Nhàsưchịchgáihư
Con chim biết nói
TỤC LIẾM NƯỚC QUAN TÀI
[Câu chuyện được lấy cảm hứng từ một số tư liệu và ghi chép lịch sử, tuy nhiên đã được hư cấu và biên tập lại để phục vụ mục đích giải trí.]
Hồi Ký của Étienne Moreau - Thư ký Y vụ Phủ Toàn quyền Đông Dương năm 1902 – 1909 về hủ tục hiếm có ở An Nam qua cuốn sách “Kỹ Thuật Dân An Nam - Henri Joseph Oger – 1909”
………….
Tôi là Étienne Moreau, thư ký y vụ Phủ Toàn quyền Đông Dương tại An Nam. Tôi là cộng sự và cũng là người bạn thân thiết với Ngài Henri Joseph Oger, nhân viên hành chính kiêm khảo cứu dân tộc học của chánh quyền Đông Dương, tác giả cuốn sách Technique du peuple Annamite, (Kỹ thuật dân An Nam) cuốn sách tội nghiệp chỉ được in 60 ấn bản sau này.
Gọi là cuốn sách tội nghiệp, là vì bản thân Oger đã dày công thực hiện 4.200 bản khắc với các thợ thủ công và họa sĩ An Nam theo yêu cầu của chánh quyền, nhưng khi muốn xuất bản thì chỉ có thể tự in nó ra với số lượng hạn chế, chủ yếu là do vấn đề kinh phí. Nhưng một số thông tin tôi nắm được là chánh quyền chỉ muốn giữ cuốn sách như một tài liệu phục vụ cho công cuộc thực dân hóa chứ không phải để lưu trữ văn hóa của những người An Nam.
Cũng phải thôi, Chúng tôi vốn đến từ Paris sáng đèn, ai lại quan tâm đến cái văn hóa tiều tụy không có chút văn minh ở Đông Dương này, …một nơi tối tăm, thiếu trật tự và chậm tiến.…nhưng…
..Nhưng tôi phải thừa nhận rằng, tôi chẳng hiểu gì về nơi này cả!
Mọi thứ bắt đầu từ việc tôi theo chân Ngài Oger để ghi chép tình hình dịch tễ tại Hà Nội. Chúng tôi được Monsieur Lễ, một người An Nam hiện đang giữ chức chánh văn phòng phủ thống sứ mời đến đám tang của cha ông, một cựu quan thượng thư triều Nguyễn, giờ đương chức Nghị Viên Hội Đồng Bảo Hộ. Một người An Nam hiếm hoi đủ địa vị để sai người mang thiệp mời có đóng triện Phủ Thống sứ.
Thực là một đám ma to của một viên chức lớn. Nhưng với tôi và Oger thì đây là một dịp quan sát văn hóa tốt….chí ít là tốt hơn nhiều những lần chui vào hốc hẻm các con phố của Hà Nội.
Chúng tôi đến nhà họ Lễ vào ngày thứ bảy của tang lễ.
Không phải vì đến trễ, mà vì gia đình chỉ bắt đầu tiếp khách từ hôm đó. Trước đó, theo lời một viên thông ngôn, thi thể vị cựu thượng thư được quàn tuyệt đối trong nhà tổ, cửa đóng then cài, không tiếp một ai ngoài họ hàng ruột thịt và các pháp sư bản xứ. Người ta nói có “sự cố nhỏ”, vài điều không tiện nhắc lại, đủ để khiến nghi thức bị đình trệ suốt gần một tuần.
Với tôi, bảy ngày đã là quá đáng.
Ở Paris, muốn cái xác nằm trên mặt đất thì người ta phải dùng Formalin, phải có phòng nhiệt độ thấp, khô. Còn ở đây, người ta để nó nằm giữa một căn nhà gỗ tối, trong khí hậu nhiệt đới, dưới những lớp vải liệm dày nặng, như thể họ vừa thương lượng với vi khuẩn để chúng khoan làm tổ trên xác của ông cụ.
Tôi đã nói nhỏ với Oger khi bước qua cổng:
“Hoặc họ sẽ chôn ngay trong vài hôm tới… hoặc chúng ta sắp phải ngửi một thứ mùi khủng khiếp.
Tôi đã lầm.
Chiều hôm ấy, trong buổi trà đầu tiên với Monsieur Lễ, người con trai trưởng với dáng gầy, gương mặt khắc khổ, mắt trũng sâu vì nhiều đêm không ngủ, đã thông báo với sự bình thản đáng sợ rằng:
Thi thể sẽ được quàn đủ….. mười bốn ngày.
Điều đó đồng nghĩa với việc tôi và Oger, vì đã nhận lời quan sát tang lễ theo lời mời chính thức của Phủ Thống sứ, sẽ phải ở lại thêm….. đúng bảy ngày nữa.
Oger chỉ khẽ nhướng mày.
Tôi thì phải rất cố gắng mới giữ được vẻ mặt trung lập của một viên chức thuộc địa.
Bảy ngày để nhìn một cơ thể phân hủy chậm rãi, trong danh nghĩa “hiếu đạo”, “bang giao”.
Tôi cho rằng, đó là một sự lãng phí thời gian không thể bào chữa.
Nhưng đất An Nam này, như tôi dần hiểu, luôn có cách khiến sự lãng phí ấy trở thành một bài học.
Chúng tôi được sắp xếp một phòng nghỉ và mỗi ngày đều phải nghe tiếng trống kèn và tiếng khóc ai oán.
[Câu chuyện được lấy cảm hứng từ một số tư liệu và ghi chép lịch sử, tuy nhiên đã được hư cấu và biên tập lại để phục vụ mục đích giải trí.]
Hồi Ký của Étienne Moreau - Thư ký Y vụ Phủ Toàn quyền Đông Dương năm 1902 – 1909 về hủ tục hiếm có ở An Nam qua cuốn sách “Kỹ Thuật Dân An Nam - Henri Joseph Oger – 1909”
………….
Tôi là Étienne Moreau, thư ký y vụ Phủ Toàn quyền Đông Dương tại An Nam. Tôi là cộng sự và cũng là người bạn thân thiết với Ngài Henri Joseph Oger, nhân viên hành chính kiêm khảo cứu dân tộc học của chánh quyền Đông Dương, tác giả cuốn sách Technique du peuple Annamite, (Kỹ thuật dân An Nam) cuốn sách tội nghiệp chỉ được in 60 ấn bản sau này.
Gọi là cuốn sách tội nghiệp, là vì bản thân Oger đã dày công thực hiện 4.200 bản khắc với các thợ thủ công và họa sĩ An Nam theo yêu cầu của chánh quyền, nhưng khi muốn xuất bản thì chỉ có thể tự in nó ra với số lượng hạn chế, chủ yếu là do vấn đề kinh phí. Nhưng một số thông tin tôi nắm được là chánh quyền chỉ muốn giữ cuốn sách như một tài liệu phục vụ cho công cuộc thực dân hóa chứ không phải để lưu trữ văn hóa của những người An Nam.
Cũng phải thôi, Chúng tôi vốn đến từ Paris sáng đèn, ai lại quan tâm đến cái văn hóa tiều tụy không có chút văn minh ở Đông Dương này, …một nơi tối tăm, thiếu trật tự và chậm tiến.…nhưng…
..Nhưng tôi phải thừa nhận rằng, tôi chẳng hiểu gì về nơi này cả!
Mọi thứ bắt đầu từ việc tôi theo chân Ngài Oger để ghi chép tình hình dịch tễ tại Hà Nội. Chúng tôi được Monsieur Lễ, một người An Nam hiện đang giữ chức chánh văn phòng phủ thống sứ mời đến đám tang của cha ông, một cựu quan thượng thư triều Nguyễn, giờ đương chức Nghị Viên Hội Đồng Bảo Hộ. Một người An Nam hiếm hoi đủ địa vị để sai người mang thiệp mời có đóng triện Phủ Thống sứ.
Thực là một đám ma to của một viên chức lớn. Nhưng với tôi và Oger thì đây là một dịp quan sát văn hóa tốt….chí ít là tốt hơn nhiều những lần chui vào hốc hẻm các con phố của Hà Nội.
Chúng tôi đến nhà họ Lễ vào ngày thứ bảy của tang lễ.
Không phải vì đến trễ, mà vì gia đình chỉ bắt đầu tiếp khách từ hôm đó. Trước đó, theo lời một viên thông ngôn, thi thể vị cựu thượng thư được quàn tuyệt đối trong nhà tổ, cửa đóng then cài, không tiếp một ai ngoài họ hàng ruột thịt và các pháp sư bản xứ. Người ta nói có “sự cố nhỏ”, vài điều không tiện nhắc lại, đủ để khiến nghi thức bị đình trệ suốt gần một tuần.
Với tôi, bảy ngày đã là quá đáng.
Ở Paris, muốn cái xác nằm trên mặt đất thì người ta phải dùng Formalin, phải có phòng nhiệt độ thấp, khô. Còn ở đây, người ta để nó nằm giữa một căn nhà gỗ tối, trong khí hậu nhiệt đới, dưới những lớp vải liệm dày nặng, như thể họ vừa thương lượng với vi khuẩn để chúng khoan làm tổ trên xác của ông cụ.
Tôi đã nói nhỏ với Oger khi bước qua cổng:
“Hoặc họ sẽ chôn ngay trong vài hôm tới… hoặc chúng ta sắp phải ngửi một thứ mùi khủng khiếp.
Tôi đã lầm.
Chiều hôm ấy, trong buổi trà đầu tiên với Monsieur Lễ, người con trai trưởng với dáng gầy, gương mặt khắc khổ, mắt trũng sâu vì nhiều đêm không ngủ, đã thông báo với sự bình thản đáng sợ rằng:
Thi thể sẽ được quàn đủ….. mười bốn ngày.
Điều đó đồng nghĩa với việc tôi và Oger, vì đã nhận lời quan sát tang lễ theo lời mời chính thức của Phủ Thống sứ, sẽ phải ở lại thêm….. đúng bảy ngày nữa.
Oger chỉ khẽ nhướng mày.
Tôi thì phải rất cố gắng mới giữ được vẻ mặt trung lập của một viên chức thuộc địa.
Bảy ngày để nhìn một cơ thể phân hủy chậm rãi, trong danh nghĩa “hiếu đạo”, “bang giao”.
Tôi cho rằng, đó là một sự lãng phí thời gian không thể bào chữa.
Nhưng đất An Nam này, như tôi dần hiểu, luôn có cách khiến sự lãng phí ấy trở thành một bài học.
Chúng tôi được sắp xếp một phòng nghỉ và mỗi ngày đều phải nghe tiếng trống kèn và tiếng khóc ai oán.
Sửa lần cuối: