natratamthaitu
Gió lạnh đầu buồi
Ngày xưa, Trạng Quỳnh nổi tiếng là người thông minh, hay mượn chuyện nhân gian để trào lăm và dạy cho các quan lại cùng dân chúng những bài học sâu sắc.
Một hôm, Trạng ngồi ở quán nước đầu làng, thấy mấy ông phú hộ và thương lái đang bàn tán xôn xao về chuyện kinh商, nợ nần và các tập đoàn lớn. Trạng bèn thong thả nhấp chén trà rồi hắng giọng nói:
— "Này các ông, chuyện nợ nần hay sự sụp đổ của một 'đại gia' trong thiên hạ, nó giống như câu chuyện Chòi Rơm Và Trụ Sắt vậy!"
Mấy ông lái buôn tò mò vây quanh: "Xin Trạng giảng cho nghe!"
Trạng Quỳnh cười rồi bắt đầu thong thả kể:
Chuyện Trạng Quỳnh bàn về cái kịch bản "Đại gia sụp đổ"
"Ngày xưa, trong vùng có một phú hộ dựng nên một tòa phủ đệ đồ sộ, làm đủ thứ nghề từ xây nhà, mở chợ, cho đến đóng xe ngựa. Phú hộ này vay vốn của khắp các tiệm cầm đồ và phú gia trong vùng để nở rộ cơ ngơi. Người ta thấy quy mô quá lớn thì bảo nhau: 'Thế nếu một ngày phú hộ này ngã bệnh vỡ nợ, mà chẳng ai đứng ra gánh hộ thì sao?'
Trạng bảo, nếu cái kịch bản tồi tệ nhất ấy xảy ra — khi đại gia tuyên bố trắng tay và chẳng ai gánh nổi khoản nợ khổng lồ ấy — thì đó không đơn thuần là chuyện riêng của một nhà, mà là một cú sốc làm rung chuyển cả vùng!
Thứ nhất, Tiệm cầm đồ & Ngân khố điêu đứng: Đại gia vay tiền của khắp các quan ngân khố. Một khi vỡ nợ, hàng trăm nghìn quan tiền rơi vào nhóm 'nợ mất vốn'. Các quan ngân khố vì sợ hãi sẽ khóa chặt tủ tiền, không cho bất kỳ ai vay mượn nữa. Tiền tệ trong dân gian lập tức bị 'đóng băng'.
Thứ hai, Chợ đống dở dang, Dân lành chịu thiệt: Những người dân đã lỡ đặt cọc tiền mua nhà ở các khu đô thị mới thì kẹt cứng. Nhà chưa nhận mà tiền vay lãi hàng tháng vẫn phải trả. Trong khi đó, các đống đất đai bị siết nợ đem ra xả bán ào ạt, làm giá nhà đất toàn vùng sụt giảm thảm hại.
Thứ ba, Thị trường hoảng loạn: Những tấm 'thẻ tre ghi nợ' (như cổ phiếu ngày nay) của nhà đại gia coi như thành tro bụi. Người dân hoảng sợ tháo chạy, kéo theo giá trị của tất cả các cửa hiệu khác cũng bị văng lây.
Thứ tư, Doanh nghiệp vệ tinh & Thợ thầy mất việc: Từ anh thợ mộc, người chở gạch, đến nơi cung cấp lương thực... đều bị nợ đọng tiền hàng. Hàng loạt cửa hiệu nhỏ vỡ nợ theo, hàng nghìn thợ thầy bỗng dưng mất việc làm."
Mấy ông thương lái nghe xong mặt cắt không còn một giọt máu, lo lắng hỏi: "Trạng ơi, thế thì nguy to! Liệu có cách nào tránh được cái cảnh tan hoang ấy không?"
Trạng Quỳnh tủm tỉm cười, vuốt râu đáp:
— "Các ông lo xa quá! Cái kịch bản 'sụp đổ hoàn toàn' ấy thường chỉ nằm trên giấy sách để người ta giật mình mà biết lo liệu thôi. Thực tế ngoài đời, chẳng ai dại gì để một cái cây quá lớn đổ ập xuống làm sập cả làng!
Khi gặp chuyện nguy cấp, người ta sẽ xử lý theo kiểu mưa tầm tã thì che ô nhỏ:
1. Bán bớt đồ tốt lấy tiền mặt: Phú hộ sẽ chấp nhận bán đứt những gian hàng đang đắt khách, những khu chợ đông đúc hay khách sạn hạng sang cho các thương gia phương xa để lấy tiền về trả bớt nợ.
2. Cắt bỏ mảng tốn tiền: Cái gì đang ngốn quá nhiều tiền mà chưa thu lời ngay được thì thu hẹp lại, tập trung giữ lấy cái gốc nhà đất cốt lõi.
3. Thỏa thuận hoãn nợ: Các quan ngân khố và chủ nợ sẽ ngồi lại, bàn chuyện khoanh nợ, giãn thời gian trả, thậm chí lấy cổ phần trừ nợ. Mục đích là giữ cho phú hộ đó sống tiếp để làm nốt các công trình dở dang, chứ không dại gì ép đến cùng để rồi tất cả cùng trắng tay!"
Nghe Trạng giảng giải vừa chí lý lại vừa đậm chất đời, mấy ông thương lái gật gù thán phục, tranh nhau rót trà mời Trạng rồi vui vẻ ra về.
Một hôm, Trạng ngồi ở quán nước đầu làng, thấy mấy ông phú hộ và thương lái đang bàn tán xôn xao về chuyện kinh商, nợ nần và các tập đoàn lớn. Trạng bèn thong thả nhấp chén trà rồi hắng giọng nói:
— "Này các ông, chuyện nợ nần hay sự sụp đổ của một 'đại gia' trong thiên hạ, nó giống như câu chuyện Chòi Rơm Và Trụ Sắt vậy!"
Mấy ông lái buôn tò mò vây quanh: "Xin Trạng giảng cho nghe!"
Trạng Quỳnh cười rồi bắt đầu thong thả kể:
Chuyện Trạng Quỳnh bàn về cái kịch bản "Đại gia sụp đổ"
"Ngày xưa, trong vùng có một phú hộ dựng nên một tòa phủ đệ đồ sộ, làm đủ thứ nghề từ xây nhà, mở chợ, cho đến đóng xe ngựa. Phú hộ này vay vốn của khắp các tiệm cầm đồ và phú gia trong vùng để nở rộ cơ ngơi. Người ta thấy quy mô quá lớn thì bảo nhau: 'Thế nếu một ngày phú hộ này ngã bệnh vỡ nợ, mà chẳng ai đứng ra gánh hộ thì sao?'
Trạng bảo, nếu cái kịch bản tồi tệ nhất ấy xảy ra — khi đại gia tuyên bố trắng tay và chẳng ai gánh nổi khoản nợ khổng lồ ấy — thì đó không đơn thuần là chuyện riêng của một nhà, mà là một cú sốc làm rung chuyển cả vùng!
Thứ nhất, Tiệm cầm đồ & Ngân khố điêu đứng: Đại gia vay tiền của khắp các quan ngân khố. Một khi vỡ nợ, hàng trăm nghìn quan tiền rơi vào nhóm 'nợ mất vốn'. Các quan ngân khố vì sợ hãi sẽ khóa chặt tủ tiền, không cho bất kỳ ai vay mượn nữa. Tiền tệ trong dân gian lập tức bị 'đóng băng'.
Thứ hai, Chợ đống dở dang, Dân lành chịu thiệt: Những người dân đã lỡ đặt cọc tiền mua nhà ở các khu đô thị mới thì kẹt cứng. Nhà chưa nhận mà tiền vay lãi hàng tháng vẫn phải trả. Trong khi đó, các đống đất đai bị siết nợ đem ra xả bán ào ạt, làm giá nhà đất toàn vùng sụt giảm thảm hại.
Thứ ba, Thị trường hoảng loạn: Những tấm 'thẻ tre ghi nợ' (như cổ phiếu ngày nay) của nhà đại gia coi như thành tro bụi. Người dân hoảng sợ tháo chạy, kéo theo giá trị của tất cả các cửa hiệu khác cũng bị văng lây.
Thứ tư, Doanh nghiệp vệ tinh & Thợ thầy mất việc: Từ anh thợ mộc, người chở gạch, đến nơi cung cấp lương thực... đều bị nợ đọng tiền hàng. Hàng loạt cửa hiệu nhỏ vỡ nợ theo, hàng nghìn thợ thầy bỗng dưng mất việc làm."
Mấy ông thương lái nghe xong mặt cắt không còn một giọt máu, lo lắng hỏi: "Trạng ơi, thế thì nguy to! Liệu có cách nào tránh được cái cảnh tan hoang ấy không?"
Trạng Quỳnh tủm tỉm cười, vuốt râu đáp:
— "Các ông lo xa quá! Cái kịch bản 'sụp đổ hoàn toàn' ấy thường chỉ nằm trên giấy sách để người ta giật mình mà biết lo liệu thôi. Thực tế ngoài đời, chẳng ai dại gì để một cái cây quá lớn đổ ập xuống làm sập cả làng!
Khi gặp chuyện nguy cấp, người ta sẽ xử lý theo kiểu mưa tầm tã thì che ô nhỏ:
1. Bán bớt đồ tốt lấy tiền mặt: Phú hộ sẽ chấp nhận bán đứt những gian hàng đang đắt khách, những khu chợ đông đúc hay khách sạn hạng sang cho các thương gia phương xa để lấy tiền về trả bớt nợ.
2. Cắt bỏ mảng tốn tiền: Cái gì đang ngốn quá nhiều tiền mà chưa thu lời ngay được thì thu hẹp lại, tập trung giữ lấy cái gốc nhà đất cốt lõi.
3. Thỏa thuận hoãn nợ: Các quan ngân khố và chủ nợ sẽ ngồi lại, bàn chuyện khoanh nợ, giãn thời gian trả, thậm chí lấy cổ phần trừ nợ. Mục đích là giữ cho phú hộ đó sống tiếp để làm nốt các công trình dở dang, chứ không dại gì ép đến cùng để rồi tất cả cùng trắng tay!"
Nghe Trạng giảng giải vừa chí lý lại vừa đậm chất đời, mấy ông thương lái gật gù thán phục, tranh nhau rót trà mời Trạng rồi vui vẻ ra về.
