Trung Quốc: Tăng trưởng lao dốc, thị trường tiêu dùng và đầu tư trì trệ

Trong quý II/2026, tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc đã rơi xuống mức thấp nhất trong hơn ba năm qua. Sự sụt giảm này phơi bày những vết nứt trong mô hình tăng trưởng khi tiêu dùng nội địa yếu kém đang trở thành "gót chân Achilles", đối lập hoàn toàn với đà tăng của lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu.​

Đường phố Thượng Hải, Trung Quốc. Ảnh Reuters.

Tăng trưởng "hụt hơi" so với mục tiêu​

Theo Reuters, số liệu công bố ngày 15/7 cho thấy, GDP của Trung Quốc trong quý II chỉ tăng 4,3%, thấp hơn mức 5,0% của quý trước đó và không đạt được kỳ vọng của thị trường. Đáng chú ý, con số này cũng thấp hơn biên độ mục tiêu cả năm mà Bắc Kinh đề ra (4,5% - 5,0%).

Giới phân tích hiện đang đổ dồn sự chú ý vào cuộc họp của Bộ Chính trị Đảng ******** Trung Quốc diễn ra vào cuối tháng này. Đây là thời điểm then chốt để các nhà lãnh đạo đánh giá lại tình hình kinh tế và đưa ra các điều chỉnh chính sách. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà là sự thiếu cân bằng trong cơ cấu kinh tế.

Tiêu dùng và đầu tư trì trệ​

Số liệu tháng 6 cho thấy doanh số bán lẻ chỉ tăng 1,0%, trong khi sản lượng công nghiệp tăng 5,3%. Điều này cho thấy nền kinh tế đang phụ thuộc quá mức vào nhu cầu toàn cầu đối với hàng hóa sản xuất, trong bối cảnh các đối tác thương mại ngày càng bất bình trước tình trạng dư thừa năng lực sản xuất của Trung Quốc, cùng với áp lực từ xung đột Mỹ - Iran.

Trong nước, thu nhập của người dân không theo kịp đà tăng trưởng chung. Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài từ năm 2021 đã bào mòn tài sản hộ gia đình và làm tê liệt thị trường việc làm trong lĩnh vực xây dựng. Đầu tư bất động sản giảm tới 18% trong 6 tháng đầu năm.

Tại các địa phương, tình trạng cắt giảm chi tiêu diễn ra trên diện rộng.

Chị Emma Cheng, một y tá tại Quảng Tây, chia sẻ rằng thu nhập của chị đã "lao dốc" và chị không còn dám chi tiêu cho các dịch vụ giải trí hay mua sắm cá nhân như trước đây. Trên thực tế, đầu tư tài sản cố định toàn quốc đã giảm 5,7% trong nửa đầu năm, ngay cả khối doanh nghiệp nhà nước cũng giảm đầu tư 2,3%.

Xuất khẩu: "Điểm tựa" mong manh​

Hiện tại, xuất khẩu đang trở thành "phao cứu sinh" chính cho tăng trưởng. Dữ liệu thương mại công bố ngày 14/7 cho thấy xuất khẩu tăng vọt 27%, phần lớn nhờ làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu và tâm lý đẩy mạnh nhập hàng sớm từ các nhà bán lẻ Mỹ trước lo ngại về thuế quan.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng sự phụ thuộc vào xuất khẩu tiềm ẩn nhiều rủi ro:

- Áp lực thuế quan: Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đang có những động thái cứng rắn hơn nhằm bảo vệ ngành công nghiệp nội địa trước sự cạnh tranh từ hàng hóa Trung Quốc.

- Bất ổn địa chính trị: Xung đột Mỹ - Iran làm gia tăng nghi ngại về triển vọng tăng trưởng toàn cầu, có thể tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng.

Ông Larry Hu, chuyên gia kinh tế trưởng tại Macquarie Group, nhận định rằng Bắc Kinh hiện chưa có nhiều động lực để giảm bớt sự phụ thuộc vào cầu bên ngoài.

"Tình hình sẽ chỉ thay đổi khi xuất khẩu thất bại. Khi đó, để đạt mục tiêu tăng trưởng, chính phủ buộc phải có những hành động quyết liệt hơn để kích cầu nội địa", ông Hu nhấn mạnh.