Có Video 🌸Ngày ấy... có cậu học trò hỏiThưa Thầy, cha mẹ mất, để tang ba năm chẳng phải quá lâu sao?Một năm là đủ rồi.Khổng tử đáp:...
- Tạo bởi Trình Ca
- Start date
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Nào nào a là đang áp tiêu chuẩn đạo đức thế kỷ 21 để phán xét một bối cảnh cách đây hơn 2.500 năm sao a?
Trong Luận Ngữ, Khổng Tử nhiều lần nhận xét ưu, khuyết điểm của từng học trò trước các môn sinh khác.
Đó là một phương pháp giáo học của ông, chứ không phải là đang nói xấu sau lưng a à.
Hơn nữa, Tể Ngã đâu có bị phê vì dám phản biện. Khổng Tử rất nhiều lần để học trò tranh luận với mình mà a.
Điều ông chê đó là câu trả lời "con thấy an", vì theo hệ giá trị của Nho gia, người còn cảm được ân dưỡng dục sẽ khó mà thấy an lòng nhanh như vậy.
Ông đang đánh giá một quan niệm đạo đức, không phải là đang công kích nhân phẩm vì bất đồng ý kiến.
Nếu không đồng ý với hệ giá trị của Khổng Tử thì cứ phản biện hệ giá trị ấy.
Nhưng nói ông không dám đối diện với học trò thì lại không đúng với chính nội dung Luận Ngữ rồi, vì cuộc đối thoại đã diễn ra công khai mà anh
Khổng Tử trả lời trực tiếp trước khi đưa ra nhận xét của mình mà anh ơi? ????
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Bạn à, b đang đánh đồng đạo hiếu với nghi thức tang lễ.
Tôi cũng không cho rằng cứ để tang 3 năm là tự động thành người có hiếu.
Điều mà bài tôi viết nói là: 3 năm chỉ là một biểu tượng để nhắc con người nhớ ân dưỡng dục, chứ không phải mục đích cuối cùng.
Còn chuyện người chết thì chết rồi thì cũng đúng, người mất không cần nữa.
Nhưng tang lễ từ xưa đến nay vốn không phải để người chết hưởng, mà để người sống bày tỏ lòng biết ơn, tiếc thương và hoàn thành trách nhiệm đạo đức của mình.
Nếu hoàn cảnh kinh tế không cho phép thì việc điều chỉnh thời gian để tang là điều nhiều xã hội đã làm.
Chính vì thế tôi cũng viết rõ: "Để tang 1 năm hay 3 năm là cái khuôn có thể tùy thời mà bàn lại."
Điều tôi muốn giữ là tinh thần biết ơn, chứ không phải ép mọi người phải nghỉ việc 3 năm 🙄
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Anh là đang cố tình bắt bẻ em sao? Đó chỉ là cách kể chuyện để diễn giải ý của đoạn Luận Ngữ, chứ không phải e khẳng định nguyên văn từng câu từng chữ trong sử liệu.
Nếu anh muốn tranh luận học thuật thì mình đối chiếu nguyên văn Luận Ngữ.
Còn nếu anh bắt bẻ văn phong thì đó là chuyện của cách viết, không làm thay đổi luận điểm là em đang phân tích.
Chính xác là anh đang nhầm giữa văn nghị luận và bản dịch chú giải kinh điển.
Câu đó là thủ pháp dẫn nhập để người đọc dễ hiểu mạch tư tưởng, không phải dấu ngoặc kép trích nguyên văn Luận Ngữ. Nếu a muốn phản biện thì phản biện vào luận điểm, đừng đánh tráo sang cách hành văn của em. Ok
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
A đây là đang nhầm giữa trích dẫn và bài nghị luận rồi
Bài e không ghi là "dịch nguyên văn Luận Ngữ", em cũng không đặt cả đoạn trong ngoặc kép để nhận là lời Khổng Tử.
Phần em viết là diễn giải tư tưởng dựa trên điển cố trong Luận Ngữ.
Nếu anh cho rằng em diễn giải sai, anh cứ trích nguyên văn thiên Dương Hóa và chỉ rõ em sai ở câu nào.
Còn quy kết là làm nhục Khổng Tử chỉ vì văn phong diễn giải thì đó là cảm xúc của anh, không phải lập luận đâu.
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Tôi đồng ý với bạn ở một ý là
Nho giáo chưa bao giờ chỉ đòi hỏi con phải hiếu mà bỏ qua bổn phận của cha mẹ.
Có câu "Phụ từ, tử hiếu" ( tức mà cha nhân từ thì con hiếu thảo), hay rộng hơn là "phụ từ tử hiếu, huynh lương đệ đễ" – là mọi quan hệ đều là hai chiều.
Nhưng điều đó không có nghĩa là nếu cha mẹ chưa hoàn hảo thì con mặc nhiên không còn bổn phận hiếu kính.
Nho gia đặt ra chuẩn mực đạo đức cho cả hai phía, chứ không lấy lỗi của bên này để xóa nghĩa vụ của bên kia bạn à.
Còn chuyện cha mẹ phải chuẩn bị tài sản, tìm vợ gả chồng... đó là tập quán của một số thời kỳ lịch sử, không phải cốt lõi của chữ Hiếu.
Cốt lõi vẫn là tình thân, trách nhiệm và lòng biết ơn thôi.
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Cảm ơn bạn đã đọc kỹ. Tuy nhiên tôi nghĩ bạn đang hiểu khác ý tôi ở 1 điểm.
Tôi không hề viết: "Ai không để tang ba năm là vô ơn."
Ngược lại, tôi đã kết luận rất rõ là "Để tang một năm hay ba năm là cái khuôn có thể tùy thời mà bàn lại."
Điều tôi phê bình không phải là người chọn 1 năm hay 3 năm, mà là tâm thế chỉ cân đo lợi ích mà quên mất ân dưỡng dục.
Chữ "giả tạo" trong bài cũng không nhắm vào người có quan điểm khác, mà nhắc lại đúng tinh thần Nho gia: Lễ nếu không có Nhân thì chỉ còn là hình thức.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc một người để tang 3 năm chỉ vì sĩ diện cũng là "hữu lễ vô nhân", chứ tôi đâu bênh họ.
Nếu sau khi đọc xong, bạn vẫn thấy tôi đang cài cắm kết luận thì tôi tôn trọng cách đọc đó của bạn. Nhưng tôi nghĩ là, bài viết đã mở ra đúng một điều để tranh luận: điều gì làm nên đạo hiếu, nghi thức hay lòng biết ơn?
Chứ tôi không hề khép lại bằng kết luận "ai không giống tôi là vô ơn".
Cha mẹ sinh con ra hạnh phúc nhất là khi thấy con vui vẻ, nên con cái chọn sống vui vẻ hướng tới tương lai chính là 1 cách báo hiếu, ngày đêm đau buồn vì cái quy luật tự nhiên không thể tránh khỏi là ngu dốt. Nên việc "Khổng Tử mới kết luận rằng Tể Ngã "bất nhân", vì theo ông, một người thực sự nhớ ơn cha mẹ sẽ không thể thấy an lòng nhanh như vậy." là cũng không hoàn toàn đúng, đến lúc này Khổng Tử lại quay lại chính cái vấn đề cân đo đong đếm về mặt quy ước thời gian mà ông đang chê Tể Ngã
Ruckus
Gió lạnh đầu buồi
Thật ra nếu cho rằng dẫn nhập bằng ý Khổng Tử rồi phát triển thẻm thì bạn đang mâu thuẫn trong chính luận điểm. Dẫn chứng:
1. Lời Khổng Tử trong bài viết:
2. Lời bình của bạn:
Như vậy, người đầu tiên cân đo thiệt hơn, ngang trái thay, không ai khác, chính là Khổng Tử.
Xuyên suốt thớt này, bạn luôn dẫn ý của Khổng Tử để tô đậm ý của mình, nhưng nó lại trái ngược nhau hoàn toàn.
Vậy, hoặc là bạn hiểu sai ý Khổng Tử, hoặc bạn diễn đạt sai ý của bản thân.
Heisenberg17
Chú bộ đội
toilagamer852
Con Chym bản Đôn
Tao có vài thắc mắc:
1. Khổng tử có biết cách Tể Ngã đối xử với cha mẹ khi họ còn sống, và những ngày cuối đời thế nào ko? Nếu lỡ may giai đoạn đó mức độ "hiếu" của Tể Ngã cao hơn nhiều người đương thời, thì liệu Tể Ngã có quyền an nhiên sau khi cha mẹ qua đời, vì lúc cha mẹ còn sống, ông đã làm tất cả bổn phận của 1 người con có hiếu? Và nếu những ngày cuối đời, cha mẹ Tể Ngã cảm nhận rõ nhất và ghi nhận cái hiếu của con mình, đã căn dạn Tể Ngã ko cần quá đau thương quá lâu, vì sinh lão bệnh tử do trời còn con mình đã tận lực rồi, thì sao?
2. Khổng tử nghĩ gì về tình huống 1 người con sống lương bạc với cha mẹ (từ trung tính đến bất hiếu) nhưng lúc cha mẹ chết thì hối hận thật và chăm chỉ để tang 3 năm trong lòng tràn đầy thành kính và sám hối? Như vậy là nhân hay bất nhân?
3. Khổng tử nếu đối mặt với quan điểm hiện đại rằng con cái ko dc chọn sinh ra trên đời thì sẽ nhận định thế nào về chữ hiếu?
4. Có chắc 3 năm là đủ? Trong khi thời khổng tử (và suốt thời phong kiến) thì trẻ con phải 5-7 tuổi mới bắt đầu xuống ruộng phụ giúp cha mẹ dc. Ngoài ra với nền tảng y tế thấp ngày xưa thì 3 tuổi hay 5 tuổi hay 7 tuổi thì đều dễ tạch như nhau, vậy logic 3 năm là gì?
1. Khổng tử có biết cách Tể Ngã đối xử với cha mẹ khi họ còn sống, và những ngày cuối đời thế nào ko? Nếu lỡ may giai đoạn đó mức độ "hiếu" của Tể Ngã cao hơn nhiều người đương thời, thì liệu Tể Ngã có quyền an nhiên sau khi cha mẹ qua đời, vì lúc cha mẹ còn sống, ông đã làm tất cả bổn phận của 1 người con có hiếu? Và nếu những ngày cuối đời, cha mẹ Tể Ngã cảm nhận rõ nhất và ghi nhận cái hiếu của con mình, đã căn dạn Tể Ngã ko cần quá đau thương quá lâu, vì sinh lão bệnh tử do trời còn con mình đã tận lực rồi, thì sao?
2. Khổng tử nghĩ gì về tình huống 1 người con sống lương bạc với cha mẹ (từ trung tính đến bất hiếu) nhưng lúc cha mẹ chết thì hối hận thật và chăm chỉ để tang 3 năm trong lòng tràn đầy thành kính và sám hối? Như vậy là nhân hay bất nhân?
3. Khổng tử nếu đối mặt với quan điểm hiện đại rằng con cái ko dc chọn sinh ra trên đời thì sẽ nhận định thế nào về chữ hiếu?
4. Có chắc 3 năm là đủ? Trong khi thời khổng tử (và suốt thời phong kiến) thì trẻ con phải 5-7 tuổi mới bắt đầu xuống ruộng phụ giúp cha mẹ dc. Ngoài ra với nền tảng y tế thấp ngày xưa thì 3 tuổi hay 5 tuổi hay 7 tuổi thì đều dễ tạch như nhau, vậy logic 3 năm là gì?
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Tôi nghĩ b đang hiểu chữ "trả" theo nghĩa sòng phẳng, còn Khổng Tử dùng theo nghĩa báo đáp.
Trong Nho gia, không ai cho rằng 3 năm để tang = trả hết công ơn cha mẹ. Nếu là trao đổi ngang giá thì chỉ cần đủ 3 năm là xong nợ. Nhưng Nho gia chưa bao giờ nói như vậy.
Câu 3 năm để trả lại ba năm ẵm bồng, đó là một biểu tượng đạo đức, nhằm nhắc con người nhớ đến khoảng thời gian mình hoàn toàn sống nhờ cha mẹ.
Nó không phải là một phép quy đổi "3 năm nuôi = 3 năm tang".
Vì vậy tôi mới viết là "Tình yêu không nên được nhìn như một cuộc trao đổi ngang giá."
Tôi đang phủ nhận cách hiểu cơ học của chữ trả, chứ không phủ nhận ý Khổng Tử về báo ân.
Nếu đọc chữ trả theo nghĩa kinh tế thì đúng là sẽ thấy mâu thuẫn. Nhưng trong văn hóa Nho gia, báo ân, đền ân, hay trả nghĩa, vốn không mang ý nghĩa thanh toán sòng phẳng.
Có thể cách là tôi dùng những từ như nợ gốc, trả lại, sòng phẳng với lương tri, khiến người đọc liên tưởng đến quan hệ vay - trả. Nếu vậy thì tôi ghi nhận góp ý, vì đúng là cách diễn đạt có thể gây hiểu như b nói. Nhưng ý tôi vẫn nhất quán: điều Khổng Tử muốn giữ không phải là một phép tính, mà là ký ức về ân dưỡng dục và lòng biết ơn.
toilagamer852
Con Chym bản Đôn
Nhưng có phải khổng tử đang cố tình khóa cứng lễ (để tang 3 năm) vào nhân (có hiếu)? Thế nếu để tang 1 năm nhưng sau đó mỗi bữa ăn, mỗi tối trước khi đi ngủ đều dành 5-10p tưởng nhớ cha mẹ, và việc này thậm chí kéo dài đến lúc bản thân qua đời, thì thế nào?
Trình Ca
Con Chym bản Đôn
Câu hỏi của bạn rất hay, tôi thử trả lời theo góc nhìn của Nho gia, chứ không nói đó là chân lý tuyệt đối nhé
1. Nếu Tể Ngã đã hiếu khi cha mẹ còn sống thì có quyền an nhiên sau khi cha mẹ mất không?
Theo tôi là, có thể. Vì Nho gia chưa bao giờ dạy rằng chỉ nhìn vào thời gian để tang là đủ để kết luận một người có hiếu hay không.
Nhưng điều Khổng Tử hỏi Tể Ngã không phải là: "Con đã hiếu chưa?" mà là: "Sau một năm, lòng con có thật sự an không?"
Đó là một câu hỏi về nội tâm. Nếu Tể Ngã thực sự đã tận hiếu và cha mẹ cũng dặn con đừng quá đau buồn, thì tôi nghĩ cuộc đối thoại sẽ khác.
Luận Ngữ không ghi giả định đó, nên Khổng Tử chỉ phán xét dựa trên câu trả lời "Con thấy an."
2. Người lúc sống bất hiếu nhưng sau khi cha mẹ mất mới thành tâm để tang ba năm thì sao?
Theo chính tinh thần "Lễ phải có Nhân", thì tôi nghĩ Khổng Tử cũng không xem đó là viên mãn.
Nếu chỉ có lễ mà không có nhân thì là hình thức.
Nhưng nếu thật sự sinh lòng hối cải thì Nho gia cũng không cấm con người sửa mình.
Lễ lúc ấy không xóa được lỗi cũ, nhưng có thể là điểm khởi đầu của sự chuyển hóa.
3. Nếu con cái không được chọn sinh ra thì còn phải hiếu không?
Đây là điểm khác biệt giữa tư tưởng hiện đại và Nho gia.
Nho gia không đặt nền tảng đạo hiếu trên hợp đồng hay sự đồng ý được sinh ra.
Nó dc đặt trên một thực tế rằng: sự sống, sự nuôi dưỡng và trưởng thành đều nhận từ cha mẹ.
Có thể không đồng ý với tiền đề ấy, nhưng đó là hệ quy chiếu của Nho gia.
4. Vì sao là ba năm mà không phải năm hay bảy năm?
Theo các chú giải cổ, 3 năm không nhằm tính chính xác đến từng tháng, mà vì cổ nhân quan niệm đứa trẻ khoảng ba tuổi mới thật sự rời vòng tay bế bồng của cha mẹ.
Đó là một con số mang tính biểu tượng nhiều hơn là sinh học.
Nếu biến nó thành phép tính nuôi 3 năm thì trả 3 năm thì đúng là sẽ phát sinh rất nhiều nghịch lý như bạn nêu.
Vì vậy tôi cũng kết luận ở cuối bài rằng: 1 năm hay 3 năm là cái khuôn có thể bàn lại, còn điều tôi muốn giữ là câu hỏi mà Khổng Tử đặt ra: lòng biết ơn của con người có còn hay không?
Có thể bạn quan tâm
