The Odyssey: Con người, Thần linh và khát vọng văn minh
Để hiểu một bộ phim với nhiều suy tư, tự sự phức tạp của Nolan, bạn cần nhiều hơn những cảm nhận thuần điện ảnh rất nhiều.
Hầu hết các bài bình luận phim chỉ dừng lại ở mức “phân mảnh”, hiểu ngôn ngữ điện ảnh của Nolan một cách thuần tuý, quá giản đơn hoặc ca ngợi vung vít.
Chúng thiếu tính suy tưởng; các liên kết trừu tượng về lịch sử, con người; và tri thức.
Mà ngôn ngữ điện ảnh của Nolan, đó là nhân bản và tự sự triết học.
Ông luôn đặt con người làm trung tâm và y, nhân danh một sinh vật có trí tuệ, luôn phải suy tư, tự vấn rất nhiều.
Và The Odyssey cũng không ra khỏi dòng chảy của ngôn ngữ ấy.
Trước hết chúng ta phải đặt câu hỏi rằng, tại sao Nolan lại làm Odyssey mà không phải Iliad?
Iliad về chiến tranh, về chủ nghĩa anh hùng cá nhân, về Achilles dễ kéo người xem đến rạp hơn nhiều thay vì một Odyssey quá phức tạp và đức hạnh phi lý?
Câu trả lời là, Odyssey phù hợp với dòng suy nghĩ, phù hợp với tư tưởng của ông.
Và, Odyssey phù hợp với thời đại suy đồi đạo đức ngày nay với sự xuất hiện của chủ nghĩa Trump, chủ nghĩa cực hữu và lại giống MXH, nơi con người trở nên độc ác, tàn nhẫn chưa từng thấy.
Loài người cần phải trở lại với đức hạnh gia đình, với những ý niệm đạo đức cao cả như tin vào luật pháp anh minh (Luật thần Zeus), tin vào lòng bác ái (ẩn dụ qua lòng hiếu khách xenia), dũng cảm đứng lên diệt trừ cái ác…
Nó không chỉ là khát vọng về văn minh ở trong phim, của Hy Lạp cổ đại, mà là của chính chúng ta bây giờ.
Chúng ta xem phim của Nolan, xem The Odyssey phải hiểu được như thế.
Để hiểu thật sâu sắc về The Odyssey, trước hết chúng ta cần hiểu về bối cảnh sáng tác Odyssey của Homer, để hiểu về dòng chảy lịch sử và tư tưởng của nó.
Odyssey được Homer sáng tác vào khoảng 730-700 TCN, sau Iliad khoảng 20-40 năm, sau khi Hy Lạp vừa ra khỏi cuộc chiến thành Troy, bắt đầu một giai đoạn lịch sử mới sau thời kỳ tăm tối (Greek Dark Ages).
Trước đó là nền văn minh Mycenae rực rỡ (từ 1400-1200 TCN) với thương mại phát triển, cung điện và quân đội, chữ viết Linear B.
Sau khi nền văn minh Mycenae sụp đổ, Hy Lạp bước vào thời kỳ tăm tối (khoảng 1100-800 TCN), thương mại suy thoái, chữ viết biến mất, cung điện bị bỏ hoang, đập phá.
Đến những năm 800-480 TCN, Hy Lạp bước vào giai đoạn phục hưng với chữ viết mới Phoenicia, các thành bang như Athen, Sparta bắt đầu hình thành.
Homer viết Iliad và Odyssey vào chính giai đoạn này.
Nếu Iliad là về chiến tranh và chủ nghĩa anh hùng cá nhân, bắt đầu hình thành nên sự tự vấn, lòng trắc ẩn, về cái giá phải trả sau chiến tranh, chinh phạt, thì Odyssey chính là sự tiếp nối, trưởng thành.
Ở Odyssey con người bắt đầu hình thành niềm xót thương nhân loại, tình yêu thương gia đình, phẩm hạnh và luật pháp.
Nó chính là khát vọng về con người văn minh.
Có thể nói Odyssey là tác phẩm quan trọng bậc nhất để hình thành nên con người văn minh trong văn minh phương Tây, con người văn minh ngày nay.
Để từ đó triết học Hy Lạp, với các đại diện ưu tú như Plato, Aristotle khái quát nên tư tưởng Khai sáng.
Nói cách khác, Odyssey chính là nền móng tư tưởng của văn minh nhân loại.
Nó vượt xa một tác phầm thơ ca thuần tuý.
Và đó chính là cái Nolan muốn tìm lại lúc này.
Nhưng ông còn muốn đi xa hơn.
Như chúng ta đã biết, hệ tư tưởng của Nolan là nhân bản và tự sự triết học.
Nếu trong tác phẩm gốc Odyssey, con người vẫn tôn thờ thần linh, trông chờ vào sự giúp của họ (nữ thần Athena giúp Odysseus hết lần này đến lần khác), thì trong tác phẩm điện ảnh The Odyssey, Nolan cải biên, đặt con người làm trung tâm.
Y phải tự quyết định vận mệnh của mình, nữ thần Athena chỉ lặng yên ngồi nhìn, bà không đưa ra lời khuyên, không giúp đỡ.
Thần biển Poseidon cũng không một lần xuất hiện.
Odysseus tôn trọng thần linh nhưng luôn quyết đoán với vận mệnh của mình, ông thậm chí thách thức lại chính thần linh, bắt thần linh phải thay đổi vì mình.
Một sự đảo chiều tư tưởng vĩ đại của Nolan, con người trở thành các vị thần của chính mình.
Các vị thần, ở đây là Athena, lại trở thành con người, bà hoá thân từ bức tượng bị chặt đầu của chính mình ở Troy thành cô bé bị hành quyết dưới chân tượng.
Đây là sự ẩn dụ đỉnh cao mà hầu hết người xem, kể cả các nhà bình luận được coi là có chuyên môn, không nhận ra.
Vâng, con người trở thành các vị thần, các vị thần trở thành con người.
Đây là sự “bóp méo” chỉ Nolan mới dám làm.
Một lần nữa ông muốn nhấn mạnh rằng con người mới là trung tâm, mới quyết định được vận mệnh của mình, chứ không phải thần linh.
Điều này hoàn toàn trùng khít với hệ tư tưởng của mình.
Chúng ta mới là kẻ quyết định số phận của mình.
Đây chính là hệ tư tưởng của phim.
Odysseus tôn trọng thần linh nhưng dám làm điều mình cho là đúng, thần linh buộc phải cúi đầu trước đức hạnh, ý chí, lòng quyết tâm, trí tuệ của ông.
Nó cũng chính là khát khao văn minh cho Hy Lạp lúc đó và chúng ta bây giờ.
Xem Nolan, bạn phải xem được cái đó.
Cũng chính vì đề cao con người mà ông không lạm dụng kỹ xảo, muốn tất cả phải do con người đóng, xem phim của Nolan thật, mộc.
Ông chỉ dùng kỹ xảo khi không thể làm khác.
Nên khi xem The Odyssey sẽ không làm bạn choáng ngợp như xem Chúa nhẫn hay Avatar.
Nhưng đó là điều vĩ đại của Nolan: tôn vinh Con người.
show dàn diễn viên tên tuổi nhưng thật ra mỗi người cảnh xuất hiện chả bao nhiêu cả, hơn cameo 1 chút
.png "Sex :vozvn (10):"){kind=icon}
đổi trắng thay đen vl
.png "Sex :vozvn (13):"){kind=icon}
.png "Sex :vozvn (22):"){kind=icon}
nên bắn bỏ hết mấy thằng đạo diễn như này, đm con zendaya nhìn cũng xấu chứ có đẹp đéo gì đâu, tao mà là đạo diễn tao cast sydney sweeney vai troy, athena cứ theo poster này mà làm là ngon
.png "Sex :vozvn (21):"){kind=icon}
