Mỹ và Nhật Bản phối hợp mua yên, trong khi hạn chế bán trái phiếu Kho bạc Mỹ, làm nổi bật bài toán dự trữ ngoại hối và vai trò của USD.
Thị trường tài chính quốc tế vừa chứng kiến một đợt can thiệp tỷ giá phối hợp khi Mỹ và Nhật Bản cùng mua yên. Theo BofA Global Research, mục tiêu trước mắt là đưa tỷ giá USD/JPY xuống dưới 155 - mức được thị trường coi là ngưỡng quan trọng sau những lần Nhật Bản can thiệp đơn phương trước đó.Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô can thiệp có thể vượt 10.000 tỷ yên trong 3 phiên, mà còn ở cách hai nước huy động nguồn lực. Cả Mỹ và Nhật Bản đều tìm cách hạn chế bán trực tiếp trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Mỹ và Nhật cùng hỗ trợ đồng yên, nhưng tránh bán mạnh trái phiếu Kho bạc Mỹ (Ảnh: Getty).
Vì sao Mỹ - Nhật không bán trái phiếu Mỹ?
Fortune cho biết, trong đợt can thiệp hồi tháng 7, Cục Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) đã bán euro để mua yên, thay vì bán các tài sản định giá bằng USD. Cách này giúp Washington tránh đưa thêm trái phiếu Kho bạc Mỹ ra thị trường.
Nhật Bản cũng không chọn bán mạnh số trái phiếu Mỹ đang nắm giữ. Thay vào đó, Tokyo sử dụng FIMA - công cụ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cho phép các cơ quan tiền tệ nước ngoài tạm thời đổi trái phiếu Kho bạc Mỹ lấy USD.
Nhật Bản hiện có khoảng 1.300 tỷ USD dự trữ ngoại hối, trong đó 929 tỷ USD là chứng khoán, phần lớn được cho là trái phiếu Kho bạc Mỹ. Khoảng 283 tỷ USD trong số này dự kiến đáo hạn trong vòng một năm.
Theo BofA Global Research, cộng với thu nhập từ lãi, dự trữ của Nhật có thể tạo ra khoảng 27 tỷ USD thanh khoản mỗi tháng mà không cần bán tài sản. Tuy nhiên, với quy mô can thiệp có thể vượt 10.000 tỷ yên, Tokyo nhiều khả năng phải kết hợp nhiều phương án, gồm bán chứng khoán hoặc vay USD thông qua FIMA. Công cụ này hiện có hạn mức đối tác 60 tỷ USD và chi phí sử dụng tương đối cao.
Một lần can thiệp, hai cách nhìn về USD
Cách Mỹ và Nhật Bản thực hiện can thiệp diễn ra trong bối cảnh thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ chịu áp lực từ nhu cầu vốn lớn.
Theo Fortune, Chính phủ Mỹ phải tài trợ khoảng 2.000 tỷ USD thâm hụt ngân sách trong năm tài khóa này, trong khi các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực điện toán đám mây và AI cũng đang phát hành lượng trái phiếu đáng kể để huy động vốn.
Barry Eichengreen, nhà kinh tế học tại Đại học California, Berkeley, cho rằng việc Mỹ và Nhật Bản tránh bán mạnh trái phiếu Kho bạc cho thấy những thay đổi trong vai trò của USD với tư cách đồng tiền dự trữ. “Cả hai động thái đều cho thấy vị thế của đồng USD với tư cách đồng tiền dự trữ không còn như trước”, ông viết.
Theo Eichengreen, các ngân hàng Trung ương lâu nay nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ vì thị trường này có tính thanh khoản cao và thuận tiện khi cần can thiệp ngoại hối. Nhưng khả năng sử dụng nguồn tài sản này với quy mô không giới hạn có thể không còn như trước. Từ đó, ông cho rằng các ngân hàng Trung ương có thể giảm động lực nắm giữ tài sản USD và tìm kiếm những lựa chọn khác dễ sử dụng hơn.
Tuy nhiên, Goldman Sachs lại đưa ra cách nhìn ngược lại. Các chiến lược gia của ngân hàng này cho rằng việc Nhật Bản sử dụng FIMA thực chất là dấu hiệu cho thấy sức mạnh của USD. “Hiện chưa có đồng tiền nào khác có thể tiến gần đến mức độ hữu ích, hiệu ứng mạng lưới và hệ thống hạ tầng hỗ trợ của USD”, Goldman Sachs nhận định.
Vàng có thể hưởng lợi
Kieran Tompkins, chuyên gia kinh tế cấp cao về khí hậu và hàng hóa tại Capital Economics, cho rằng những hạn chế trong việc sử dụng tài sản định giá bằng USD có thể làm tăng sức hấp dẫn tương đối của vàng đối với các ngân hàng trung ương.
Theo ông, các ngân hàng Trung ương đã tăng lượng vàng trong dự trữ và giảm dần sự phụ thuộc vào USD trong nhiều năm. Xu hướng này một phần xuất phát từ những lo ngại về tài khóa, lạm phát và rủi ro địa chính trị.
Tompkins cho rằng hoạt động mua vàng của các ngân hàng Trung ương đã chậm lại trong năm nay, nhưng việc các ngân hàng Trung ương có thể thực hiện các hoạt động ngoại hối mà không làm dấy lên lo ngại về tác động tới thị trường trái phiếu Mỹ có thể tạo thêm động lực cho nhu cầu vàng.
Chiến dịch can thiệp phối hợp lần này không chỉ giải tỏa áp lực ngắn hạn cho đồng yên mà còn phát đi tín hiệu về việc Tokyo có thể phải đẩy nhanh lộ trình tăng lãi suất hoặc điều chỉnh chính sách tài khóa. Sau các đợt can thiệp quy mô lớn vượt mốc 10.000 tỷ yên vừa qua, giới phân tích tài chính quốc tế đã đồng loạt hạ dự báo tỷ giá USD/JPY vào cuối năm từ mức 152 xuống còn 149.
