chỉ là cái vỏ mỏng che ngoài của lòng Trung Tín và là cái đầu mối của hỗn loạn.
Chẳng phải Lão Tử chê cái Lễ nghi sao?
Không,
Lão Tử sở dĩ trọng Đạo Đức mà khinh Nhân
Nghĩa Lễ ... là khinh cái Đức của sự đã mất Đạo.
Mất đạo rồi mới có Đức, chữ Đức này là”nhân sự chi đức “ chứ không phải là cái Đức của Đạo.
Cũng như trong câu“thượng Đức bất Đức“ thì chữ thượng Đức là ám chỉ cái Đức của Đạo, còn chữ “bất Đức“ ám chỉ cái Đức của nhân sự, cái Đức của sự mất Đạo Đức.
Vậy hiểu theo ý này thì, Lão Tử muốn nói, người có Đạo Đức thì đối xử với nhau bằng cái tình, cái lễ, mà cái tình, cái lễ này xuất phát từ bên trong mình, từ tâm mình ra, từ cái Đạo Đức bên trong mình, chứ không phải xuất phát từ cái lễ nghi, phép tắc, mà người đời áp đặt, gò bó vào đó.
Đó là ông dùng chư Đức của Đạo, cái Đức của Vô Vi, của bất ngôn chi giáo, của bất tranh nhi thiện thắng, tức là cái Đức theo Đạo Trời, theo Đại Đạo, cái Đức của Bản Thể, duy cái nghĩa thì tùy chỗ dùng mà có sâu cạn khác nhau thôi.
Nếu hiểu được như thế, ta sẽ hiểu được tại sao Lão Tử lại nói như thế…🌸
