Nmlam
Thích phó đà

Chuyện bắt đầu từ một thằng trưởng CAP trong nhóm tao, dạo này đi nhậu trầm hẳn, toàn bàn tính chuyện hùn hạp để làm ăn những ngành có tính chất lâu dài, đàng hoàng & không liên quan đến công việc. Hôm qua nhậu về, nó nhắn lên nhóm cái video này, như kiểu thay lời muốn nói.
Sáng nay trời mưa ế khách, tao chạy về làm ấm trà và suy tư về cái tin hôm đầu tuần: 1 trưởng CAP rơi tự do & 1 chủ tịch phường sn 1980 xin từ chức vì "tuổi cao, sức yếu, không đủ năng lực nhận lãnh trọng trách ... " - và đều ở khu vực Vũng Tàu cũ, hoặc tuần trước cũng có tin cán bộ xin nghỉ hàng loạt, phải chăng đã bắt đầu trò chơi chèn ép để đưa người từ trên về thay? Nếu vậy,
Middle cadre crisis đã & đang xảy ra.
@Xoanquay @xmorr @Mcopns @de Star
@linh.vk
Sáng nay trời mưa ế khách, tao chạy về làm ấm trà và suy tư về cái tin hôm đầu tuần: 1 trưởng CAP rơi tự do & 1 chủ tịch phường sn 1980 xin từ chức vì "tuổi cao, sức yếu, không đủ năng lực nhận lãnh trọng trách ... " - và đều ở khu vực Vũng Tàu cũ, hoặc tuần trước cũng có tin cán bộ xin nghỉ hàng loạt, phải chăng đã bắt đầu trò chơi chèn ép để đưa người từ trên về thay? Nếu vậy,
Middle cadre crisis đã & đang xảy ra.
Và tao thử kêu chatGPT xây dựng 2 kịch bản trên:Trong một thể chế tập trung quyền lực cao, bộ máy nhà nước vận hành dựa trên:
Khi bộ máy bị cắt giảm, sáp nhập, tái cơ cấu, cùng lúc kinh tế suy thoái (thất nghiệp, lạm phát), gánh nặng dồn lên nhóm cán bộ trung cấp. Họ vừa bị mất lợi ích, vừa phải chịu sức ép từ trên (áp chỉ tiêu, báo cáo, giám sát) và từ dưới (nhân dân bất mãn, phản ánh).
- Sự trung thành của tầng lớp cán bộ trung – thấp cấp (cán bộ phường, huyện, tỉnh nhỏ…).
- Sự kiểm soát bằng công cụ cưỡng chế (công an, quân đội).
- Một bộ máy hành chính cồng kềnh nhưng phải đủ người “làm việc lặt vặt”.
Kết quả: chính cán bộ trung cấp chứ không phải dân thường mới bộc lộ sự bất mãn mạnh mẽ đầu tiên vì:
Trong khoa học chính trị, đây được gọi là “Middle cadre crisis” (khủng hoảng cán bộ trung cấp), ở nhiều nước xã hội chủ nghĩa cuối thời kỳ trì trệ:
- Mất đặc quyền & an toàn: Chủ tịch phường, công an cấp cơ sở vốn có ít nhiều đặc quyền, thu nhập ngoài lương, “ghế” ổn định. Khi cải cách hành chính + kiểm soát tham nhũng, nguồn lợi này giảm mạnh.
- Áp lực gấp đôi: Họ không còn “ăn” được nhiều nhưng lại phải “chịu trận” với dân, với cấp trên.
- Không có lối thoát: Dân thường bất mãn thì còn im lặng, chịu đựng hoặc đi XKLD. Nhưng cán bộ trung cấp lại bị giằng xé: từ chức thì mất chỗ dựa, ở lại thì kiệt sức → dẫn đến hiện tượng từ chức hàng loạt, thậm chí tự tử.
Có thể coi là “Khủng hoảng tầng lớp trung gian của chế độ”: khi nhà nước dựa trên bộ máy cai trị, mà bộ máy này lại bị chính cơ chế bóp nghẹt → nó gãy từ giữa chứ không gãy từ gốc. Đây là giai đoạn nguy hiểm, vì khi trung gian gãy, bộ máy có thể, biểu hiện của sự khủng hoảng tính chính danh nội bộ, khi cán bộ không còn tin vào triển vọng sống sót của hệ thống:
- Liên Xô cuối thập niên 1980: bất mãn trước hết không đến từ dân thường mà từ quan chức cấp trung (bí thư địa phương, giám đốc xí nghiệp) vì họ mất đặc quyền khi cải cách của Gorbachev khiến quyền lực tập trung lại.
- Trung Quốc thời Cách mạng Văn hóa: tầng lớp cán bộ trung cấp bị tấn công trực tiếp (bị hồng vệ binh đấu tố) dẫn tới nhiều vụ tự tử, đầu hàng, bất mãn.
- Việt Nam trước Đổi mới (1985–1986): nhiều cán bộ hợp tác xã, giám đốc xí nghiệp nhà nước bất mãn khi lạm phát phi mã và “ngăn sông cấm chợ” làm họ vừa khổ vừa bị trách nhiệm.
- Bạo lực hóa (trung ương đưa lực lượng đặc biệt xuống thay thế, biệt phái) dẫn đến đứt gãy quyền lực, 1 kiểu "uống rượu độc giải khát" như Liên Xô đã trải qua.
- Phân rã và mất kiểm soát (địa phương tự trị ngầm, hoặc rã rời thầm lặng), lệnh từ trên xuống chìm lỉm.
Bánh xe vận mệnh đã quay, không ai còn có thể ngăn nó lại được nữa, và lịch sử sẽ lặp lại.1. Kịch bản bạo lực hóa (Trung ương siết chặt)
Chính trị:
Kinh tế – xã hội:
- Trung ương (nhóm công an & cựu công an) trực tiếp thay thế cán bộ trung cấp bằng sĩ quan an ninh, “cán bộ biệt phái”.
- Bộ máy hành chính phường/xã bị “công an hóa” → mất đi tính dân sự.
- Tăng cường công cụ giám sát (camera, hồ sơ công dân điện tử, AI phân tích dữ liệu).
Tâm lý – hành vi:
- Do bộ máy hành chính yếu, các dịch vụ công (giấy tờ, an sinh) bị tắc nghẽn, dân bức xúc nhưng không có kênh phản ánh.
- Lạm phát & thất nghiệp kéo dài vì bộ máy ưu tiên kiểm soát hơn là phát triển kinh tế.
- Nguy cơ bùng phát tham nhũng trong lực lượng thay thế (an ninh trực tiếp tham gia kinh tế ngầm).
👉 Kết cục 5 năm: Một nhà nước an ninh hóa triệt để, duy trì bằng cưỡng chế. Nhưng nền kinh tế suy yếu dần → nguy cơ khủng hoảng kiểu Venezuela (không sụp ngay, nhưng suy thoái kéo dài).
- Dân thường sợ hãi, co cụm, giảm dần niềm tin.
- Tầng lớp trung cấp cũ hoặc “án binh bất động”, hoặc âm thầm xây dựng mạng lưới ngoài nhà nước (tư nhân, di cư).
- Khả năng nổ ra điểm nóng bạo lực địa phương khi dân – công an va chạm (nhưng khó lan rộng).
2. Kịch bản tan rã lặng lẽ (Trung cấp rút lui hàng loạt)
Chính trị:
Kinh tế – xã hội:
- Chủ tịch phường, thị xã, sở ngành… từ chức nhiều, trống quyền lực hành chính cơ sở.
- Trung ương không đủ người thay → “chỉ thị rơi vào khoảng trống”.
- Xuất hiện tình trạng “tự trị ngầm”: địa phương làm theo cách riêng, miễn là không đối đầu trực tiếp.
Tâm lý – hành vi:
- Hệ thống dịch vụ công rệu rã: dân phải tự lo (y tế, giáo dục, an sinh).
- Các “lực lượng xã hội thay thế” xuất hiện: nhóm tôn giáo, doanh nghiệp địa phương, xã hội dân sự phi chính thức.
- Xuất hiện chợ đen hành chính: người dân trả tiền trực tiếp để có giấy tờ, bỏ qua bộ máy chính quy.
👉 Kết cục 5 năm: Xã hội phân rã lặng lẽ, chính quyền trung ương tồn tại hình thức nhưng mất khả năng kiểm soát thực chất. Đây là con đường Liên Xô cuối kỳ hoặc Nam Tư đầu 1990s.
- Cán bộ trung cấp “ngồi chơi xơi nước” hoặc rời bỏ ghế.
- Người dân giảm niềm tin vào nhà nước, chuyển sang tin mạng lưới phi chính thức (dòng họ, nhóm cộng đồng, thậm chí thế lực ngầm).
- Dần hình thành “hai nhà nước song song”: trên giấy tờ thì còn chính quyền, nhưng thực tế đời sống do các mạng lưới phi chính thức điều tiết.
3. Kịch bản lai ghép (vừa bạo lực hóa, vừa tan rã):
👉 Kết cục 5 năm: Việt Nam thành “nhà nước nửa đặc vụ, nửa rỗng ruột”, chính quyền trung ương mạnh bề ngoài nhưng rỗng nát bên trong.
- Một số khu vực đô thị lớn (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng) được siết chặt bằng công an.
- Nhiều khu vực tỉnh, nông thôn lại rơi vào tình trạng tự trị mềm, nhà nước buông bỏ vì không đủ nguồn lực.
- Xã hội tồn tại song song: trung ương kiểm soát trung tâm, còn vùng ven hoạt động bán tự trị.
@Xoanquay @xmorr @Mcopns @de Star
@linh.vk